Кіріспе

Ямайкадағы әуежай – Норман Мэнли халықаралық әуежайы, бұрынғысы Палисадос әуежайы, Ямайканың Кингстон қаласын қызмет көрсететін халықаралық әуежай. Ол Жаңа Кингстон орталығынан оңтүстікке қарай, аралдың оңтүстігінде орналасқан. Сангстер халықаралық әуежайынан кейін елдегі екінші ең қызығушылық тартатын әуежай болып табылады, 2020 жылы 629 400 келіп, 2021 жылы 830 500 жолаушы тіркелді. Норман Мэнли халықаралық әуежайынан апта сайын 130-дан астам халықаралық рейс аттанады. Ямайка мемлекет қайраткері Норман Мэнлидің құрметіне аталған бұл әуежай Caribbean Airlines әуекомпаниясы үшін хаб қызметін атқарады. Ол сыртқы Кингстон шығанағындағы Палисадос тумболосында орналасқан; бір жағынан қалаға, екінші жағынан Кариб теңізіне қарап тұр.

Тарих

Ямайкада ұзақ жылдардан бері дамыған азаматтық авиация индустриясы бар. Аралдағы алғашқы ұшу 1911 жылдың 21 желтоқсанында тіркелді. Бұл, әлемде алғашқы ұшақты Райт ағайындылары жасағаннан кейін сегіз жыл өткен соң болды. Он тоғыз жылдан кейін, 1930 жылдың 3 желтоқсанында, Pan American Airways (кейіннен Pan American World Airways) компаниясының Consolidated Commodore екі қозғалтқышты ұшақ кемесі алғашқы коммерциялық рейсін Кингстон портына сәтті қондырды. 1934 жыл да елдің авиация индустриясы үшін тағы бір маңызды кезең болды, осы жылы доктор Альберт Эрнест Форсайт және К. Альфред "Chief" Андерсон (африкалық американдық авиацияның негізін қалаушылары) Кубадан Ямайкаға келді. Бұл аралға әуемен алғаш рет қоныс құраған ұшақ болды. Авиация секторындағы айтарлықтай өсім 1947 жылы Азаматтық авиация департаментінің (CAD) құрылуына әкелді. Бір жыл өткен соң, 1948 жылы Кингстон әуе қозғалысын басқару орталығы (KATCC) құрылды. Сол жылы Палисадос әуежайы (қазіргі Норман Мэнли халықаралық) және Монтего-Бэй әуежайы (қазіргі Сангстер халықаралық) ашылды. Бұл әуежай алғашқы Джеймс Бонд фильмінде, "Доктор Но" (1962) фильмінде көрсетілді. 1968 жылдың қазанынан бастап ол Ямайканың ұлттық әуе компаниясы Air Jamaica үшін хаб болды, бұл әуе компаниясы 2015 жылы қызметін тоқтатқанға дейін сақталды.

Қазіргі терминалдың жаңартылуы

Ұшулар терминалына қосымша жаңарулар мен өзгерістер енгізу жөніндегі келісім-шарт Kier Construction Limited компаниясына берілді және құны 161,5 млн долларды құрайды. Жұмысқа қазіргі тіркеу терминалының және ұшулар залының солтүстігіне жаңа навес салу; қосымша түсіру алаңын салу және мүгедектерге арналған коляскамен кіруге мүмкіндік беру; жаңа лифттер, электрмен жұмыс істейтін кондиционерлер, хабар тарату жүйесі, өрт сигнализациясы және өрт сөндіру қызметтері; сондай-ақ, жаңа қауіпсіздік бекеті мен пошта бөлімін қоса, қазіргі тіркеу терминалы мен мезонин қабатына өзгерістер енгізу кіреді. Жобаның архитекторы/инженері – Льюэллин Дэвис, Jabobs Consultancy және Leading Edge Aviation Planning Professionals Limited (LEAPP), сондай-ақ Питер Джервис және Ассошиэйтедс Лимитед және Грейс Эшли және Ассошиэйтедс компаниялары.

Бас жоспар

Жобаның мақсаты – 2023 жылға дейін әуежайдың күтілетін әуе және жолаушылар трафигін қанағаттанарлық деңгейде қамтамасыз ету үшін оның сыйымдылығын арттыру. Жоба 20 жылдық бас жоспардың бір бөлігі болып табылады, ол үш кезеңге (1А, 1В және 2) бөлінген және шамамен 130 миллион долларға бағаланады. 2022 жылға қарай, жоба әуежайдың дерлік толық қайта құрылуын қамтиды. Құрылыс және жаңартудың бірінші кезеңі 2007 жылы аяқталды. Құрылыс 2006 жылдың маусымында басталды; әуежайды IATA C санатындағы әуежайға айналдыруды көздеген бірінші кезең 2007 жылы аяқталды. Еуропалық инвестициялық банк жобаға 40 миллион доллар (2006 жыл) бөліп берді, ал Кариб теңізінің даму банкі жаңа жобаға 11 миллион долларлық несие мақұлдады (2006 жылдың маусымы).

2-кезең

Жобаның соңғы кезеңі, яғни екінші кезең 2013 жылы басталды және 2022 жылы аяқталуы тиіс. Бұл кезеңде терминал, құрлықтағы аймақ, әуежай және қолдау аймақтарында 9 миллион долларлық қосымша жақсарту және күтім жұмыстары жүргізіледі.

Апаттар мен оқиғалар

1953 жылғы 10 сәуірде Кариб халықаралық әуе жолдарының Lockheed Lodestar 18 56 23 ұшағы ұшып көтерілген кезде бір қозғалтқышы істен шығып, 100-200 фут биіктікке көтеріліп, сәл қисайған бұрылысқа түсіп, теңізге құлады. Сол жақ қозғалтқыштың істен шығуына себеп, қосымша құрылғының тісті дөңгелегінің жарылуы болды, бұл апаттың себебіне айналды. Ұшақтағы 13 адам, оның ішінде ұшқыш та қаза тапты. Тек бір адам ғана аман қалды. 1960 жылғы 17 шілдеде Cubana de Aviación әуе компаниясының Vickers Viscount ұшағының капитаны Хаванадағы Хосе Марти халықаралық әуежайынан Флорида штатындағы Майами халықаралық әуежайына бағытталған рейсте ұшақты қасып алды. Ұшақ Палисадос әуежайына қонды, онда капитан саяси пана сұрады. 2009 жылғы 22 желтоқсанда American Airlines 331 рейсі, Boeing 737-800 ұшағы, қатты жаңбыр кезінде сағат 22:00-ден кейін ұшу-қону жолағынан шығып кетіп, үш бөлікке бөлініп, ақырында теңізден шамамен 15-20 фут қашықтықта тоқтады. Барлық жолаушылар мен экипаж мүшелері ұшақтан қауіпсіз түсті.