Кіріспе

Шорнет өзені – Англияның Стаффордшир графтығындағы өзен. Ол Дуба өзенінің саласы болып табылады.

Этимология

"Чурнет" атауының шығу тегі белгісіз, бірақ бұл атау ағылшыл тіліне дейінгі, британдық атаудан шыққан деп саналады.

Курс

Өзеннің бастауы Стаффордширдің балдырмаларында, Роучтардың қиыршықты жартасының жанында және А53 Лик пен Бэкстон жолының жанында теңіз деңгейінен 1000 футтан (305 м) жоғары орналасқан. Ол, ақырында Дэйн және Уивер арқылы Ирландия теңізіне құятын Блэк Бруктан бірнеше жүз метр ғана қашықтықта жатыр. Бірнеше шақырым төмен ағып, Титтесворт су қоймасына жетеді, ол Коттерис және Ликке таза сумен қамтамасыз етеді. Титтесворттағы бөгеттен шыққаннан кейін, өзен ежелгі Лик қаласына құяды, онда ол жақында ғана қаланың тоқыма және жібек өнеркәсібінде қолданылатын бояу жасауға көмектесетін. Чедлтонның оңтүстігінде өзен Чурнет аңғары арқылы ағады, бұл ежелгі орман, көптеген жануарлар мен өнеркәсіптік мұраға толы көрнекті сұлулық аймағы. Калдон каналы Чедлтоннан 2 миль жердегі Оук Медоу Форд шлюзінде өзенге қосылады, және өзен мен канал Консалл Форджға дейін бірігіп ағады, онда канал өз жолымен жүреді. Өзен аңғар арқылы, ежелгі орманды жерлерден және Фрогхоллдағы Болтон мыс зауытынан, содан кейін Оукамур және Алтон ауылдары арқылы жалғасады. Ол Рочестердегі JCB зауытынан өтіп, көп ұзамай Комбридж шағын ауылына жақын жердегі Дуве өзеніне қосылады.

Шорнат аңғары

Өзеннің Чедлтоннан Рочестерге дейінгі ағысы Шурнет аңғары арқылы өтеді – бұл Стаффордширдің Рейнланд немесе Стаффордширдің Кішкентай Швейцариясы деп белгілі бір бөлігі. Аңғар бойында тік шатқалдар мен жартастар, сондай-ақ көптеген орман мен жануарлар дүниесі кездеседі. Ұлттық сенім қоры мен RSPB-ға қарасты бірнеше орман бар.

Өнеркәсіп

Шорнет өзенінің бойындағы өнеркәсіптің әсеріне шамамен мың жылдан бері тап болды, нәтижесінде ол Еуропадағы ең ластанған өзеннің біріне айналды. Лик қаласында тоқыма өнеркәсібі өзен суын бояулар жасау үшін кеңінен пайдаланды. Бояу өнеркәсібі 1734 жылы құрылды және осы мақсаттар үшін Шорнет суы Еуропадағы ең жақсысы деп есептелді. Жақын орналасқан Чедлтон қаласында Чурнет өзені қыш тасын ұнтақтап шығаратын диірменді қуатпен қамтамасыз етті. Өзен бойымен төмен қарай, Фрогхолл және Оукамурдағы Томас Болтон мыс зауыттары әлемдегі алғашқы трансатлантикалық телеграф кабельдерін жасауға Чурнет өзенінің күшін пайдаланды. Аталған орындарда мыс сымын өндіру процесі ластанудың жоғары деңгейіне әкелді. Шорнет аңғары темір балқыту өнеркәсібімен тығыз байланысты болды және 1290 жылға дейін темірді өзенді негізгі энергия көзі ретінде пайдаланып балқытқандығы құжатталған. Алғашқы балқыту ошақтары Оукамур маңындағы Шығыс қабырғасында орналасқан, ал кейінгі балқыту ошағы Консалл қаласында, Калдон каналындағы шлюздердің жанында қазірге дейін сақталған. Калдон каналы Шорнет аңғары арқылы өзенмен қатар өтеді және өзеннің кейбір бөліктері каналдандырылған. Су жолында каналдың кемежайларынан әк және темір кенін тасымалдау бойынша қарқынды жүк тасымалы жүргізілді. Бүгінде өзенді өнеркәсіптік мақсатта тек Оукамурдағы құм карьері пайдаланады. Лик және Шорнет аңғарындағы өнеркәсіптің төмендеуінен кейін судың сапасы жақсарды, нәтижесінде лососьті қайтадан табиғатқа енгізу бағдарламасы іске асырылуда.