Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Эволюциялық процесс, нәтижесінде популяциялар дамып, ерекше түрлерге айналады. Электрохимиялық құбылыс.
Evolutionary process by which populations evolve to become distinct species
the electrochemical phenomenon
Түрлену – популяциялардың дамуы арқылы ерекше түрлерге айналу процесі. Биолог Оратор Ф. Кук 1906 жылы кладогенез, яғни тармақтардың бөлінуін, анагенезге, яғни тармақтар ішіндегі филетикалық эволюцияға қарсы терминді енгізді. Чарльз Дарвин 1859 жылғы «Түрлердің пайда болуы» атты кітабында түрленудегі табиғи іріктеудің рөлін алғаш рет сипаттады. Ол жыныстық таңдауды ықтимал механизм ретінде атады, бірақ оны қиындық тудыратын мәселе деп тапты. Табиғатта түрленудің төрт географиялық режимі бар, олар түрленуші популяциялардың бір-бірінен қаншалықты оқшауланғандығына байланысты: аллопатрикалық, перипатрикалық, парапатрикалық және симпатрикалық. Генетикалық дрейф түрленуге аз немесе көп үлес қосатыны әлі де талқыланып жүр. Полиплоидия арқылы, мысалы, хромосома санының екі еселеуі арқылы тез симпатрикалық түрлену жүзеге асуы мүмкін; нәтижесінде ата-ана популяциясынан бірден көбелекке қабілетсіз ұрпақ пайда болады. Жаңа түрлер гибридтесу арқылы, одан кейін көбелекке қабілетсіздік арқылы да пайда болуы мүмкін, егер гибрид табиғи іріктеуге сәйкес келсе.
Speciation is the evolutionary process by which populations evolve to become distinct species. The biologist Orator F. Cook coined the term in 1906 for cladogenesis, the splitting of lineages, as opposed to anagenesis, phyletic evolution within lineages. Charles Darwin was the first to describe the role of natural selection in speciation in his 1859 book On the Origin of Species. He also identified sexual selection as a likely mechanism, but found it problematic. There are four geographic modes of speciation in nature, based on the extent to which speciating populations are isolated from one another: allopatric, peripatric, parapatric, and sympatric. Whether genetic drift is a minor or major contributor to speciation is the subject of much ongoing discussion. Rapid sympatric speciation can take place through polyploidy, such as by doubling of chromosome number; the result is progeny which are immediately reproductively isolated from the parent population. New species can also be created through hybridization, followed by reproductive isolation, if the hybrid is favoured by natural selection.
Режимдер
Эволюция барысында табиғи түрлендірудің барлық түрлері орын алды; алайда, биологиялық әртүрлілікті қамтамасыз етуде әрбір механизмнің салыстырмалы маңыздылығы туралы пікірталас әлі де жалғасуда. Табиғи түрлендірудің бір мысалы – үш тікұшақты балықтың түрлері, соңғы мұз дәуірінен кейін оқшауланған көлдер мен ағыстарда жаңа тұщы су колонияларына түрленді. Шамамен 10 000 ұрпақ ішінде бұл балықтардың дене құрылысы мен түсі әртүрлі болып келеді, оның ішінде қанаттарындағы, сүйекті қабыршақтарының саны мен мөлшеріндегі өзгерістер, жақтарының құрылымындағы айырмашылықтар және басқа да ерекшеліктер байқалады, бұл басқа балық түрлері арасындағы айырмашылықтардан да жоғары.
All forms of natural speciation have taken place over the course of evolution; however, debate persists as to the relative importance of each mechanism in driving biodiversity. One example of natural speciation is the diversity of the three spined stickleback, a marine fish that, after the last glacial period, has undergone speciation into new freshwater colonies in isolated lakes and streams. Over an estimated 10,000 generations, the sticklebacks show structural differences that are greater than those seen between different genera of fish including variations in fins, changes in the number or size of their bony plates, variable jaw structure, and color differences.
