Кіріспе

1986 жылғы фильм

«Сид пен Нэнси» (сонымен қатар «Сид пен Нэнси: Махаббат өлтіреді») – 1986 жылы түсірілген британдық тамырлық фильм. Оны Алекс Кокс режиссерлік еткен, сценарийін Abbe Wool бірлесіп жазған, ал басты рөлдерде Гари Олдман мен Хлоя Уэбб ойнаған. Фильм панк-рок тобы «Sex Pistols»-тың бас гитарисі Сид Вишестің өмірін және оның әйелі Нэнси Спюнгенмен болған құрылысқа жетпеген қарым-қатынасын көрсетеді. Фильмде сонымен қатар Дэвид Хейман, Ксандер Беркли және Кортни Лавтың эпизодтық рөлдері де бар. Фильм 1986 жылдың мамыр айында Канн кинофестивалінде тұңғыш рет көрсетілді, ал сол жылдың қараша айында АҚШ-та кинотеатрларда шықты. Фильм прокаттан түскен қаражаты өндіріс бюджетін аспаса да, көптеген сыншылардың пікірінше ол жақсы қабылданды және культті фильмге айналды.

Сюжет

1978 жылдың 12 қазанында полиция Нью-Йорктегі Челси қонақ үйіне шақырылады, онда олар Нэнси Спюнгеннің денесін табады. Оның жігіті, Sex Pistols тобының бас гитаристі Сыд Вишес ұсталды. Сыдты полиция бөліміне алып барып, оқиғаның қалай болғанын айтуын сұрайды. Бір жылдан сәл бұрын, 1977 жылы, Сыд пен Джонни Роттен жақын достары және топ мүшелері Нэнсимен танысады. Ол Лондонға Sex Pistols тобының мүшелерімен қарым-қатынас құру үшін келген, героинге тәуелді американдық топшы қыз еді. Сыд бастапқыда оны жоққа шығарады, себебі оның ниеттері анық болды, бірақ панк-рок орындаушыларының наразылығына оның көрсеткен симпатиясынан кейін онымен қарым-қатынас жасауды бастайды. Екеуі героин қолдану арқылы тез байланысады, және Нэнси Сыдты осы есірткіге таныстырған деген болжам бар. Сыд пен Нэнси терең махаббатқа беріледі, бірақ олардың өзін-өзі жоятын, есірткіге толы қарым-қатынасы Сыдтың топтың қалған мүшелерімен арақатынасын уландырады. Нэнси, Сыд бір айлық американдық турнеге онысыз кеткенде қатты қиналады. Турне өте жаман өтеді, Сыдтың санасы шашыраңқы, көбінесе мас немесе метамфетаминге тәуелді болады, сондай-ақ физикалық зорлыққа да бейімділік танытады. Сыдтың досы және тур менеджері Фиби оған ішуді тоқтатуға көмектесуге тырысады, бірақ сәтсіз аяқталады. Темірқасықта Нэнси Лондонда досы Линдамен бірге тұрады, ол доминатрикс. Сыдтың бірнеше достары мен таныстары оны Нэнсидің өміріне тигізетін зиянды ескертеді, бірақ Сыд осы ескертулерді елемеуге тырысады. 1978 жылдың 17 қаңтарында, топтың американдық турнесінің ортасында, топ тарап кетеді. Сыд Нью-Йоркте Нэнсимен қайта қосылады және ол Нэнсиді өзінің менеджері етіп, жеке мансабын бастауға тырысады. Екеуі жазбаларды бастау үшін Парижге барады, бірақ сапар сәтті болмайды. Сыд музыка индустриясында тез арада «өткенге кеткен» деп есептеледі, және олар екеуі героинге тәуелділікке түсіп кетеді. Нэнси сонымен қатар ауыр депрессияға ұшырайды, және жұбайлар ақырында өзіне-өзі қол жұмсау туралы келісімге келеді. Нэнси Сыдты Филадельфияға әкеліп, отбасымен таныстырады, олар жұбайлардың бейсауат мінез-құлқы мен физикалық жағдайынан қорқады. Сыд пен Нэнси Нью-Йоркке оралып, Челси қонақ үйіне қоныстанды, онда олар кедейлікте өмір сүреді және есірткі сатушысы Боуэри Снакс ұсынған опиаттарға тәуелді болады. Олардың махаббаты трагедиямен аяқталады, бір түні Сыд героин қолдануды тоқтатып, Англияға қайтып, өмірін жаңадан бастауды жоспарлап отырғанын айтқанда, өзіне-өзі зиян келтіруге бейім Нэнси оны өлтіруді өтінеді. Ол оған шабуыл жасайды, және олар есірткіге байланысты тұманды күйде ұрысады, нәтижесінде Сыд оны пышақтап жарақаттайды, бірақ бұл қасақана болған жоқ па, әлде олай болмаған жоқ па, оны анықтау қиын. Олар ұйықтап кетеді, кейін Нэнси оянып, ванна бөлмесіне шалысып түсіп, құлап, қайтыс болады, Сыдтан көмек сұрайды. Сыд анасы, өзі де героинге тәуелді болғандықтан, уақытша кепілдікпен босатылады. Сыд бір мейрамханаға барады, онда көшедегі балалар оны олармен билеуге көндіреді. Такси келіп, Сыдты алып кетеді, және ол таксидің артқы орындығында Нэнсидің тірі екенін көреді деп ойлайды. Екеуі құшақтасып, такси кетеді. Постскриптумда Вишес героиннің шамадан тыс дозасынан қайтыс болғаны айтылады, соңында: "Тыныш жат, Нэнси мен Сыд".

