Ысайы – Давидтың әкесі — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

Библиялық тұлға; Израиль патшасы Дәуіттің әкесі. 26 желтоқсан және 2 қаңтар (Шығыс православиелік) күндері Ишай (Yīšay, паузада Yīšāy, "Патша" немесе "Құдайдың сыйы" деген мағынада; Eshai; Ἰεσσαί – Iessaí; Исай, Иессей) – еврей Киелі кітабында Израиль патшасы болған Дәуіттің әкесі ретінде сипатталған тұлға. Оның ұлы Дәуіт кейде жай ғана "Ишай ұлы" (Бен-Ишай) деп аталады. Дәуіт патшаның әкесі және Исаның арғы тегі ретінде суреттемелерде, мысалы, Иессей ағашында немесе "Міне, мәңгі гүлдеген гүл" сияқты әндерде бейнеленген.

Жазба

Киелі кітапта Есейдің Обедтің ұлы, Рут пен Боаздың немересі болғаны айтылған. Ол Яһуда руының Бейт-Лехем қаласында тұратын, сондай-ақ, егінші, мал өсіруші және қой бағушы болған. Ол Бетлехем қаласының беделді тұрғыны еді. Иессей яһуди дінінде маңызды орын алады, өйткені ол Исраилдің ең әйгілі патшасының әкесі болды. Ол христиандықта маңызды, себебі ол Ескі Келісімде және Исаның шежіресінде аталады. Кейіннен тараған раввиндік дәстүрлер бойынша, ол ежелгі Исраилдің төрт күнәсіз қайтыс болған адамдарының бірі, ал қалған үшеуі - Бунямин, Хилеаб және Амрам. Самуил кітабында Есейдің сегіз ұлы болғаны айтылған. Шежірелер кітабында Есейдің жеті ұлы - Елиаб, Әбинадап, Шимеа, Натанаел, Раддай, Озем және Дәуіт - аталып, сондай-ақ екі қызы - Зеруя мен Әбигал да аталған. Оның немерелері: Абишай, Жоав, Асахил және Әбигалдың ұлы Амаса. Бір күні Құдай Самуил пайғамбарды Исраилдің келесі патшасын тағайындауға жіберді. Ол Бетлехемге Құдайға құрбандық шалу үшін барған сияқты. Ол бұл сылтауды патша Саулдың өзін өлтіруінен қорқып айтты. Самуил Есеймен бірге құрбандық шалып, үйіне барады да, оны және отбасын қасиеттілікке бөледі. Пайғамбар Есейден ұлдарын алып келуін сұрады. Самуил Есейдің тұңғыш ұлы Елиабты көргенде, оның бойшаңдығына таңғалып, Құдай тағайындаған патшаның сол екеніне сенімді болды. Бірақ Құдай Самуилге: «Оның сыртқы келбетіне немесе бойына қарамай, Мен оны қабылдамадым. Мен адамдардың көзімен қарамаймын, Мен жүрекке қараймын», - деді (1 Самуил 16:7). Есей екінші ұлы Әбинадабты Самуилге ұсынғанда, Құдай Самуилге: «Жаратқан Ие оны да таңдаған жоқ», - деді (1 Самуил 16:8). Бұл оның үшінші ұлы Шаммамен, содан кейін төртінші, бесінші, алтыншы және жетінші ұлдарымен қайталанды. Ақырында Самуил Есейден басқа ұлдары бар-жоғын сұрайды. Есей оған ең кішісі Дәуіттің қой бағуда екенін айтады. Сонда ол: «Оны қой бағудан алып келсеңіз екен», - деп сұрайды. Самуил күтті, ал ол келгенде Құдай пайғамбардан Дәуітті Исраилдің патшасы етіп майлауды өтінді (1 Самуил 16:13). Кейін Саул депрессия мен қайғыға ұшырап, ұлы Дәуіттің арфаны жақсы ойнайтындығын естігендіктен, оны өзіне арфа ойнау үшін шақырды. Есей ұлын патшаға сыйлықпен жіберді. Патша Дәуіттің арфа ойнағанына қатты таңғалып, оны өзінің күйзелісін басу үшін әрдайым ойнауға шақырды. Кейінірек Иессей ұлы Дәуітті ағаларына сыйлықпен жіберді, олар Саул әскерінде палестиналықтарға қарсы соғысқа бара жатқан еді. Бірнеше жылдан кейін Дәуіт Саулдан қашып, елсіз далаға қашып кетті, өйткені Саул Дәуітті өлтіруге тырысты, оның билігін сақтап қалу үшін тағын жоғалтпау үшін. Дәуіт ата-анасының қауіпсіздігі үшін уайымдап, патшадан әкесі Есей мен анасына патшаның қорғауында болуға рұқсат беруін сұрап, Моабтағы Миспаға барды. Олар Дәуіттің жағдайы жақсарғанша сол жерде болды.