Аллопатрикалық
Аллопатрикалық (көне грекше allos, "басқа" + patrā, "отан") түрлену кезінде популяция географиялық тұрғыдан оқшауланған екі популяцияға бөлінеді (мысалы, таулардың пайда болуы сияқты географиялық өзгерістерге байланысты мекендеу ортасының фрагментациясы). Оқшауланған популяциялар генотиптік немесе фенотиптік дивергенцияға ұшырайды: (а) олар әртүрлі таңдау қысымына түседі; (б) екі популяцияда әртүрлі мутациялар пайда болады. Популяциялар қайтадан қарым-қатынасқа келгенде, олар репродуктивті түрде оқшауланып, гендерді алмасу қабілетін жояды. Арал генетикасы – шағын, оқшауланған генетикалық жиынтықтардың ерекше белгілерді өндіруге бейімділігімен байланысты термин. Мысалдарға аралдық карликоздық және белгілі бір атақты арал тізбектеріндегі радикалды өзгерістер жатады, мысалы, Комодода. Галапагос аралдары Чарльз Дарвинге тигізген әсерімен ерекше танымал. Ол он бес апта бойы аралдарда болғанда, Галапагос тасбақаларын арал бойынша анықтауға болатынын естіді және әртүрлі аралдардағы тырналардың өзгеше екенін байқады, бірақ мұндай фактілер түрлердің өзгеруге қабілетті екенін түсінуге тоғыз ай уақыт кетті. Англияға оралғаннан кейін, сарапшылар оған бұл түрлердің әртүрлі сорттары емес, жеке түрлер екенін және Галапагостағы басқа да құстардың барлығы тырналардың түрлері екенін хабарлағаннан кейін эволюция туралы ойлары тереңдеді. Тырналар Дарвин үшін осылайша маңызды болмаса да, соңғы зерттеулер қазір Дарвин тырналары деп белгілі құстардың адаптивті эволюциялық сәулеленудің классикалық мысалы екенін көрсетті.
During allopatric (from the ancient Greek allos, "other" + patrā, "fatherland") speciation, a population splits into two geographically isolated populations (for example, by habitat fragmentation due to geographical change such as mountain formation). The isolated populations then undergo genotypic or phenotypic divergence as: (a) they become subjected to dissimilar selective pressures; (b) different mutations arise in the two populations. When the populations come back into contact, they have evolved such that they are reproductively isolated and are no longer capable of exchanging genes. Island genetics is the term associated with the tendency of small, isolated genetic pools to produce unusual traits. Examples include insular dwarfism and the radical changes among certain famous island chains, for example on Komodo. The Galápagos Islands are particularly famous for their influence on Charles Darwin. During his five weeks there he heard that Galápagos tortoises could be identified by island, and noticed that finches differed from one island to another, but it was only nine months later that he reflected that such facts could show that species were changeable. When he returned to England, his speculation on evolution deepened after experts informed him that these were separate species, not just varieties, and famously that other differing Galápagos birds were all species of finches. Though the finches were less important for Darwin, more recent research has shown the birds now known as Darwin's finches to be a classic case of adaptive evolutionary radiation.
Перипатрикалық
Аллопатриялық түрлендірудің бір түрі – перипатриялық түрлендіруде жаңа түрлер оқшауланған, кішігірім перифериялық популяцияларда пайда болады, олардың генофондық алмасуы негізгі популяциямен шектеледі. Бұл құрылтайшы әсері тұжырымдамасымен байланысты, себебі шағын популяциялар көбінесе популяциялық тарылуға ұшырайды. Перипатриялық түрлендіруде генетикалық дрейфтің маңызды рөл атқаратыны жиі айтылады. Мысал ретінде Майрдың құс фаунасын зерттеуі; австралиялық құс Petroica multicolor; және популяциялық тарылуға ұшыраған Drosophila популяцияларындағы репродуктивтік оқшаулану жатқандарын атауға болады.
In peripatric speciation, a subform of allopatric speciation, new species are formed in isolated, smaller peripheral populations that are prevented from exchanging genes with the main population. It is related to the concept of a founder effect, since small populations often undergo bottlenecks. Genetic drift is often proposed to play a significant role in peripatric speciation. Case studies include Mayr's investigation of bird fauna; the Australian bird Petroica multicolor; and reproductive isolation in populations of Drosophila subject to population bottlenecking.
