Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Фредерик Мэдден (ағылш. Sir Frederic Madden, KH; 16 ақпан 1801 – 8 наурыз 1873) – ағылшын палеографы.
English palaeographer
Sir Frederic Madden KH (16 February 1801 – 8 March 1873) was an English palaeographer.
Өмірбаян
Портсмут қаласында туған ол, ирланд тегінен шыққан Корольдік теңіз жаяу әскерінің капитаны Уильям Джон Мэдденнің (1757–1833) және оның әйелі Сара Картердің (1759–1833) ұлы болды. Бала кезінен-ақ ол тіл білімі мен көне заттарды зерттеуге бейімділік танытты. 1826 жылы Британ мұражайы оны баспа кітаптарының жүйелендірілген каталогын дайындауға көмектесу үшін шақырды, ал 1828 жылы қолжазбалардың көмекші сақтаушысы болды. 1832 жылы ол Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды. 32 жасында ол рыцарь атағын алып, есімінен кейін KH әріптерін қоюға ие болды, ал 1837 жылы Жосия Форшаллдан кейін қолжазбалар сақтаушысы болды. Ол әріптестерімен жақсы қарым-қатынас құра алмады және 1866 жылы зейнетке шықты. Мэдден өз заманының жетекші палеографы болды. Дегенмен, оның неміс тілін білмеуі, француз және ағылшын тілдерінің ерте диалектілік формаларына көп көңіл бөлсе де, филолог ретінде жоғары деңгейге көтерілуіне кедергі келтірді. Оның көне заттарды зерттеуге жасаған шағын үлесі көп болды: ең танымал болғаны, Шекспирдің есімінің жазылуына арналған диссертациясы болды, ол негізінен Джон Флорионың Монтень еңбегінің көшірмесінде табылған қолтаңбаға сүйене отырып, оның "Шекспир" деп жазылуы керек деп мәлімдеді. Бұл ұзақ пікірталасқа және "Шекспир" орфографиясының қалыпты жағдайға жақындаған кезеңге әкелді. Лондонның Сент-Стефан алаңындағы үйінде қайтыс болғаннан кейін ол өзінің күнделіктері мен басқа жеке қағаздарын Бодлеян кітапханасына қалдырды, олар 1920 жылға дейін ашылмады.
Born in Portsmouth, he was the son of William John Madden (1757–1833), a captain in the Royal Marines of Irish origin, and his wife Sarah Carter (1759–1833). From his childhood he displayed a flair for linguistic and antiquarian studies. In 1826 he was engaged by the British Museum to assist in the preparation of the classified catalogue of printed books, and in 1828 he became assistant keeper of manuscripts. In 1832 he was elected a Fellow of the Royal Society. At the age of 32 he was made a knight, entitling him to the initials KH after his name, and in 1837 he succeeded Josiah Forshall as Keeper of Manuscripts. He did not get on well with his colleagues, and retired in 1866. Madden was the leading palaeographer of his day. However, his ignorance of German prevented his ranking high as a philologist, although he paid much attention to the early dialectical forms of French and English. His minor contributions to antiquarian research were numerous: the best known, perhaps, was his dissertation on the spelling of Shakespeare's name, which, mainly on the strength of a signature found in John Florio's copy of the work of Montaigne, he contended should be "Shakspere". This led to a lengthy debate and to a period when the "Shakspere" spelling nearly became the norm. On his death at his home in St Stephen's Square, London, he bequeathed his journals and other private papers to the Bodleian Library, where they were to remain unopened until 1920.
Шәкіртақы
Ол Роксбург клубы үшін «Даниялық Хавелок» (1828) еңбегін редакциялады, оны Бодлеян кітапханасындағы Лауди қолжазбаларының арасында өзі тауып алған, сондай-ақ «Уильям және еркекқұс» (1832) және «Gesta Romanorum» еңбегінің ескі ағылшын нұсқаларын (1838) дайындады. 1839 жылы ол Баннатин клубы үшін Сыр Гауэйннің ежелгі өлеңмен жазылған романдарын, ал 1847 жылы Антикварлар қоғамы үшін Лайамонның «Брут» еңбегін, прозалық аудармасымен бірге редакциялады. 1850 жылы Оксфорд университеті оның және оның көмекшісі Жосия Форшаллдың жиырма жыл бойы жұмыс істеген түпнұсқа қолжазбалардан алынған, «Уиклиф» деп белгілі Библияның параллель бағандардағы тамаша басылымын жариялады. 1866–69 жылдары ол «Роллс» сериясы үшін Мэтью Паристің «Historia Minor» еңбегін редакциялады. 1833 жылы ол Генри Шоудың «Орта ғасырдың сәндік өрнектері» атты еңбегінің мәтінін жазды; ал 1850 жылы Жозеф Балтазар Сильвестрдің «Палеография универсаль» атты еңбегінің ағылшын тіліне аудармасын редакциялады. Ол «Collectanea Topographica et Genealogica» жинағының үш авторының бірі болды.
