Ақира Куросаваның «Алтын қазынасы» — Мақалалармен ағылшынша

Кіріспе

1958 жылғы Акира Куросаваның жапон фильмі

1958 жылғы жапон jidaigeki фильмі

Сюжет

Екі жалқау шаруа, Тахеи мен Матасичи, үйлерін сатып, феодалдық Ямана кланына қосылуға кетеді, сарбаз ретінде байлық табуға үміттенеді. Оларды жеңілген Акидзуки тайпасының сарбаздары деп қате қабылдап, қару-жарақтарын тәркілеп, азық-түліксіз қуудан бұрын қабір қазуға мәжбүр етеді. Дауласып, бөлініп кеткеннен кейін, екеуі қайтадан тұтқындалып, Ямана оларды басқа ондаған тұтқындармен бірге Акидзуки сарайының қираған жерлерін кланның құпия алтын қорын қазуға мәжбүр етеді. Тұтқындар көтерілісінен кейін Тахеи мен Матасичи жасырын қашып, күріш ұрлап, өзенге жақын жерде орналасады. От жағу кезінде олар Акидзуки тайпасының жарты ай белгісі бар алтынның бір бөлігін табады. Алтынды көбірек іздеген шаруаларды олар қарақшы деп ойлаған құпия адам табады. Олар Ямана аумағынан қалай қашуды жоспарлап отырғанын түсіндіреді: олар қатаң күзетілетін шекарадан көршілес Хаякава штатына өтудің орнына Ямананың өзіне барып, содан кейін Хаякаваға кіреді. Жатжерлік олардың жоспарына қуанады, сондықтан ол оларға тағы бір алтын теңгені көрсетеді және оларды қалғандары жасырылған таудағы құпия лагерьге жетеледі. Олар бұл кісінің атақты Акидзуки генералы Макабе Рокурота екенін білмейді. Рокурота бастапқыда шаруаларды өлтіруді жоспарлағанмен, ол ойын өзгертіп, олардың жоспарын қолданып, алтын мен Акидзуки кланынан шыққан ханшайым Юкиді, сондай-ақ лагерьде жасырынған Хаякаваға әкелуге шешім қабылдайды, оның қожайыны оларды қорғауға уәде берді. Рокурота ханшайым Юки мен үлкен кенжін, кланның 200 каны алтынды (әлі де ағаштан жасалған бүршіктерде жасырылған) Яманаға алып барады, Маташичи мен Тахеиді алтынды тасымалдауға көмектесуге алып келеді, бірақ Юки мен Рокуротаның жеке басын білмейді. Юкиді қорғау үшін ол оны саңырау-сұмсақ болып көрінеді және Яманаға өлтіру үшін әуен (Рокуротаның кіші қарындасы) жібереді, сондықтан олар оны өлген деп санайды. Саяхат барысында Тахеи мен Матасичи өздерінің қорқыныштылығы мен ашкөздігіне байланысты топты бірнеше рет қауіпті жағдайларға әкеледі. Бір мейрамханада түнде тоқтаған кезде Юки Рокуротаны Акидзуки кланына жататын тұтқынға алынған жас әйелдің бостандығын сатып алуға мәжбүр етеді, ол кейін оларды тастап кетуден бас тартады. Аттарын жоғалтып, алтынды тасымалдау үшін арба алғаннан кейін, топты Ямана патрулі байқап, Рокурота оларды өлтіруге мәжбүр болады. Екі артта қалғанды қуып жүріп, ол кездейсоқ Ямана лагеріне кіреді, онда командир, Рокуротаның ескі қарсыласы Хёё Тадокоро оны таниды. Тадокоро Рокуротамен шайқасқа қатыса алмағанына өкінеді және оны найзамен жекпе-жекке шақырады. Рокурота жеңіске жетеді, бірақ Тадокороның өмірін сақтап, атын ұрлап, топқа оралады. Яманада болған кезде олар от мейрамына жиналған табынушыларды көреді, сондықтан Тахеи мен Матасичи отын жүгін олардың арасында жасыруға шешім қабылдайды, бірақ олар Ямана сарбаздарының көз алдында болғандықтан, арбаны отқа лақтырып, салт-дәстүрлі биге қатысуға мәжбүр болады. Ханшайым Юки өмірдің қысқалығы мен әлемнің кішігірімдігі туралы фестивальдің философиясына қатты қызығады. Келесі күні олар оттың қалдықтарынан алтын қазып алып, өздері жеткілікті мөлшерде алып кетеді. Бір күні түнде олар Хаякава шекарасына жақындағанда қоршауға алынады. Матасичи мен Тахеи шатастықтың ішінде жасырынып қалады, ал қалғандарын Ямана жасағы тұтқынға алып, аванпостқа қамап қояды. Екеуі сыйлық алу үшін Рокуротаны ұстап беруге тырысады, бірақ оларды тұтқындағаннан кейін сарбаздар оларға күліп, Хаякаваға ештеңесіз кетеді. Тадокоро тұтқындарды өлтіру алдындағы күні анықтауға келеді. Тадокороның бет-әлпеті үлкен шабытпен бүлінген, ол оны Ямана иелерінің Рокуротаны қашып жібергені үшін жазалау үшін берген соққысы деп түсіндіреді. Юки өлімнен қорықпайтынын айтады және Рокуротаға адамзаттың сұмдығы мен сұлулығын жаңа көзқараспен көруге мүмкіндік бергені үшін алғыс айтады және от фестивалінің ырым-жырымын қайталайды. Келесі күні сарбаздар тұтқындарды өлтіруге алып бара жатқанда, Тадокоро сол әнді әндей бастайды және кенеттен алтын тасыған аттарды шекарадан асып өтеді. Ол тұтқындарды босатып, күзетшілерді алаңдатып, оларды саяхатқа шығарады, бірақ Юки оған қосылуға айтады. Бүкіл топ Хаякаваға шекарадан қашып құтылуға тырысады. Матасичи мен Тахеи аштық пен шаршауды сезген кезде, жылқылар алып келген жоғалған алтынды тапқаннан кейін, оларды ұры ретінде Хаякава сарбаздары ұстайды. Шаруаларды зәулім самурай мен әдемі киінген ақсүйек әйелге әкеледі. Генерал Рокурота мен ханшайым Юки соңында таң қалған шаруаларға өздерінің кім екенін ашады. Олар алтынды сақтағандары үшін оларға алғыс айтады (оның кланын қайта құру үшін қолданылатын), Матасичи мен Тахеиге бір рё сыйлық ретінде береді, оны олар бөлісіп алулары керек. Екі ер адам қаладан шығып, үйлеріне қайтатын жолда олардың соңында байлық тапқандарын түсініп, күліп кетеді.

