Кіріспе

Құстар туысы, гидрозоандар отбасысы.

Үш жұлдызқұс – тропикалық Оңтүстік Азия мен Филиппин аралдарындағы ормандар мен плантацияларда кездесетін шағын тұқымдас құстардың үш түрі. Олар Irena туысы мен Irenidae отбасының жалғыз өкілдері болып табылады және иоралар мен жапырақкөздермен туыс. Бұл құстар ашық орман немесе тікенді бұталарда мекендейді, бірақ бұл топтың түсі көбінесе қарапайым болса, жұлдызқұстарда жыныстық диморфизм байқалады – аталықтарының қауырсыны қою көк, ал аналықтарының жасыл түсі күңгірт. Бұл түрлер жемістерді, әсіресе інжірді, сондай-ақ мүмкін жәндіктерді де жейді. Олар ағашқа 2-3 жұмыртқа салады. Азия жұлдызқұсының (I. puella) дауысы – екі ноталы, саңғырық естілетін дыбыс. Атауынан көрініп тұрғандай, Азия жұлдызқұсы Оңтүстік Азияда, Филиппин жұлдызқұсы (I. cyanogastra) сол архипелагта, ал Палаван жұлдызқұсы (I. tweeddalii) Палаван аралында таралған.

Таксономия

Алғашқы ғалымдар көкжұлдызды жұлдыздарды қара құстар тұқымына жатқызған, әсіресе арқасындағы жарықтандыратын көк түсті қауырсындарына сүйене отырып. Бұл 1820 жылдары Томас Хорсфилд пен Коенрад Темминк сынға алды, олар дронголармен туыстық байланысын ұсынды. Сонымен қатар, оларды бұршақтар және ориольдермен де әртүрлі топтарға жатқызды. Сибли мен Альхквисттің ДНК-ДНК гибридизациялық зерттеулеріне сүйене отырып, олардың ең жақын туыстары қазір жапырақты құстар екені анықталды. Бұл байланыс 2019 жылы жарияланған кең ауқымды молекулалық филогенетикалық зерттеуде расталды, онда Irenidae тұқымы жапырақты құстарды қамтитын Chloropseidae тұқымымен бауырлас екені көрсетілді. Жапырақты құстар кейде Irenidae тұқымына кіріктіріледі, бірақ олардың көкжұлдызды жұлдыздардан байқалатын айырмашылықтары оларды жеке отбасы ретінде қарастыруға көбірек мүмкіндік береді.

Морфология

Көкшіл сұңқарлар – денелі құстар, пішіні мен мөлшері жағынан Еуропалық сұңқарларға ұқсайды. Аталықтары аналықтарынан ірілеу болады. Олардың салмағы 50-100 грамм аралығында, мұндағы айырмашылықтың бір бөлігі жыныстық ерекшеліктерге, ал қалғаны географиялық орналасуға байланысты. Аталықтардың көбейтілу кезеңіндегі мінез-құлқына күрделі дауыстар жатады, ал аналықтары оған ұя салу арқылы жауап қайырады. Ұялар ағаштарда немесе биік бұталарда талдардан, мүктер мен шөптерден салынады, сондай-ақ аталық және аналық құстар балапандарды өсіруде бірлесіп жұмыс істейді.