Парапатрикалық
Парапатриялық түрленуде географиялық жағдайлардың әсерінен екі түрге бөліне бастаған популяциялардың аймақтары толық оқшауланбайды; әр түрдің өкілдері белгілі бір уақыт аралығында бір-бірімен қарым-қатынасқа түсіп немесе мекендеу ортасын кесіп өтуі мүмкін, бірақ гетерозиготаның тіршілікке жарамдылығы төмендегендіктен, олардың араласуына кедергі келтіретін мінез-құлықтарға немесе механизмдерге таңдау жасалады. Парапатриялық түрлену, перипатриялық және аллопатриялық түрленулердегі мекендеу ортасының оқшаулану әсерінен гөрі, табиғи іріктеудің көзі ретінде әрекет ететін жалғасқан, байланысты мекендеу ортасының ішіндегі үздіксіз өзгерістерге негізделген. Парапатриялық түрлену ландшафтқа тәуелді дифференциалдық іріктеумен байланысты болуы мүмкін. Егер екі популяция арасында гендер ағыны болса да, күшті дифференциалдық іріктеу ассимиляцияға кедергі келтіріп, соңында жаңа түрлердің пайда болуына әкелуі мүмкін. Репродуктивті оқшауланудың қалыптасуында оқшаулану уақытынан гөрі мекендеу ортасының айырмашылығы маңыздырақ болуы мүмкін. Кавказ тау кесірткелері Darevskia rudis, D. valentini және D. portschinskii гибридтік аймағында бір-бірімен будандасады; алайда, D. portschinskii мен D. rudis арасындағы будандасу күштірек, себебі олар ертерек бөлініп, бірақ ұқсас мекендеу орталарында өмір сүреді, ал D. valentini мен қалған екі түр арасындағы будандасу кейінірек бөлініп, бірақ климаттық жағынан әртүрлі мекендеу орталарында өмір сүруіне байланысты әлсіз. Экологтар парапатриялық және перипатриялық түрленуді экологиялық нишалар тұрғысынан қарастырады. Жаңа түрдің сәтті болуы үшін тиісті экологиялық ниша болуы қажет. Сақина тәрізді түрлер, мысалы, Larus шаяндары түрлену процесін көрсетеді деп есептеледі, бірақ бұл жағдай көбірек күрделі болуы мүмкін. Anthoxanthum odoratum шөбі кен байыту қалдықтары бар аймақтарда парапатриялық түрленуді бастауы мүмкін.
In parapatric speciation, there is only partial separation of the zones of two diverging populations afforded by geography; individuals of each species may come in contact or cross habitats from time to time, but reduced fitness of the heterozygote leads to selection for behaviours or mechanisms that prevent their interbreeding. Parapatric speciation is modelled on continuous variation within a "single", connected habitat acting as a source of natural selection rather than the effects of isolation of habitats produced in peripatric and allopatric speciation. Parapatric speciation may be associated with differential landscape dependent selection. Even if there is a gene flow between two populations, strong differential selection may impede assimilation and different species may eventually develop. Habitat differences may be more important in the development of reproductive isolation than the isolation time. Caucasian rock lizards Darevskia rudis, D. valentini and D. portschinskii all hybridize with each other in their hybrid zone; however, hybridization is stronger between D. portschinskii and D. rudis, which separated earlier but live in similar habitats than between D. valentini and two other species, which separated later but live in climatically different habitats. Ecologists refer to parapatric and peripatric speciation in terms of ecological niches. A niche must be available in order for a new species to be successful. Ring species such as Larus gulls have been claimed to illustrate speciation in progress, though the situation may be more complex. The grass Anthoxanthum odoratum may be starting parapatric speciation in areas of mine contamination.
