Кіріспе

Лютерандық теолог және Лютеран шіркеуі – Миссури Синодының негізін қалаушы Карл Фердинанд Вильгельм Вальтер (25 қазан 1811 – 7 мамыр 1887) – неміс-американдық лютеран пасторы. Ол Лютеран шіркеуі – Миссури Синодының (LCMS) алғашқы президенті және оның ең ықпалды теологы болды. Бұл шіркеу оны қасиеттілер күнтізбесінде 7 мамырда еске алады. Ол Германиядан Америка Құрама Штаттарына көшіп, еркін сөйлеу, еркін сену және еркін өмір сүру мүмкіндігі үшін өз отанын тастаған адам ретінде танымал.

Ерте өмір және білім

К. Ф. В. Вальтер Саксония корольдігінің (қазіргі Германияның бір бөлігі) Лангенхурсдорф қаласында пастордың ұлы болып дүниеге келді. Діни сенімінің мықты болуына байланысты, ол 1838 жылы АҚШ-қа көшіп келді, бастапқыда Мартин Стефанның ізбасары ретінде. 1841 жылдың 21 қыркүйегінде ол Эмили Бюнгерге үйленді. Олардың алты баласы болды. Ол екі маңызды басылымды іске қосты, сондай-ақ көптеген кітаптар мен мерзімдік мақалалардың авторы атанды. Ол сонымен қатар Сент-Луистегі төрт саксон лютеран қауымының (Gesammtgemeinde деп аталады) бас пасторы болды (Үштік, Киелі Крест, Иммануил және Сион). 1855 жылдың тамызында Вальтер Геттинген университетінен құрметті докторлық атақтан бас тартты, бірақ 1877 жылы Огайо штатының Колумбус қаласындағы Капитал университетінен теология докторы (Th. D.) дәрежесін алды. 1887 жылдың 7 мамырында Сент-Луис қаласында қайтыс болды және оның құрметіне кейін мавзолей салынған Конкордия зиратына жерленді. Отбасы мүшелері оны Фердинанд деп атады, алғашқы білімін әкесінен алды. Сегіз жасында ол Хогенштейнде екі жыл бойы оқыды. Содан кейін ол Шнебергтегі "Latein Schule" ("Латын мектебі", колледжге дайындық мектебіне) түсіп, 1829 жылдың қыркүйегінде бітірді. Бір айдан кейін ол теологияны оқу үшін Лейпциг университетіне қабылданды және сол университетте оқыған ағасы Отто Германға қосылды. Лейпцигте оқып жүрген кезінде ол өте қауіпті өкпе ауруына шалдығып, оқуын алты айға тоқтатуға мәжбүр болды. Аурудан айығып жатқанда, ол Мартин Лютердің еңбектерін мұқият оқып, оның теологиясының Киелі кітаптардың ілімдеріне сай екеніне көз жеткізді. Ол сондай-ақ, берік конфессиялық ұстанымның маңыздылығына сене бастады. 1833 жылы Вальтер университетте алғашқы емтиханын тапсырды. Бұл емтихан оған Кала қаласындағы бір отбасының жеке репетиторы болып жұмыс істеуге мүмкіндік берді. Екі жылдық репетиторлық тәжірибесі оны Лейпцигте екінші емтихан тапсыруға және бітіруге дайықтады. 1837 жылдың 15 қаңтарында ол лютеран дін қызметкеріне бекітіліп, Саксониядағы Брансдорф қаласында пастор болды. Пасторлық қызметінің аясында ол жергілікті мектепте дін сабақтарын оқыды. Бірақ ол көп ұзамай Саксония корольдігінің рационалистік үкіметімен келіспейтін болды, себебі ол бұл үкімет тарихи лютерандық сенім мен тәжірибеден бас тартып, жалған ілімді таратып жатыр деп санады. Осындай діни ұстанымның болмауы көптеген консервативті лютерандарды Саксония үкіметінің либералды діни саясатына қарсы шығуға итерді.

Саксониядан шығу

Уолтер және бірнеше жүздеген басқа да наразылар Дрезденнен Мартин Стефан сияқты ойлар ұстаған пастордың жетекшілігімен бірікті. 1838 жылдың қараша айында Стефанның басшылығымен 800 саксон иммигранты ("стефаниттер") бес кемемен Америкаға, діни сенімдерін бостандықпен өркендету үмітімен, саксон лютерандарының көші-қоны деп танылатын сапарға шықты. Қоныс аударушылар 1839 жылдың 5 қаңтарында Нью-Орлеанға жетті. Бұл топ Миссури штатындағы Сент-Луис қаласына және Миссисипи өзені бойындағы Перри округіне қоныстанды.