Two bedraggled peasants, Tahei and Matashichi, sell their homes and leave to enlist with the feudal Yamana clan, hoping to make their fortunes as soldiers. Instead, they are mistaken for soldiers of the defeated Akizuki clan, have their weapons confiscated, and are forced to help dig graves before being sent away without any food. After quarrelling and splitting up, the two are each captured again and reunited when the Yamana force them alongside dozens of other prisoners to dig through the ruins of the Akizuki castle for the clan's secret reserve of gold. After a prisoner uprising, Tahei and Matashichi slip away, steal some rice, and make camp near a river. While building a fire, they find a piece of gold marked with the crescent of the Akizuki clan hidden in a hollowed out stick. Looking for more of the gold, the peasants are discovered by a mysterious man whom they take to be a bandit. They explain how they intend to escape Yamana territory: rather than cross the closely guarded border into the neighboring state of Hayakawa, they will travel to Yamana itself and then pass into Hayakawa. The stranger is enthused by their plan, so he shows them another piece of gold, and he leads them to a secret camp in the mountains where the rest is hidden. Unbeknownst to them, the man is a famous Akizuki general, Makabe Rokurōta. Although Rokurōta initially planned to kill the peasants, he changes his mind and decides to use their plan to bring the gold and Princess Yuki of the Akizuki clan, also hidden in the camp, to Hayakawa, whose lord has promised to protect them. Rokurōta escorts Princess Yuki and the huge cache, 200 kan of the clan's gold (still hidden in hollowed out logs of wood), to Yamana, bringing Matashichi and Tahei to help carry the gold but kept unaware of Yuki and Rokurōta's identities. To protect Yuki, he has her pretend to be a deaf mute and has a decoy (Rokurōta's younger sister) sent to the Yamana to be executed so they will believe that she is dead. During their travels, Tahei and Matashichi get the group into dangerous situations several times owing to their cowardice and greed. During a stop for the night at an inn, Yuki forces Rokurōta to buy the freedom of a captive young woman who had belonged to the Akizuki clan, who then refuses to leave them. After losing their horses and obtaining a cart to move the gold, the group is spotted by a Yamana patrol, and Rokurōta is forced to kill them. While pursuing two stragglers, he accidentally rides into a Yamana camp, where the commanding officer, Rokurōta's old rival Hyoe Tadokoro, recognizes him. Tadokoro is sorry he didn't get to face Rokurōta in battle and challenges him to a lance duel. Rokurōta wins, but spares Tadokoro's life before stealing a horse and riding back to the group. While in Yamana, they see worshippers gathering for the Fire Festival, so Tahei and Matashichi decide to hide the load of wood among them, but, since they are under the eyes of the Yamana soldiers, they are forced to throw the cart onto the bonfire and join in the ritual dance. Princess Yuki is quite taken by the philosophy behind the Festival regarding the shortness of life and the pettiness of the world. The next day they dig the gold out of the fire's remains and take away as much as they can carry. One night as they approach the Hayakawa border, they are surrounded. Matashichi and Tahei manage to hide in the confusion while the rest are captured by Yamana soldiers and detained at an outpost. The two of them try to turn in Rokurōta for a reward, but having already captured them, the soldiers laugh at them and they leave for Hayakawa with nothing. Tadokoro comes to identify the prisoners the night before their execution. Tadokoro's face is now disfigured by a large scar which he explains is the result of a beating ordered by the Yamana lord, as punishment for letting Rokurōta escape. Yuki proclaims that she has no fear of death and thanks Rokurōta for letting her see humanity's ugliness and beauty from a new perspective, and she repeats the ritual chant from the Fire Festival. The next day, as the soldiers start marching the prisoners to be executed, Tadokoro begins singing the same chant, and suddenly sends the horses carrying the gold running across the border. He frees the prisoners and distracts the guards so they can ride off, but Yuki tells him to join them. The entire group manages to escape across the border into Hayakawa. Matashichi and Tahei, both hungry and tired, stumble across the lost gold carried by the horses and immediately start arguing about dividing it between them, before being arrested by Hayakawa soldiers as thieves. The peasants are brought before an armoured samurai and a well dressed noblewoman. General Rokurōta and Princess Yuki finally reveal their identities to the astonished peasants. Thanking them for saving the gold (which will be used to restore her clan), the princess rewards Matashichi and Tahei with a single ryō on the condition that they share it. As the two men leave the castle to walk back to their village, they begin to laugh upon realizing that they have finally made their fortunes.