Симпатрикалық
Симпатрикалық түрлену – бір ататек түрінен бірге бір географиялық аймақты мекендейтін екі немесе одан көп ұрпақ түрлердің пайда болуы. Симпатрикалық түрленудің жиі келтірілетін мысалдары – бір аймақтағы әртүрлі қожайын өсімдіктерге тәуелді болатын жәндіктерде кездеседі. Симпатрикалық түрленудің ең танымал мысалы – Шығыс Африканың Рифт алқабындағы көлдерде, әсіресе Виктория, Малави және Танганьика көлдерінде қоныстанған цихлидтер. 800-ден астам түрі сипатталған, ал аймақта 1600-нан астам түрі болуы мүмкін деген болжам бар. Олардың эволюциясы табиғи және жыныстық таңдаудың мысалы ретінде келтіріледі. 2008 жылғы зерттеу Теннесси үңгір саламандраларында симпатрикалық түрленудің болғанын көрсетеді. Экологиялық факторлармен туындаған симпатрикалық түрлену Сибірдің Байкал көлінің тереңдігінде тіршілік ететін шабақшалардың ерекше әртүрлілігін де түсіндіруі мүмкін. Будандастыру арқылы түрлену симпатрикалық түрленудің ерекше түрі ретінде қарастырылады, онда шағын топтардағы жекелеген организмдер бір-бірімен көбейіп, ататек популяциясынан бірте-бірте оқшауланады. Мұндай түрленуге ішкі селекцияның әртүрлі артықшылықтары, мысалы, пайдалы рецессивті фенотиптердің білінуі, рекомбинациялық жүктеменің төмендеуі және жыныстық көбеюдің құнының азаюы ықпал етеді. Алма құрты (Rhagoletis pomonella), сондай-ақ алма шырыны құрты деп те аталады, симпатрикалық түрлену процесін басынан өткеріп жатқан сияқты. Алма құртының әртүрлі популяциялары әртүрлі жемістермен қоректенеді. Солтүстік Америкада 19 ғасырда алма ағаштарының (жергілікті емес түр) енгізілуінен кейін белгілі бір уақыттан соң ерекше популяция пайда болды. Бұл алмамен қоректенетін популяция әдетте тек алмамен ғана қоректенеді, ал бұрынғы таңдаулы жеміс – қайыңмен емес. Қазіргі қайыңмен қоректенетін популяция әдетте алмамен қоректенбейді. Аллозимнің он үш локусының алтауының өзгеше болуы, қайың құрттарының маусым соңында жетілуі және алма құрттарына қарағанда жетілуіне көбірек уақыт қажеттігі, сондай-ақ араласуға аз дәлелдер (зерттеушілер 4-6% гибридтеу деңгейін анықтаған) симпатрикалық түрленудің жүріп жатқанын көрсетеді.
Sympatric speciation is the formation of two or more descendant species from a single ancestral species all occupying the same geographic location. Often cited examples of sympatric speciation are found in insects that become dependent on different host plants in the same area. The best known example of sympatric speciation is that of the cichlids of East Africa inhabiting the Rift Valley lakes, particularly Lake Victoria, Lake Malawi and Lake Tanganyika. There are over 800 described species, and according to estimates, there could be well over 1,600 species in the region. Their evolution is cited as an example of both natural and sexual selection. A 2008 study suggests that sympatric speciation has occurred in Tennessee cave salamanders. Sympatric speciation driven by ecological factors may also account for the extraordinary diversity of crustaceans living in the depths of Siberia's Lake Baikal. Budding speciation has been proposed as a particular form of sympatric speciation, whereby small groups of individuals become progressively more isolated from the ancestral stock by breeding preferentially with one another. This type of speciation would be driven by the conjunction of various advantages of inbreeding such as the expression of advantageous recessive phenotypes, reducing the recombination load, and reducing the cost of sex. The hawthorn fly (Rhagoletis pomonella), also known as the apple maggot fly, appears to be undergoing sympatric speciation. Different populations of hawthorn fly feed on different fruits. A distinct population emerged in North America in the 19th century some time after apples, a non native species, were introduced. This apple feeding population normally feeds only on apples and not on the historically preferred fruit of hawthorns. The current hawthorn feeding population does not normally feed on apples. Some evidence, such as that six out of thirteen allozyme loci are different, that hawthorn flies mature later in the season and take longer to mature than apple flies; and that there is little evidence of interbreeding (researchers have documented a 4–6% hybridization rate) suggests that sympatric speciation is occurring.