Даму

Алғашқыда "Love Kills" деп аталатын фильм, негізінен Вишес пен Нэнси арасындағы өзара құрылысты жойған, есірткі мен секске толы қарым-қатынасқа негізделген. Вишестің анасы, Энн Беверли, бастапқыда фильмнің түсірілуіне қарсылық көрсетті. Бірақ режиссер Кокспен кездескеннен кейін, ол өндіріске көмектесуге келісті; мысалы, Беверли Олдманға фильмде тағу үшін Вишестің жеке ауыр металл тізбегі мен құлпын берді. Кейбір көмекші кейіпкерлер сюжетті ықшамдау үшін құрастырылған.

Кастинг

Кокстың айтуынша, ол бастапқыда Дэниел Дэй Льюисті Сид Вишес рөліне қарастырған; алайда Кокс Олдманға Вишес рөлін ұсынды, себебі ол 1984 жылы Эдвард Бондтың "Папаның үйлену тойы" өндірісінде Скопидің басты рөлін ойнағанын көрді. Олдман рөлден екі рет бас тартты, өйткені, оның өз сөздерімен айтқанда: "Мен Сид Вишес пен панк қозғалысына аса қызығушылық танытпадым. Мен оны ешқашан жақсы көрмедім. Ол мені қызықтырмады. Сценарий маған бос, "кімге керек" және "неге тырысу керек" сияқты көрінді. Мен мұрнымды көтеріп, "театр – әлдеқайда жоғары" деп ойладым." Ол жалақы мен агентінің кеңесімен қайта қарастырды. Ол "буланған балық пен көптеген қарпуыз" жеу арқылы әлсіз Вишесті сомдау үшін салмақтан айырылды, бірақ тым көп салмақ жоғалтқандықтан қысқа мерзімге ауруханаға түсті. Кейін Олдман өзінің орындалуын сынға алып: "Мен Сид Вишесті жақсы ойнадым деп ойламаймын" деді. Кортни Лав Спанген рөліне видео сынақтан өтті. Кокс Лавтың сынағынан әсер алды, бірақ фильмнің инвесторлары екінші басты рөлге тәжірибелі актрисаны талап етті. Сондықтан, оның орнына Кокс оның қатысуы үшін Сид пен Нэнсидің Нью-Йорктегі есірткіге тәуелді достарының бірі – Гретченнің эпизодтық рөлін жазды. Кейін Кокс Лавты "Тікелей тозаққа" (1987) басты рөлге шақырды. Сол кезде бірнеше шағын телешоуларда ойнаған Хлоя Уэбб оның орнына Спанген рөліне бекітілді. 2007 жылғы өмірбаяндық кітабында Guns N' Roses гитарисі Слэш кастинг директоры Guns N' Roses тобының бес мүшесін де клуб сахнасына массовка ретінде шақырғанын, оларды білмей кездейсоқ түрде әртүрлі жерлерде іздегенін айтты. Ол: "Біздің бәріміз кастингтің бірінші күні келдік: "Сендер мұнда не істеп жүрсіңдер?" дедік" деді. Алайда, Слэш топтан жалғыз түсірілім соңына дейін қалды. Вебб пен Олдман Спюнгеннің өліміне дейін болған сахнадағы диалогты импровизациялады, бірақ оны оларға қолжетімді болған сұхбаттар мен басқа материалдарға сүйенді. Қанды оқиға тек болжамға негізделген. Кокс NME журналына: "Біз фильмді тек Сид Вишес пен панк-рок туралы емес, сонымен қатар есірткіге қарсы мәлімдеме ретінде жасағымыз келді, түрлі адамдарға келтірілген зиянның жарқын емес екенін көрсету үшін" деді. Музыканы Pray for Rain, Joe Strummer және The Pogues жазды. Tears for Fears тобының "Swords and Knives" әні де фильмге жазылған, бірақ режиссерлер оны "панк" емес деп таныды. Бұл трек кейін 1989 жылы Seeds of Love альбомында пайда болды. Фильмде Circle Jerks, Love, Iggy Pop, Nico және Edward Tudor Pole of Tenpole Tudor сияқты танымал музыканттар өнер көрсетті.