Епископ Стефан туралы дау

Иммигранттар жаңа отанда қоныстанғаннан кейін көп ұзамай, олардың басшысы және өзін "жаңа қоныстың епископы" деп жариялаған Мартин Стефан қаржылық және жыныстық тәртіпсіздіктерде айыпталып (оған бұрын Саксонияда да айып тағылған еді), қоныстан қуылды. Оның кетісінен кейін Вальтер қалып қойған басты дін қызметкерлерінің бірі болды.

Алтенбург пікірталасы

Стефанның құлауынан кейін иммигранттар тобы терең алаңдады және Германиядағы билік пен шіркеу иерархиясын артта қалдырғаннан кейін олардың әлі де лютерандық қауым екеніне көз жеткізе алмады. Бастапқыда Перри округінің Дрезден және Йоханнисберг поселкелеріндегі екі шіркеудің пасторы болуға шақырылған Вальтер, мирян мен басқа пасторлар да қойған сұрақтармен күресті. 1841 жылдың сәуір айында, оның інісі Отто Герман, Сент-Луис қауымының пасторы қайтыс болғаннан кейін, Вальтер мен заңгер Марбах арасында "Алтенбург пікірталасы" деп белгілі болған ашық пікірталас өтті. Вальтер Марбахты және көптеген қоныс аударушыларды өздерін шіркеу деп санаудың дұрыс екеніне көндірді. Содан кейін ол інісінің Сент-Луис қаласындағы Троица лютеран шіркеуі қауымынан шақыруды қабылдады және 1841 жылдың мамыр айынан өмірінің соңына дейін сол қауымда қызмет етті.

Уолтердің қызметі

Ол ЛКМС-те қырық жыл жұмыс істеген кезінде бірнеше маңызды лауазымдарды атқарды. 1839 жылы желтоқсанда Альтенбургте Уолтердің құрылуына көмектескен ағаш үйлердегі колледж ашылып, кейіннен Сент-Луистегі Конкордия семинариясына айналды. Уолтер оның тұңғыш президенті болып, өмірінің соңына дейін осы қызметте болды. 1847 жылы 26 сәуірде Лютеран шіркеуінің Миссури Синоды құрылды. Уолтер оның бірінші президенті болып қызмет етті, ол 1847 жылдан 1850 жылға дейін және 1864 жылдан 1878 жылға дейін осы лауазымды атқарды. 1861 жылы ол синодтың "практикалық" семинариясының (қазіргі Конкордия теологиялық семинариясы) президенті болды, ол бірнеше жыл бойы Конкордия семинариясымен бір орында орналасқан болатын. Ол сондай-ақ бірнеше лютерандық мерзімді басылымдарды, соның ішінде Der Lutheraner және Lehre und Wehre журналдарын құрып, редакциялады. Ол көптеген теологиялық кітаптар жазды. Оның ең танымал еңбегі – "Заң мен Ізгі хабардың арасындағы дұрыс айырмашылық", ол семинарияда оқыған кешкі лекциялар сериясының жазбасы. Ол сондай-ақ LCMS және басқа да лютерандық ұйымдардың ән кітабында кездесетін "Ол қайта тірілді, Ол қайта тірілді" (Erstanden, erstanden ist Jesus Christ) әнінің мәтіні мен күйінің авторы. Уолтер Америкадағы лютеран емес діни ағымдардың теологиясына және лютерандық ой-пікір мен практикаға ықпал ететін негізгі дүниеуи философиялар мен қозғалыстарға қарсы күресті, сондай-ақ Лютеран шіркеуінің діни және мәдени мұрасын қорғады.

Дін уағыздары

С. Ф. В. Уолтердің бірнеше уағыздары сақталған және Е. Майерс оларды ағылшын тіліне аударған, олар онлайн режимінде қолжетімді.

Уолтер пленкасы

2011 жылы Уолтердің туғанына 200 жыл толуына орай, Конкордия семинариясы (Сент-Луис, Миссури штаты) доктор Уолтердің өмірін және Лютеран шіркеуі – Миссури Синодының тарихын қамтитын «Уолтер» атты видеосериясын жасады. Конкордия семинариясы 2011 жылдың қазан айында LCMS қауымдарына осы видеороликтерді таратты. Видеоның әр бөліміне оқулық және Киелі кітапты зерттеуге арналған материалдар қоса берілді.