Жасанды түрлендіру
Мал шаруашылығының нәтижесінде жаңа түрлер пайда болды, бірақ мұндай түрлердің қалыптасу мерзімі мен әдістері нақты емес. Көбінесе үй жануарлары өздерінің жабайы ата-тегімен шағылысып, құнарлы ұрпақ бере алады. Мысалы, үй малын жабайы бұқа, гаур және як сияқты бірнеше түрдің бір түрі деп қарастыруға болады, сондай-ақ үй қойы мен мофлон да шағылыса алады. Жаңа түрлерді зертханада жасаудың ең жақсы құжатталған мысалдары 1980-ші жылдардың соңында жасалды. Уильям Р. Райс және Джордж В. Солт *Drosophila melanogaster* жеміс шыбықтарын жарық/қарсы және ылғал/құрғақ сияқты үш түрлі тіршілік ортасын таңдауға мүмкіндік беретін лабиринтте өсірді. Әрбір ұрпақ лабиринтке орналастырылды, ал сегіз шығудың екеуінен шыққан шыбықтар өз топтарында көбейтілу үшін бөлінді. Отыз бес ұрпақтан кейін екі топ және олардың ұрпақтары мекендеу ортасына деген қатаң бейімділігіне байланысты репродуктивті оқшауланды: олар тек өздері ұнататын аймақтарда жұптасты, сондықтан басқа аймақтарды ұнататын шыбықтармен жұптаспады. Мұндай тәжірибелердің тарихын Райс пен Элен Э. Хостерт (1993) сипаттаған. Диана Додд зертханалық тәжірибе арқылы *Drosophila pseudoobscura* жеміс шыбықтарында бірнеше ұрпақтан кейін крахмал және мальтоза негізделген орталарда ұстау арқылы репродуктивті оқшауланудың қалай дамитынын көрсетті. Доддтың тәжірибесі басқа жеміс шыбықтары мен тағамдарды қамти отырып, көптеген рет қайталанды. Репродуктивті оқшауланудың мұндай жылдам дамуы кейде *Wolbachia* бактериясымен жұқтырудың салдары болуы мүмкін. Балама түсіндірме – жыныстық көбейтуге қабілетті жануарлардың сыртқы түрі немесе мінез-құлқы қалыптыдан өзгеше жандармен жұптасуға құлшынбауы мүмкін. Мұндай ауытқулар мұрагерлікке берілетін бейімсіздіктерге байланысты болуы жоғары. Сондықтан, жануар табиғи іріктеудің болашақ бағытын болжай алмаса, мүмкіндігінше ең жақсы ұрпақ өндіруге бейімделсе, ол ерекше әдеттері немесе ерекшеліктері бар жұптастардан аулақ болады. Бұл туысқан түрлер арасында гибридтік тұқымсыздыққа әкеледі. Ортақ ата-тектен шыққан үш топтың түрлену реті белгісіз немесе білінбейтін болуы мүмкін; мұндай үш түрдің жиынтығы «трихотомия» деп аталады.
New species have been created by animal husbandry, but the dates and methods of the initiation of such species are not clear. Often, the domestic counterpart can still interbreed and produce fertile offspring with its wild ancestor. This is the case with domestic cattle, which can be considered the same species as several varieties of wild ox, gaur, and yak; and with domestic sheep that can interbreed with the mouflon. The best documented creations of new species in the laboratory were performed in the late 1980s. William R. Rice and George W. Salt bred Drosophila melanogaster fruit flies using a maze with three different choices of habitat such as light/dark and wet/dry. Each generation was placed into the maze, and the groups of flies that came out of two of the eight exits were set apart to breed with each other in their respective groups. After thirty five generations, the two groups and their offspring were isolated reproductively because of their strong habitat preferences: they mated only within the areas they preferred, and so did not mate with flies that preferred the other areas. The history of such attempts is described by Rice and Elen E. Hostert (1993). Diane Dodd used a laboratory experiment to show how reproductive isolation can develop in Drosophila pseudoobscura fruit flies after several generations by placing them in different media, starch and maltose based media. Dodd's experiment has been replicated many times, including with other kinds of fruit flies and foods. Such rapid evolution of reproductive isolation may sometimes be a relic of infection by Wolbachia bacteria. An alternative explanation is that these observations are consistent with sexually reproducing animals being inherently reluctant to mate with individuals whose appearance or behavior is different from the norm. The risk that such deviations are due to heritable maladaptations is high. Thus, if an animal, unable to predict natural selection's future direction, is conditioned to produce the fittest offspring possible, it will avoid mates with unusual habits or features. It causes hybrid sterility between related subspecies. The order of speciation of three groups from a common ancestor may be unclear or unknown; a collection of three such species is referred to as a "trichotomy".