He edited for the Roxburghe Club Havelok the Dane (1828), discovered by himself among the Laudian manuscripts in the Bodleian Library, William and the Werwolf (1832) and the old English versions of the Gesta Romanorum (1838). In 1839 he edited the ancient metrical romances of Syr Gawayne for the Bannatyne Club, and in 1847 Layamon's Brut, with a prose translation, for the Society of Antiquaries. In 1850 the magnificent edition, in parallel columns, of what are known as the "Wycliffite" versions of the Bible, from the original manuscripts, upon which he and his coadjutor, Josiah Forshall, had been engaged for twenty years, was published by the University of Oxford. In 1866–69 he edited the Historia Minor of Matthew Paris for the Rolls Series. In 1833 he wrote the text of Henry Shaw's Illuminated Ornaments of the Middle Ages; and in 1850 he edited the English translation of Joseph Balthazar Silvestre's Paléographie universelle. He was one of the three contributors to Collectanea Topographica et Genealogica.
Қорғау
1837 жылы сәуір айында, әлі қолжазбаларды сақтаушының көмекшісі болып жұмыс істеген кезде, Мэдденге ескі музей ғимаратының шатырында көптеген күйген және зақымдалған фрагменттер мен пергамент қолжазбаларының кодекстері сақталған бөлме көрсетілді. Мэдден оларды дереу 1731 жылы өртенген және көп зақымданған Коттон кітапханасы жинағының бір бөлігі деп анықтады. Қолжазбаларды сақтаушы қызметін атқаратын кезеңінде Мэдден Коттон қолжазбаларын сақтау жөнінде ауқымды жұмыстар жүргізді (музей кеңесінің қарсылығына қарамастан, олар бұл істі тым қымбат деп есептеді). Кітап мұқабалаушы Генри Гофпен бірлесіп, ең қиын зақымдалған фрагменттер мен қолжазбаларды да қалпына келтіріп, пайдалануға жарамды жағдайға келтіретін сақтау стратегиясын жасады. Пергамент парақтары тазартылып, тегістеліп, қағаз рамкаларға бекітілді. Мүмкіндігі шектес болса, олар бастапқы кодекстеріне қайта басылды. Шатырда табылған фрагменттерден басқа, ол жинақтың қалған бөлігін де сақтады. Көптеген қолжазбалар, соның ішінде Беовульфтің жалғыз белгілі данасын қамтитын кодекс (Cotton Vitellius A xv) қатайып, нашарлаған. 1845 жылға қарай жұмыс көбінесе аяқталды, бірақ Мэдден музейдің кітап мұқабалау шеберханасында өрт шығып, жинақтан тағы бірнеше жұмыстарды толығымен жойғанда, тағы бір қайғылы жағдайға тап болды.
In April 1837, when still the Assistant Keeper of Manuscripts, Madden was shown a garret of the old museum building which contained a large number of burnt and damaged fragments and codices of vellum manuscripts. Madden immediately identified them as part of the Cotton library collection, which had been badly damaged in a fire of 1731. During his tenure as Keeper of Manuscripts, Madden undertook extensive conservation work on the Cotton manuscripts (often in the face of opposition from the museum's board, who deemed the enterprise prohibitively expensive). In collaboration with the bookbinder Henry Gough, he developed a conservation strategy that restored even the most badly damaged fragments and manuscripts to a usable state. Vellum sheets were cleaned and flattened and mounted in paper frames. Where possible, they were rebound in their original codices. As well as the fragments found in the garret, he carried out conservation work on the rest of the collection. Many manuscripts had become brittle and fragile, including the codex that contains the only known copy of Beowulf (Cotton Vittelius A xv). By 1845, the work was largely complete, though Madden was to suffer one more setback when a fire broke out in the museum bindery, destroying completely some further works from the collection.
Отбасы
1837 жылдың жазында Эдмонтон ауданында, кейін Миддлсексте, ол Эмили Сара Робинсонға (1813–1873) үйленді. Ол Тоттенхэмнің заңгері және тарихшысы Уильям Робинсонның (1777–1848) және оның әйелі Мэри Ридждің (1781–1856) қызы болды, Мэри Ридж – Чичестер банкірі Уильям Риджтің қызы. Кейбір деректерде Уильям Робинсонның 1-ші Нельсон виконты Горацио Нельсонның үйленбеген қарындасы Энн Нельсонның заңсыз баласы болғаны айтылады. Фредерик пен Эмилидің алты баласы болды, ең үлкені Фредерик Уильям Мэдден (1839–1904) болды, ол 1860 жылы Элизабет Сара Рэнниге (1839–1893) үйленіп, төрт балаға ие болды. Фредерик, белгілі нумизмат, 1874–1888 жылдары Брайтон колледжінің хатшысы және казнашысы, ал 1888–1902 жылдары Брайтон қалалық кітапханасының бас кітапханашысы болды.
In the summer of 1837 in the district of Edmonton, then in Middlesex, he married Emily Sarah Robinson (1813–1873). She was the daughter of William Robinson (1777–1848), lawyer and historian of Tottenham, and his wife Mary Ridge (1781–1856), daughter of the Chichester banker William Ridge. Some sources suggest that William Robinson was the illegitimate son of Anne Nelson, unmarried sister of Horatio Nelson, 1st Viscount Nelson. Frederic and Emily had six known children, the eldest being Frederic William Madden (1839–1904), who in 1860 married Elizabeth Sarah Rannie (1839–1893) and had four children. Frederic, a numismatist of note, was Secretary and Bursar of Brighton College 1874–88 and then Chief Librarian of the Public Library in Brighton 1888–1902.