Өндіріс

"Сырмалған қамал" – Куросаваның кең экранды, Тохоскоп форматінде түсірген алғашқы толық метражды фильмі, ол келесі он жыл бойы да қолданылды. Фильм бастапқыда Perspecta бағытталған дыбыс жүйесімен ұсынылған, ол Criterion Blu-ray нұсқасы үшін жаңартылды. Фильмнің маңызды бөліктері Хёго облысындағы Хорай аңғарында және Фудзи тауының етегінде түсірілді, бірақ рекордтық Канагава тайфунының салдарынан нашар ауа-райы түсірілімдерді кешіктірді. Тохо студиясының Куросаваның баяу түсірілім темпіне наразылығы режиссердің келесі жылы жеке өндіріс компаниясын құруына себеп болды, алайда ол таратуды Тохо арқылы жалғастырды.

Музыка

Фильмнің музыкалық қосымшасы Масару Сато жасаған. Саундтрек альбомы 65 тректен тұрады.

Шығару

Жасырын бекініс 1958 жылдың 28 желтоқсанында Жапонияда көрсетілімге шықты. Бұл фильм 1958 жылы «Тохо» компаниясы үшін ең көп табыс әкелген фильм болды және сол жылы Жапониядағы барлық фильмдердің арасында төртінші орынды иеленді. Кассалық түсімдер бойынша «Жасырын бекініс» Куросаваның ең табысты фильмі болды, 1961 жылы «Йоджимбо» фильмі шыққанға дейін.