Полиплоидия арқылы түрлену
Полиплоидия – симпатрияда көптеген жылдам түр пайда болу оқиғаларына себеп болған механизм, себебі, мысалы, тетраплоидтық және диплоидтық жұптасудың ұрпақтары көбінесе триплоидты, көбейе алмайтын ұрпақтарды тудырады. Дегенмен, өсімдіктер арасында барлық полиплоидтар өз ата-аналарынан көбею арқылы оқшауланған емес, және гендер ағыны одан әрі жалғасуы мүмкін, мысалы триплоидты гибрид пен диплоидтың жұптасуы арқылы тетраплоидтар пайда болады, немесе диплоидтардан мейоз кезінде толық азаймаған гаметалар мен тетраплоидтардан гаметалардың жұптасуы (гибридтік түрленуді де қараңыз). Көптеген қазіргі өсімдіктер және көпшілік жануар түрлері эволюциялық тарихында полиплоидияға ұшыраған деген пікір бар. Сәтті полиплоид түрлердің көбеюі кейде партеногенез немесе апомиксис арқылы жыныссыз болып өтеді, себебі белгісіз себептермен көптеген жыныссыз организмдер полиплоидты болып табылады. Полиплоидты сүтқоректілердің сирек кездесетін мысалдары белгілі, бірақ көбінесе туа біткенге дейін өлімге алып келеді.
Polyploidy is a mechanism that has caused many rapid speciation events in sympatry because offspring of, for example, tetraploid x diploid matings often result in triploid sterile progeny. However, among plants, not all polyploids are reproductively isolated from their parents, and gene flow may still occur, such as through triploid hybrid x diploid matings that produce tetraploids, or matings between meiotically unreduced gametes from diploids and gametes from tetraploids (see also hybrid speciation). It has been suggested that many of the existing plant and most animal species have undergone an event of polyploidization in their evolutionary history. Reproduction of successful polyploid species is sometimes asexual, by parthenogenesis or apomixis, as for unknown reasons many asexual organisms are polyploid. Rare instances of polyploid mammals are known, but most often result in prenatal death.
Гибридтік түрлену
Екі түрлі түрдің будандасуы кейде ерекше фенотипке алып келеді. Бұл фенотип ата-аналық түрлерге қарағанда тіршілікке бейімделуге қабілетті болуы мүмкін, сондықтан табиғи іріктеу осы дараларды жақсы көреді. Егер репродуктивті оқшаулануға қол жеткізілсе, бұл жаңа түрдің пайда болуына әкелуі мүмкін. Дегенмен, будандар мен олардың ата-аналары арасындағы репродуктивті оқшаулануға қол жеткізу өте қиын, сондықтан гибридтік түрлену өте сирек кездесетін құбылыс саналады. Мариана үйрек құсы гибридтік түрлену нәтижесінде пайда болған деп есептеледі. Будандастыру өсімдіктерде түрленудің маңызды механизмі болып табылады, себебі полиплоидия (әр хромосомадан екіден астам көшірме болуы) өсімдіктерде жануарларға қарағанда оңай көтеріледі. Полиплоидия гибридтер үшін маңызды, өйткені ол көбеюге мүмкіндік береді, мұнда әр түрлі хромосома жиынтығы мейоз кезінде өзімен сәйкес жұптасқа білуге қабілетті. Хромосома саны өзгермеген будандастыру гомоплоидты гибридтік түрлену деп аталады. Бұл құбылыс өте сирек кездеседі, бірақ Heliconius көбелектері мен күнбағыстарында кездеседі. Хромосома санының өзгеруімен жүзеге асырылатын полиплоидты түрлену, әсіресе өсімдік түрлерінде, көбірек таралған құбылыс.