According to the Bible, Jesse was the son of Obed and the grandson of Ruth and of Boaz. He lived in Bethlehem, in Judah, and was of the Tribe of Judah, he was a farmer, breeder and owner of sheep. He was a prominent resident of the town of Bethlehem. Jesse is important in Judaism because he was the father of the most famous King of Israel. He is important in Christianity, in part because he is in the Old Testament and mentioned in the genealogy of Jesus. Later rabbinic traditions name him as one of four ancient Israelites who died without sin, the other three being Benjamin, Chileab and Amram. The Book of Samuel states that Jesse had eight sons, naming the first three as Eliab, Abinadab and Shammah, and David as the youngest. The Book of Chronicles names seven sons of Jesse—Eliab, Abinadab, Shimea, Nethanel, Raddai, Ozem and David—as well as two daughters, Zeruiah and Abigail. Among his grandchildren were the three sons of Zeruiah: Abishai, Joab and Asahel; and Amasa, the son of Abigail. One day the prophet Samuel came to Bethlehem sent by God, to anoint the next king of Israel. Ostensibly, his visit to Bethlehem was to offer a sacrifice to God. He used that excuse because he was afraid that King Saul might kill him if he suspected the true reason for his arrival in Bethlehem. Samuel offered a sacrifice with Jesse and then went to his house, where he sanctified him and his family. The prophet asked Jesse to present his sons. When Samuel saw Eliab, Jesse's eldest son, he was impressed by his stature and convinced that he must be God's anointed king, however, God said to Samuel, "Do not consider his appearance or his height, for I have rejected him. The Lord does not look at the things man looks at. Man look at the outward appearance, but the Lord looks at the heart" (1 Samuel 16:7 NIV). When Jesse presented his second son, Abinadab, God told Samuel, "The Lord has not chosen this one either" (1 Samuel 16:8 NIV). This happened again with his third son, Shammah, then his fourth, fifth, sixth and seventh sons. Finally, Samuel inquired of Jesse if he had any other sons. Jesse told him that David the youngest was tending the flock. The prophet then asked for him to be brought in from tending the sheep. Samuel waited, and when he arrived God asked the prophet to anoint David as king over Israel (1 Samuel 16:13). Some time later, Saul, suffering from depression and melancholy, asked Jesse for his son David to play the harp for him, since he had heard that David played the harp beautifully. Jesse sent his son along with some gifts for the King. The King was so taken with David's harp playing that he asked Jesse to keep him in his court to play for him whenever he was depressed. Later on Jesse sent his son David with gifts to be given to his older brothers who were to fight in the war against the Philistines in Saul's army. Years later David fled to the desert away from Saul, who sought to kill David in order for him to stay in power and not have his throne be taken away from him. David, worried about the safety of his parents, went to Mizpah in Moab, to ask permission from the King to allow his father Jesse and his mother to stay under the royal protection of the King. They stayed there until David's fortunes took a turn for the better.

Есейдің қабірі

Рут пен Есейдің қабірі – Хеброн төбесіндегі ежелгі тас құрылыс, қазір синагог ретінде пайдаланылады. Жыл сайын көптеген зыяратшылар келеді, әсіресе еврейлердің Шавуот мерекесінде, Рут кітабы оқылғанда. 1537 жылы жарық көрген «Ихус хаавос в’невиим» (Аталар мен пайғамбарлардың тегі) кітабында қабір «Дәуіт патшаның әкесі Есей жерленген таудың үстіндегі сәнді ғимарат» деп сипатталған. Кітапта осы жердің суреті және жақын жердегі «көне израильдік зират» пен крестоносшылар ауласы туралы жазылған. Раввин Моше Басола саяхат күнделігінде бұл жерде Махпела қабірімен байланысқан үңгір бар екенін айтқан, көп жылдар бойы осы пікірді көптеген адамдар қолдады. 2009 жылы бұл орын қайта жөнделді.