Түсірілім

Фильм негізінен Лондон мен Нью-Йорк қалаларында түсірілді, бірақ қосымша түсірілімдер (әсіресе Sex Pistols тобының Солтүстік Америкалық гастрольдерінен алынған эпизодтар) Лос-Анджелесте және Калифорния штатының Эль-Центро қаласында жүзеге асырылды.

Сыни қабылдау

Rotten Tomatoes жинаған 65 шолудан фильмнің жалпы мақұлдауы 88% құрады. «Сид & Нэнси» фильміне берілген бағалардың орташасы 88% болды. Роджер Эберт «Чикаго Сан Таймс» газетінде жариялаған рецензиясында Сид пен Нэнсиге төрттен төрт баға берді, Кокс пен оның командасы «шу мен ашуға толы фильм жасап, соның ішінде мұқият оқиғаны айтудың керемет тәсілін таба білді» деп жазды. Джоан Риверс бағдарламасында Эберт, Риверстің келісімімен және залдан қол соғулармен, Олдманның «[Оскар] номинациясына ұсынылмауы керек, тіпті ұсынылуға лайық емес» деді, себебі «Голливуд актердің рөліне қарамастан, жаман адамды сомдағаны үшін номинацияламайды». Олдман туралы жазған келесі мақаласында Эберт фильмдегі басты жұпты «панк-роктың Ромео мен Джульеттасы» деп атады. Малкольм Батт өзінің «Сид Вишес: Рок-н-ролл жұлдызы» кітабында Уэббтің Спанген рөлін «күшті, әсерлі және ең бастысы, сенімді» деп сипаттады. Олдманның Вишесті сомдауы «Premiere» журналының «Барлық уақыттардағы 100 ең ұлы рөл» тізімінде 62-орынды иеленді. «Uncut» журналы Гари Олдманды «Rockin' рөлдеріндегі 10 үздік актер» тізімінде 8-орынға қойып, оның рөлін «панк-роктың бейнесін жоғалған және шатасқан бала ретінде терең түсінген» деп сипаттады. 2003 жылы «Rolling Stone» журналы «Сид пен Нэнси» фильмін жасалған ең үздік үш рок-фильмнің бірі деп атады, ал 2014 жылы «ShortList» оны барлық уақыттардағы тоғызыншы ең ұлы музыкалық фильм деп таныды. Фильмге қатысты барлық пікірлер оң болған жоқ. Лесли Хэлливелл жағымсыз пікір білдіріп, «Sight & Sound» журналында жарияланған бір сөйлемді қайталады: «Жақсы ойналмаған рөлдер, есірткіге құмарлық, құлдырау және өлімге ұзақ сырғанау бұл фильмді көруге қиын жасайды». Эндрю Скофилд «Uncut» журналының «Rockin' рөлдеріндегі ең нашар 10 актер» тізімінде бірінші орынды иеленді, оның Sex Pistols тобының әншісі Джонни Роттен (нағыз аты Джон Лайдон) рөлін «өте кішкентай, Ливерпульдік, ешқандай мағынасы жоқ» деп сипаттады. Criterion DVD-дегі түсіндірмеде фильмдегі Лайдонның бейнесінің мүлдем дұрыс емес екені айтылды. The Clash тобының мүшесі Пол Симонон фильмді Лайдонды «семіз, бұршақ жейтін ақымақ» ретінде көрсеткені үшін сынады. «Сид пен Нэнси» фильмі кассалық табысқа жетпесе де (АҚШ-та 4 миллион долларлық бюджетте 2 826 523 доллар жинады), ол культты фильмге айналды; Yahoo! Movies фильмді «жағымды және кешірімсіз культ классикасы» деп сипаттады.

Марапаттар мен ұсыныстар

Сыйлық категориясы Жүлдегер(лер) Нәтиже Ref. (Дереккөз) BAFTA сыйлығы Ең үздік грим Питер Фрэмптон Бостон кино сыншылары қоғамы Ең үздік актриса Хлоя Уэбб Evening Standard британдық кино сыйлығы Ең үміткер жаңа актер Гари Олдман Ұлттық кино сыншылары қоғамы Ең үздік актриса Хлоя Уэбб Нью-Йорк кино сыншылары шеңбері Ең үздік актриса Сан-Паулу халықаралық кинофестивалінің сыншылар сыйлығы Сид және Нэнси

Үй медиасы

Sid and Nancy алғаш рет 1990 жылдардың соңында The Criterion Collection компаниясы DVD форматында шығарды; бұл нұсқа қазірде қолжетімсіз. Metro Goldwyn Mayer (Embassy Pictures каталогының бейне дистрибьюторы, ол фильмді VHS форматында шығарған) 2000 жылы фильмді DVD форматында қайта шығарды. The Criterion Collection 2017 жылдың 24 тамызында фильмді Blu-ray және DVD форматында жаңадан шығарды.