Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Оңтүстік Қытай теңізінің Филиппиндегі Лусонға қарай кеңеюі.
Extension of the South China Sea on Luzon in the Philippines
Лингяен шығанағы – Филиппиндегі Лусонның солтүстік-батысында орналасқан үлкен шығанақ. Ол Пангасинан және Ла-Унион провинцияларымен шектесіп, Замбалес таулары мен Кордильера Орталық таулары арасында жатыр. Агно және Балили өзендері Лингяен шығанағына құяды.
Lingayen Gulf is a large gulf on northwestern Luzon in the Philippines, stretching It is framed by the provinces of Pangasinan and La Union and sits between the Zambales Mountains and the Cordillera Central. The Agno River and the Balili River drain into Lingayen Gulf.
География
Бұл шығанақта көптеген аралдар бар, олардың ең танымалдары Жүз арал ұлттық паркіне жатады. Бұл туристік орын 123 аралдан тұрады, олардың көпшілігі кішкентай. Ең ірі арал – Пангасинан облысының Анда муниципалитетін құрайтын Кабарруян аралы, одан кейін шығанақтың аузында Сантьяго аралы орналасқан. Лабрадордан Сан-Фабианға дейінгі жағалау бойында ұзын сұр құмды жағажайлар бар. Басқа да белгілі жағажайлар Бонуан Тондалиган, Болиано және Сан-Фернандо қалаларында орналасқан. Лингаен шығанағының сулары құмды түбіне байланысты лайлы. Динамитпен балық аулау салдарынан коралды рифтер дерлік толығымен жойылды, бірақ оларды қалпына келтіру жөнінде күш-жігер жұмсалуда, әсіресе Жүз арал ұлттық паркі ішінде. Шығанақ жағалауында Дагупан және Пангасинан облысының Аламинос қалалары, сондай-ақ Ла-Унион облысының астанасы Сан-Фернандо сияқты бірнеше қала орналасқан. Пангасинан облысының астанасы Лингяен де шығанақтың жағалауында жатыр.
The gulf has numerous islands, the most famous of which are in the Hundred Islands National Park. This tourist attraction features 123 islands, the majority of which are small in size. The largest island is Cabarruyan Island, which constitutes the municipality of Anda, Pangasinan, followed by Santiago Island at the mouth of the Gulf. The shore from Labrador to San Fabian is characterized by a long grey sand beach. Other well known beaches are at Bonuan Tondaligan, Bolinao and San Fernando City. The waters of Lingayen Gulf are murky due to its sandy bottom. Coral reefs were all but destroyed by dynamite fishing, although efforts are made to restore some, especially inside the Hundred Islands National Park. A number of cities are found along the gulf's coast such as Dagupan and Alaminos in Pangasinan, and San Fernando City, the capital of La Union. Lingayen, the capital of Pangasinan, also lies on the shores of the gulf.
Өзендер қайнар көзі
Өзен шығанағында бес маңызды өзен бастауы бар. Оңтүстіктегі Пангасинан провинциясынан Агно, Дагупан және Ангалакан Буед өзендері ағып келеді. Ла-Унион провинциясының шығысынан Арингай және Бауанг өзендері ағып келеді.
The gulf has five major river sources. Flowing from the province of Pangasinan in the south are the Agno, Dagupan and Angalacan Bued rivers. From the east in the province of La Union flow the Aringay and Bauang rivers.
Тарих
Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде Лингэен шығанағы американдық және жапондық күштер арасындағы стратегиялық маңызды соғыс аренасы болды. 1941 жылдың 22 желтоқсанында генерал-лейтенант Масахару Хомма басқаратын жапондық 14-ші армиясы шығанақтың шығыс бөлігінде – Сан-Фернандо, Бауанг, Сантьяго, Каба, Арингай, Агу және Санто-Томас қалаларында десант түсірді. Олар қорғаушылармен, негізінен филиппиндік және американдық әскерлерден құралған, нашар жабдықталған жасақпен бірқатар ұсақ шайқастарға қатысты және шығанақты сәтті басып алып, жаулап алды. Жеңіліске ұшырағаннан кейін, келесі күні генерал Макартур Лузоннан шегінуге және Батаанға көшуге бұйрық берді. Келесі үш жыл бойы шығанақ Лингэен шығанағына десант түсірілгенге дейін жапондық оккупацияда болды. 1945 жылдың 9 қаңтарында сағат 09:30-да АҚШ-тың 6-армиясы күшті теңіз бомбалауынан кейін шығанаққа десант түсірді. Бірінші күні ғана 68 000 әскер, ал келесі десанттарда барлығы 203 608 әскер 32 шақырымдық (20 миль) жағалауға қонды, ол батыста Суал, Лингэен және Дагупан (XIV корпус), ал шығыста Сан-Фабиан (I корпус) қалаларына дейін созылды. Американдықтар шығанақта бекінген жапон әскерін жоюға сәттілікке жеткеніне қарамастан, американдықтар салыстырмалы түрде ауыр шығындарға ұшырады, әсіресе жапондық камикадзе шабуылдары салдарынан конвойлары көп зардап шекті. 1944 жылдың 13 желтоқсанынан 1945 жылдың 13 қаңтарына дейін камикадзе ұшақтары салдарынан 24 кеме батып, 67 кеме зақымданды, оның ішінде «Миссисипи» және «Колорадо» (достық оттан зардап шеккен), «USS Louisville» ауыр крейсері, «Columbia» жеңіл крейсері және «Long» және «Hovey» мина тазартушылары болды. Десанттан кейін Лингэен шығанағы Манила мен Лузонның қалған бөлігіне, содан кейін Окинаваға жасалған американдық және филиппиндік шабуылдарын қолдау үшін соғыстың қалған бөлігі үшін үлкен жабдықтау орталығына айналды.