Сыни қабылдау

Variety журналы 1957 жылы оны "Ортағасырлық Жапониядағы ұзақ, қызықты, әзіл-қалжыңға толы картина" деп атады. Басты рөлдерді сомдаған актерлердің шеберлігі, Куросаваның режиссерлік жұмысы және Ичио Ямазакидің операторлық шеберлігі жоғары бағаланды. 1962 жылғы 24 қаңтарда "Нью-Йорк Таймс" газетінде жарияланған мақалада журналист Босли Кроутер "Сырмалған қамал" фильмін сыртқы әсерге берілген, тереңсіз фильм деп сипаттады. Ол "Куросава, "Рашомоннан" бастап көптеген фильмдерде өзінің кино шеберлігімен таң қалдырған жапондық режиссер, көрерменнің назарын алдап, Голливудтық үлгідегі элементтерге бойұсынудан тартынбайды, осылайша қызықты фильм жасауға тырысады" деді. Кроутер сондай-ақ "Куросава, өзінің барлық талантына қарамастан, басқалар сияқты сенсациялық жағдайлар жасауға бейім" деген пікір білдірді. 1987 жылы The Criterion Collection журналына жазған Дэвид Эрнштейн оны "барлық уақыттағы ең ұлы әрекет-қимыл фильмдерінің бірі" және "шапшаң, тапқыр және визуалды тұрғыдан таңғажайып" самурай фильмі деп атады. Эрнштейннің сөзіне сүйенсек: 2-тараудағы сатыдағы шайқас (кейін "Ран" фильмінің кульминациялық сахнасын алдын ала сездіретін) Гриффиттің "Тәуелсіздік" фильміндегі ұқсас көріністердей визуалды түрде әсерлі. 4-тараудағы бекініс сахнасындағы тереңдік композициясы да Айзенштейннің немесе Дэвид Линнің ең жақсы туындыларындай таң қалдырады. Тоширо Мифуненің жылқыға шабуыл жасау сахнасындағы (11-тарау) ерлік пен батылдықтың күшті көрсетілімі және одан кейінгі (12-тарау) ұқыпты хореографияланған найзалы дуэль Дуглас Фэрбенкстің ең жақсы дәстүріне сай келеді. Жалпы алғанда, "Сырмалған қамал" фильмінде киноның өзіне тән сезім бар, ол оны "Гунга Дин", "Бағдад ұрысы" және Фриц Лэнгтің әйгілі "Эшнапурдың жолбарысы" мен "Гинду қабірі" сияқты көрнекті оқиғалы фильмдердің қатарына қояды. 2001 жылы The Criterion Collection журналына жазған Армонд Уайт: "Сырмалған қамал" Джон Фордтың "Стеджкоч" фильмімен салыстыратын кино тарихындағы орынға ие: ол өзін-өзі тану және ерлікке толы эпикалық жолға сюжетті және кейіпкерлерді ұсынады. Рокурота мен принцесса Юки одақтас аймаққа жету үшін күреседі, оларға өздерінің сәттілігіне таңғалатын, ашкөз комедиялық дуэт ілеседі. Куросава әрқашан ерлік пен ашкөздікті, шынайылық пен әзіл-қалжыңды теңестіреді, сонымен бірге соғыстың ауыр салдарына назар аударады". Rotten Tomatoes шолу агрегаторында фильмге 51 сыншының пікіріне сүйене отырып, 96% мақұлдау көрсетілген. "Эксцентрикалық көзқараспен бейнеленген феодалдық оқиға, "Сырмалған қамал" - Акира Куросаваның ең тартымды туындыларының бірі".