Hybridization between two different species sometimes leads to a distinct phenotype. This phenotype can also be fitter than the parental lineage and as such natural selection may then favor these individuals. Eventually, if reproductive isolation is achieved, it may lead to a separate species. However, reproductive isolation between hybrids and their parents is particularly difficult to achieve and thus hybrid speciation is considered an extremely rare event. The Mariana mallard is thought to have arisen from hybrid speciation. Hybridization is an important means of speciation in plants, since polyploidy (having more than two copies of each chromosome) is tolerated in plants more readily than in animals. Polyploidy is important in hybrids as it allows reproduction, with the two different sets of chromosomes each being able to pair with an identical partner during meiosis. Hybridization without change in chromosome number is called homoploid hybrid speciation. It is considered very rare but has been shown in Heliconius butterflies and sunflowers. Polyploid speciation, which involves changes in chromosome number, is a more common phenomenon, especially in plant species.
Генді көшіру
1930 жылдары генетикалық зерттеулердің бастапқы кезеңдерінде жеміс шыбжықтарын зерттеген Теодосий Добжанский хромосомалардың бір орнынан екінші орнына жылғалынатын бөліктерінің бір түрді екі түрге бөлуге себеп болуы мүмкін деген болжам жасады. Ол хромосома бөліктерінің геномда қалай жылғалынатынын анықтады. Осы жылжымалы бөліктер түрлер аралық гибридтерде сүйексіздікке алып келуі мүмкін, бұл түр пайда болуына ықпал ететін фактор болып табылады. Оның идеясы теориялық тұрғыдан дұрыс болды, бірақ ғалымдар бұл жаратылыста орын ала ма, жоқ па, деп ұзақ уақыт пікірталас жүргізді. Соңында, мутациялардың біртіндеп жиналуына қатысты қарсы теория жаратылыста осы жиілікпен кездесетіні анықталды, нәтижесінде генетиктер жылжымалы ген гипотезасын көбінесе естен шығарды. Дегенмен, 2006 жылғы зерттеулер геннің бір хромосомадан екіншісіне секіруі жаңа түрлердің пайда болуына үлес қосатынын көрсетті. Бұл түр пайда болуының маңызды құралы болып табылатын өндірістік оқшаулану механизмін растайды.
Theodosius Dobzhansky, who studied fruit flies in the early days of genetic research in 1930s, speculated that parts of chromosomes that switch from one location to another might cause a species to split into two different species. He mapped out how it might be possible for sections of chromosomes to relocate themselves in a genome. Those mobile sections can cause sterility in inter species hybrids, which can act as a speciation pressure. In theory, his idea was sound, but scientists long debated whether it actually happened in nature. Eventually a competing theory involving the gradual accumulation of mutations was shown to occur in nature so often that geneticists largely dismissed the moving gene hypothesis. However, 2006 research shows that jumping of a gene from one chromosome to another can contribute to the birth of new species. This validates the reproductive isolation mechanism, a key component of speciation.
Ақындар
Геологиялық уақыт ішінде түр пайда болу оқиғаларының қандай жылдамдықпен жүзеге асып жатқаны туралы пікірталас бар. Кейбір эволюциялық биологтар түр пайда болу оқиғалары уақыт өте келе салыстырмалы түрде тұрақты және біртіндеп болғанын айтады ("Филетикалық біртіндеп" деп аталады – диаграмманы қараңыз), ал кейбір палеонтологтар, мысалы Найлс Элдредж және Стивен Джей Гулд, түрлер ұзақ уақыт бойы өзгеріссіз қалады және түр пайда болу тек салыстырмалы түрде қысқа мерзімдерде ғана жүзеге асады деп санайды, бұл нүктелі тепе-теңдік деп аталатын көзқарас. (Диаграмманы және Дарвиннің дилеммасын қараңыз.)
There is debate as to the rate at which speciation events occur over geologic time. While some evolutionary biologists claim that speciation events have remained relatively constant and gradual over time (known as "Phyletic gradualism" – see diagram), some palaeontologists such as Niles Eldredge and Stephen Jay Gould have argued that species usually remain unchanged over long stretches of time, and that speciation occurs only over relatively brief intervals, a view known as punctuated equilibrium. (See diagram, and Darwin's dilemma.)