Кіріспе

Тиррен теңізіндегі арал

Монтекристо, сондай-ақ Монте Кристо (/mɒntɪˈkrɪstoʊ/, ˌmonteˈkristo) және бұрынғы Огласа (Ὠγλάσσα), Тиррен теңізіндегі арал және Тоскана архипелагының бөлігі. Әкімшілік тұрғыдан ол Италияның Ливорно провинциясындағы Портоферрайо муниципалитетіне қарасты. Аралдың ауданы 1,5 км² шамасында, ең кең жерінде ені шамамен 2 км, ал ұзындығы 2 км; жағалаулары тік және 2 км-ге созылады. Арал мемлекеттік табиғи қорық болып табылады және Тоскана архипелагы ұлттық паркінің құрамына кіреді. Аралдың көп бөлігі 1844 жылғы Александр Дюманың «Конт Монте-Кристо» романының атауымен және романның оқиға орындарының бірі болуымен байланысты.

Тарих

Аралдың тарихы темір дәуірінен басталады. Этрусктер Эльба кендеріндегі темір кенін балқыту үшін материктегі балқыту пештеріне қажетті емен ормандарын пайдаланды. Гректер Монтекристоға ең ерте белгілі атын – Огласа немесе Окрасияны, тастардың сарғыш түсіне байланысты берді. Бірақ римдіктер оны Монс Йовис ("Юпитер тауы") деп білді және ең биік тауға Юпитер Оптимус Максимусқа арналған құрбандық алатын жер салды, оның іздерінің бір бөлігі әлі де сақталған. Империя дәуірінде римдіктер гранит алу үшін бірнеше карьерлер ашты, мүмкін, оны Джиглио, Эльба және Джаннутри аралдарындағы виллалар салуға қолданды. Біздің заманымыздың V ғасырының ортасында аралдың үңгірлері Гензериктің вандалдарынан қашқан бірнеше шөлге айналды, олардың ең маңыздысы – әулие Мамилиан. 1216 жылы монахтар Камальдолездер орденіне қосылды. Көптеген ақсүйек отбасылардың қайырымдылығының арқасында монастырь қуатты және байып, аралда жасырылған қазына туралы аңыз пайда болды. Алантус ағаштарын да жою қажет еді. Аралды кесіп өтетін тау тізбегінде үш негізгі шыңы бар: Монте-делла-Фортецца (645 м), Сима-дель-Колле-Фондо (621 м) және Сима-дей-Лекчи (563 м). Монте-Кристо аралының мемлекеттік табиғат қорығы – 1971 жылы министрлік жарлығымен құрылған, аралдың бірегей табиғатын қорғауға бағытталған 1039 гектарлық биогенетикалық қорық және жалқыеуропалық маңызы бар нысан ретінде танылған. Келушілерге бірқатар шектеулер қойылады. Түнде қалуға рұқсат жоқ, сондай-ақ жағалаудан 1 километрге дейінгі аралықта жүзуге және серфингке тыйым салынған. Жағалаудан 5 километрге дейін кемемен жүзуге болады, бірақ балық аулауға рұқсат етілмейді. Теңіз арқылы кіру тек Кала Маэстрада (теңіз түбі құмды болған жерде) және жағалауға перпендикуляр бағытта ғана мүмкін; кемелерді пирске тоқтатуға немесе буйға байлауға болады, бірақ якорь тастауға рұқсат жоқ; сонымен қатар, төтенше жағдайлар үшін кішкентай вертолет алаңы бар. Аралға бару үшін Фоллоникадағы Орман шаруашылығы корпусына рұқсат алу керек. Алдын ала рұқсат алған келушілер Кала Маэстрада болуы керек және тек Корольдік вилланы, ботаникалық бақты және мұражайды аралауға құқылы. Кіруге күтіп отыру кезегі ұзақ, себебі жылына келушілер саны 1000-ға дейін шектелген. Сапарға рұқсат алу үшін күтудің орташа мерзімі үш жылды құрайды, ал ғылыми экспедицияларға, қауымдастықтарға және мектептерге басымдық беріледі. Саяхаттар бар болған үш жолмен ғана жүзеге асырылады, олардың барлығы да қиынға толы.