Кіріспе

Британдық актер (1949 жылы туған)

Джеймс Бродбент (24 мамыр 1949 жылы туған) – ағылшын актері. 1972 жылы Лондон музыка және драмалық өнер академиясын бітірген ол кино мен теледидардағы көптеген рөлдері арқылы кейіпкерлік актер ретінде танымал болды. Ол «Оскар» сыйлығы, екі «БАФТА» сыйлығы және екі «Алтын глобус» сыйлығы сияқты түрлі марапаттарға ие болды, сондай-ақ екі «Primetime Emmy» және «Грэмми» сыйлықтарына үміткер болды. «Айрис» (2001) фильміндегі Джон Бейли рөлі үшін «Оскар» сыйлығын алды. Бродбент «Мулен Руж!» (2001) фильміндегі екінші пландағы үздік актер рөлі үшін «БАФТА» сыйлығын жеңіп алды. Оның алғашқы кино рөлдері Терри Гиллиамның «Уақыт тонаушылары» (1981) және «Бразилия» (1985) фильмдерінде, ал Майк Лидің «Өмір тәтті» (1990) фильміндегі рөлінен кейін танымал болды. Оның есімді фильмдерінің қатарында «Бродвейдегі оқтар» (1994), «Топси-турви» (1999), «Бриджет Джонстың күнделігі» (2001), «Нью-Йорк гаңстерлері» (2002), «Тағы бір жыл» (2010), «Темір тебіл» (2011), «Демалыс уақыты» (2013) және «Бруклин» (2015) бар. Бродбент «Гарри Поттер» фильмдер сериясындағы Хорас Слагхорн, «Нарния жылнамалары: Арыстан, сиқыршы және гардероб» (2005) және «Паддингтон» фильмдер сериясындағы Сэмюэл Грубер сияқты франшизалық фильмдердегі рөлдерімен де танымал. Ол «Жылы қуыс» (2007), «Индиана Джонс пен кристалл бас сүйектер патшалығы» (2008), «Артур Рождество» (2011) және «Бұлт атласы» (2012) сияқты блокбастерлерде де ойнады. Бродбенттің теледидардағы рөлдеріне BBC-нің «Only Fools and Horses» ситкомындағы Рой Слейтер, HBO/BBC фильміндегі «Дауыл жиналады» (2002) фильміндегі Десмонд Мортон және Channel 4 фильміндегі Лорд Лонгфорд (2006) кіреді. 2017 жылы HBO фантастикалық сериалы «Тәждер ойыны»ның жетінші маусымында ол Архимастер Эбросты сомдады. Ол сондай-ақ «Лондон тыңшысы» (2015), «Соғыс және бейбітшілік» (2016), «Король Лир» (2018) және «Гарольд Фрайдың күтпеген саяхаты» (2023) фильмдерінде де ойнады.

Ерте өмір және білім

Джеймс Бродбент 1949 жылғы 24 мамырда Линкольнширдегі Холтон-кум-Бекерингте дүниеге келді. Ол мүсінші Дорин "Ди" Финдлей мен суретші, мүсінші, интерьер дизайнері және жиһаз жасаушы Рой Леверик Бродбенттің екінші ұлы. BBC мәліметінше, екеуі де Екінші дүниежүзілік соғысқа қатысудан бас тартып, ар-ождан бойынша "жер жырған" адамдар болған. Уикенбиде 1970 жылы Холтон ойыншылары бұрынғы методист шіркеуін сатып алып, оны 100 орындық театрға айналдырды. Театр Рой Бродбенттің құрметіне, оның жобалауымен салынғандықтан Бродбент театры деп аталды. Бродбент Редингтегі квакер мектебі – Лейтон Парк мектебінде оқыды, ал Лондон музыка және драмалық өнер академиясына ауысудан бұрын қысқа мерзімге сурет колледжіне қабылданып, бітірді. Ол 1972 жылы тәмамлады. Оның сахнадағы алғашқы жұмыстарының бірі – Патрик Барлоудың Брент ұлттық театрының ассистенті болуы.