In a 1957 review, Variety called it "a long, interesting, humour laden picture in medieval Japan". Performances of the lead actors, Kurosawa's direction and Ichio Yamazaki's camerawork were praised. An article published in The New York Times on January 24, 1962, featured a review of the film by journalist Bosley Crowther, who called The Hidden Fortress a superficial film. He said that Kurosawa, "the Japanese director whose cinema skills have been impressed upon us in many pictures, beginning with "Rashomon", is obviously not above pulling a little wool over his audiences' eyes — a little stooping to Hollywoodisms — in order to make a lively film." Crowther further opined that "Kurosawa, for all his talent, is as prone to pot boiling as anyone else." Writing for The Criterion Collection in 1987, David Ehrenstein called it "one of the greatest action adventure films ever made" and a "fast paced, witty and visually stunning" samurai film. According to Ehrenstein:
The battle on the steps in Chapter 2 (anticipating the climax of Ran) is as visually overwhelming as any of the similar scenes in Griffith's Intolerance. The use of composition in depth in the fortress scene in Chapter 4 is likewise as arresting as the best of Eisenstein or David Lean. Toshiro Mifune's muscular demonstrations of heroic derring do in the horse charge scene (Chapter 11) and the scrupulously choreographed spear duel that follows it (Chapter 12) is in the finest tradition of Douglas Fairbanks. Overall, there’s a sense of sheer "movieness" to The Hidden Fortress that places it plainly in the ranks of such grand adventure entertainments as Gunga Din, The Thief of Baghdad, and Fritz Lang's celebrated diptych The Tiger of Eschnapur and The Hindu Tomb. Writing for The Criterion Collection in 2001, Armond White said "The Hidden Fortress holds a place in cinema history comparable to John Ford's Stagecoach: It lays out the plot and characters of an on the road epic of self discovery and heroic action. In a now familiar fashion, Rokurōta and Princess Yuki fight their way to allied territory, accompanied by a scheming, greedy comic duo who get surprised by their own good fortune. Kurosawa always balances valor and greed, seriousness and humor, while depicting the misfortunes of war." On review aggregator Rotten Tomatoes, the film holds an approval rating of 96% based on 51 critic reviews, with the consensus, "A feudal adventure told from an eccentric perspective, The Hidden Fortress is among Akira Kurosawa's most purely enjoyable epics."

Марапаттар

Фильм 1959 жылы 9-шы Берлин халықаралық кинофестивалінде «Үздік режиссер» номинациясы бойынша «Күміс аю» сыйлығын жеңіп алды. Kinema Junpo журналы Шинобу Хашимотоны осы фильмдегі жұмысы үшін, сондай-ақ Тадаси Имаидің «Түнгі барабан» және Йошитаро Номураның «Харикоми» фильмдеріндегі жұмысы үшін «Үздік сценарий авторы» сыйлығымен марапаттады.

Ықпал

Американдық режиссер Джордж Лукас 1977 жылғы «Жұлдызды соғыстар» фильміне «Жасқын бекініс» фильмінің үлкен әсерін мойындады, әсіресе фильмнің ең қарапайым кейіпкерлері C-3PO және R2-D2 көзқарасынан оқиғаны баяндау тәсілінде. «Жұлдызды соғыстар» фильміндегі бірнеше маңызды кейіпкерлердің «Жасқын бекініс» фильміндегі сайкес келетін кейіпкерлері бар, оның ішінде C-3PO және R2-D2 Тахей мен Матасичиге, ал принцесса Лея – принцесса Юкиге негізделген. Лукастың «Жұлдызды соғыстар» фильміне арналған бастапқы сюжет сызбасы «Жасқын бекініс» сюжетімен одан да көп ұқсас болды; бұл нұсқа кейін «Көлеңке қауіп» фильмінің негізі ретінде қайта пайдаланылды. «Жасқын бекініс» фильміне сілтеме «Lego Жұлдызды соғыстар: Асман сағасы» ойынында жасалған, онда «Джедайлардың оралуы» ойынының бірінші деңгейіндегі сахнада Ауребеш тілінде жазылған ту бар, ол «Жасқын бекініс» деп аударылады. 2006 жылғы «Final Fantasy XII» видео ойынында «Жасқын бекініс» фильмінің сюжеттік элементтері қолданылған.

Қайта жасау

Hidden Fortress: The Last Princess атты еркін қайта түсірілімін Синдзи Хигучи режиссерлік етті және ол 2008 жылдың 10 мамырында шықты.