During World War II, Lingayen Gulf proved a strategically important theatre of war between American and Japanese forces. On 22 December 1941, the Japanese 14th Army under Lieutenant General Masaharu Homma landed on the eastern part of the gulf at San Fernando City, Bauang, Santiago, Caba, Aringay, Agoo, and Santo Tomas, where they engaged in a number of relatively minor skirmishes with the defenders, a poorly equipped contingent of predominantly Filipino and American troops, and managed to successfully invade and occupy the gulf. Following the defeat, the next day General MacArthur issued the order to retreat from Luzon and withdraw to Bataan. For the next three years, the gulf remained under Japanese occupation prior to the Lingayen Gulf landings. At 09:30 on 9 January 1945, the U. S. 6th Army conducted an amphibious landing on the gulf, following a devastating naval bombardment, with 68,000 troops landing on the first day alone, and a total of 203,608 in following landings along a 20 mile (32 km) beachhead, stretching from Sual, Lingayen, and Dagupan (XIV Corps) in the west, and San Fabian (I Corps) into the east. Despite the Americans' success in driving out the Japanese army encamped at the gulf, the Americans suffered relatively heavy losses, particularly on their convoys due to Japanese kamikaze suicide attacks. From 13 December 1944 through 13 January 1945, a total of 24 ships were sunk and 67 damaged by kamikaze planes, including the battleships Mississippi and Colorado (accidentally hit by friendly fire), the heavy cruiser USS Louisville, the light cruiser Columbia, and the minesweepers Long and Hovey. Following the amphibious landings, Lingayen Gulf was turned into a vast supply depot for the rest of the war to support the American and Filipino assaults on Manila and the rest of Luzon, and from there to Okinawa.
Еске алу
2008 жылдың 9 қаңтарында губернатор Амадо Эспино кенже және вице-губернатор Марлин Примикиас Агабас соғыс ардагерлерін құрметтеу үшін жыл сайынғы мереке белгіледі. Қаулы бойынша 9 қаңтар Пангасинан ардагерлері күні деп жарияланды. Лингяен шығанағына түскен күннің 63 жылдығында президент Фидель Рамос (Уэст-Пойнтті бітірген) 24 мың тірі қалған соғыс ардагерлері атынан АҚШ президенті Джордж Бушқа АҚШ Өкілдер палатасында 1968 жылдан бері қаралып келе жатқан екі заң жобасын – 2006 жылғы «Филиппин ардагерлерінің теңдігі туралы» заң мен 2005 жылғы «Филиппин ардагерлерінің теңдігі туралы» заңды қабылдауды сұрады. Бұл заң жобаларын бұрынғы сенатор Дэниел Инуйе қолдаған.
On January 9, 2008, Gov. Amado Espino Jr. and Vice Gov. Marlyn Primicias Agabas established an annual commemoration to honor the war veterans. The resolution named January 9 as Pangasinan Veterans' Day. On the 63rd anniversary of the Lingayen Gulf landings, President Fidel Ramos (a West Point graduate) appealed to U. S. President George W. Bush on behalf of 24,000 surviving war veterans to pass two legislative bills pending since 1968 in the U. S. House of Representatives — the Filipino Veterans’ Equity Act of 2006 and the Filipino Veterans’ Equity of 2005 sponsored by former Senator Daniel Inouye.
Экономика
Лингяен шығанағының негізгі салалары – балық аулау және тұз өндіру. Шындығында, Пангасинан атауының тікелей мағынасы "тұз жасалатын жер" дегенді білдіреді. Тұз теңіз суының булануы арқылы жиналады, нәтижесінде кристалл тұз қалдырылады. Лингяен шығанағында сонымен қатар Филиппиннің ең ірі көмір электр станциясы – 1200 мегаватттық Суал электр станциясы да орналасқан.
Fishing and salt making are the primary industries on Lingayen Gulf. In fact, the name Pangasinan literally means "place where salt is made". Salt is collected from seawater through evaporation, leaving the crystalline salt behind. Lingayen Gulf is also home to the 1200 megawatt Sual Power Station, the Philippines largest coal power plant.