Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Үй жануарларының ерекше тобы
Specific group of domestic animals
Тұқым – бір түрге жататын басқа организмдерден ерекшеленетін біртекті сыртқы түріне (фенотипіне), мінез-құлқына және/немесе басқа да ерекшеліктеріне ие үй жануарларының ерекше тобы. Әдебиетте одан сәл өзгеше анықтамалар кездеседі. Тұқымдар генетикалық оқшаулану арқылы, қоршаған ортаға табиғи бейімделу, немесе селекциялық шаралар, немесе осы екеуінің үйлесімі арқылы қалыптасады. «Тұқым» ұғымы мал шаруашылығы мен ауыл шаруашылығында маңызды болғанымен, терминнің жалғыз ғылыми тұрғыдан қабылданған анықтамасы жоқ. Сондықтан тұқым – бұл объективті немесе биологиялық жағынан расталатын жіктеу емес, керісінше, белгілі бір түрдің қандай мүшелері аталатын кіші топқа жататыны туралы консенсусқа келген селекционерлердің кәсіби термині. Тағы бір көзқарас бойынша, тұқым логикалық түрде топтастырылуға жеткілікті түрде тұрақты болып келеді және топ ішінде шағылыстырылғанда бірдей типті ұрпақ береді. Бірге өсірілгенде, бір тұқымға жататын жануарлар осы болжамды қасиеттерін ұрпақтарына жеткізеді, ал мұндай қабілет – «таза тұқымдылық» деп аталады – тұқым үшін міндетті талап. Өсімдік тұқымдары көбінесе сорттар деп аталады. Бір тұқымдағы жануарларды екінші тұқымдағы жануарлармен шағылыстыру нәтижесінде алынған ұрпақтар аралас тұқымдар немесе кросс-тұқымдар деп аталады. Тұқымдық/өсіру деңгейінен жоғары (яғни түрлер, түршелер, ботаникалық сорттар, тіпті әр түрлі туыстар) жануарлар немесе өсімдіктер арасындағы шағылысулар гибридтер деп аталады.
A breed is a specific group of domestic animals having homogeneous appearance (phenotype), homogeneous behavior, and/or other characteristics that distinguish it from other organisms of the same species. In literature, there exist several slightly deviating definitions. Breeds are formed through genetic isolation and either natural adaptation to the environment or selective breeding, or a combination of the two. Despite the centrality of the idea of "breeds" to animal husbandry and agriculture, no single, scientifically accepted definition of the term exists. A breed is therefore not an objective or biologically verifiable classification but is instead a term of art amongst groups of breeders who share a consensus around what qualities make some members of a given species members of a nameable subset. Another point of view is that a breed is consistent enough in type to be logically grouped together and when mated within the group produce the same type. When bred together, individuals of the same breed pass on these predictable traits to their offspring, and this abilityknown as "breeding true"is a requirement for a breed. Plant breeds are more commonly known as cultivars. The offspring produced as a result of breeding animals of one breed with other animals of another breed are known as crossbreeds or mixed breeds. Crosses between animal or plant variants above the level of breed/cultivar (i. e. between species, subspecies, botanical variety, even different genera) are referred to as hybrids.
Тұқымдық модельді құруға бастамашы селекционер (немесе селекционерлер тобы) өздері көздеген тұқымдық модельді жақсартуға қажетті қасиеттерге ие деп санайтын гендік қордан жеке жануарларды таңдап алады. Бұл жануарлар негізгі мал деп аталады. Сонымен қатар, селекционер өз пікірінше тұқымның ең қажетті өкілдерін жұптастырып, олардың ұрпақтарына осындай қасиеттерді жеткізуді мақсат етеді. Бұл процеске таңдаулы шаралар деп аталады. Тұқымның қажетті және қажетсіз өкілдерінің жазбаша сипаттамасы тұқым стандарты деп аталады.
The breeder (or group of breeders) who initially establishes a breed does so by selecting individual animals from within a gene pool that they see as having the necessary qualities needed to enhance the breed model they are aiming for. These animals are referred to as foundation stock. Furthermore, the breeder mates the most desirable representatives of the breed from his or her point of view, aiming to pass such characteristics to their progeny. This process is known as selective breeding. A written description of desirable and undesirable breed representatives is referred to as a breed standard.
Тұқымның ерекшеліктері
Тұқымдық ерекшеліктері, сонымен қатар тұқымдық белгілері деп те аталады, мұрагерлікпен беріледі, ал таза тұқымды жануарлар осы белгілерді ұрпақтан ұрпаққа жеткізеді. Осылайша, бір тұқымның барлық өкілдері бастапқы негізгі жануардың (жануарлардың) бірнеше генетикалық қасиеттерін мұралайды. Тұқымды сақтау үшін селекционер ең қажетті белгілері бар жануарларды іріктеп, осы белгілерді одан әрі сақтап, дамытуға ұмтылады. Сонымен қатар, тұқымға жат немесе тұқымға тән емес, соның ішінде кемшіліктері мен генетикалық ақаулары бар жануарларды іріктеп алмау керек. Бір тұқымдағы популяция белгілі бір параметрлер шегінде тұқымды сақтау үшін жеткілікті жануарлар санынан тұруы тиіс, бұл мәжбүрлі шағылыстыру қажеттілігін болдырмайды. Шаруашылық жануарларының тұқымдары елден елге, халықтан халыққа өзгеше болуы мүмкін. Белгілі бір елде пайда болған тұқымдар сол елдің "жергілікті тұқымдары" деп аталады.
Breed specific characteristics, also known as breed traits, are inherited, and purebred animals pass such traits from generation to generation. Thus, all specimens of the same breed carry several genetic characteristics of the original foundation animal(s). In order to maintain the breed, a breeder would select those animals with the most desirable traits to achieve further maintenance and developing of such traits. At the same time, the breed would avoid animals carrying characteristics undesirable or not typical for the breed, including faults or genetic defects. The population within the same breed should consist of a sufficient number of animals to maintain the breed within the specified parameters without the necessity of forced inbreeding. Domestic animal breeds commonly differ from country to country, and from nation to nation. Breeds originating in a certain country are known as "native breeds" of that country.