1971-1989: танымалдылыққа көтерілу

Бродбенттің алғашқы сахналық жұмыстарына Брент ұлттық театры үшін Патрик Барлоудың өзіндік маңызы бар актер-директор Дезмонд Оливье Динглдің мазасыз көмекшісі Уоллес рөліндегі бірқатар қойылымдар кірді. Бродбент пен Барлоу көптеген ер және әйел рөлдерін ойнады, тарихи және діни оқиғаларды комикалық түрде, бірақ эпикалық емес, мысалы, "Жыныстық қатынас туралы толық нұсқаулық", "Ең ұлы оқиға", "Революция!!", және "Дүние – тек шар ғана" сияқты қойылымдарда бейнеледі. Бұл қойылымдар Эдинбург Фриндж фестивалінде, Лондонда және гастрольдік сапарларда сәтті өтті. 1978 жылы ол "Галактикаға автостопшылар нұсқаулығы" радиосериалының бастапқы кезеңінде екі шетелдік күзетші – Врумфондель мен Шути рөлінде ерекше көзге түсті. Қырық жыл өткен соң, ол "Гексагональдық фаза" радиосериалында Марвин рөлін сомдады. Онжылдықтың соңына қарай Бродбент теледидар мен фильмдерде шағын рөлдерде ойнай бастады, оның ішінде "Шығу" фильміндегі Филдер және "Бүгінгі ойын" эпизодындағы МакКейнс рөлдері бар. Сондай-ақ ол "Not the Nine O'Clock News" бағдарламасында кәсіби одақ өкілінің рөлін ойнады. Сол онжылдықтағы сахналық жұмыстарына Корольдік сот театрындағы "Кафканың Дикі" (1986) және "Біздің елдің игілігі" (1988) қойылымдары, сондай-ақ Корольдік ұлттық театр үшін "Үкімет инспекторы" кірді. Майк Лимен бірлескен жұмыстарының арасында "Қалтырау" және "Ескебау" қойылымдары бар. Ол Стивен Фрирстің "Соққы" (1984) және Терри Гиллиамның "Уақыт қарақшылары" (1981) және "Бразилия" (1985) фильмдерінде жұмыс істеді. Бродбент 1983, 1985 және 1991 жылдары өте танымал "Only Fools and Horses" ситкомында DCI Рой Слейтер рөлінде, маңызды кейіпкер ретінде пайда болды. Кейіпкер сегіз жыл ішінде үш эпизодта ойнады. Оған бұл сериалдағы Дел Бойдың басты рөлі бастапқыда ұсынылған, бірақ ол басқа міндеттемелеріне байланысты одан бас тартты. Ол "Happy Famillies" және "Victoria Wood As Seen on TV" сияқты басқа да комедиялық шоуларда эпизодтық рөлдерде пайда болды. 1983 жылы ол "Қара жыланның" бірінші сериясындағы "Испания патшайымының сақалы" эпизодында Дон Спикинглиш рөлін сомдады. Кейін ол 1988 жылы алғаш көрсетілген "Blackadder's Christmas Carol" фильмінде Принц Альберт рөлін ойнады. Сол онжылдықтағы соңғы рөлдерінің бірі – Виктория Вудтың пьесалар сериясының соңғы эпизодындағы қанағаттанбаған солтүстік драматург Алан Хаммонд рөлі болды.

1991-2007: Белгілі актер

Бродбенттің кинодағы шығармашылық жолы Майк Лидің тәуелсіз британдық комедиялық драмасы «Life Is Sweet» (1990) фильмімен басталды. 1990-жылдары ол Майк Ньюэллдің «Құтты апрель» (1991), Нил Джорданның «Қайғылы ойын» (1992), Вуди Алленнің «Бродвейдегі оқтар» (1994) және Ричард Лонкрейннің «Ричард III» (1995) фильмінің бейімделуі сияқты фильмдерде есімді актер ретінде танылды. Ол Джон Гудменмен бірге «The Borrowers» (1997) фантастикалық комедиясында және Майкл Кейнмен бірге «Little Voice» (1998) музыкалық комедиясында ойнады. Бродбент онжылдықты Майк Лидің тағы бір фильмі «Topsy Turvy» (1999) басты рөлде, драматург сэр Уильям С. Гилберт рөлін ойнап аяқтады. 1990-жылдары Бродбенттің теледидардағы жұмыстарына Джим Морли рөлі «Иттерге кетті» және Монти рөлі «Тұқымға кетті» сериалында кірді. Одан кейінгі комедиялық рөлдеріне Сельвин Пропс рөлі «Құқықты кісі өлтіру», Джордж рөлі «Комикстік тасқындар» және ең бастысы, 1995-2000 жылдар аралығында екі маусым көрсетілген «Питер принципі» ситкомында филиал менеджері Питер Дафлидің басты рөлі кірді. Ол сондай-ақ инспектор Морс эпизодында Чарли Беннетт рөлін сомдады. 1999 жылы ол Доктор Ху пародиясында Доктор Худың он бірінші түрі ретінде пайда болды: болашақ сценарист және шоураннер Стивен Моффат жазған «Өлімнің қарғысы». 2001 жылы Бродбент жылдың ең табысты фильмдерінің үш еуінде ойнады: Ричард Кертистің «Бриджит Джонстың күнделігі», Баз Лурманның «Мулен Руж!» және Ричард Айрдың «Айрис» фильмі, осы рөлі үшін ол «Үздік екінші пландағы актер» номинациясында «Оскар» сыйлығын жеңіп алды. 2002 жылы ол Мартин Скорсезенің «Нью-Йорк бандиттері» және Диккенстің «Николас Никлби» романының бейімделуіне түсті. 2005 жылы Бродбент К.С.Льюисдің балаларға арналған классикалық фантастикалық романы «Нарнияның хроникасы: Арыстан, сиқыршы және гардероб» фильмінің бейімделуінде профессор Кирк рөлінде ойнады. Сол жылы Бродбент «Роботтар», «Валиант» және «Сақылман айналым» фильмдерінде дауыстау рөлдерін орындады. Ол сондай-ақ Роуэн Аткинсонмен бірге оның «Жәндік адам» пародиясында, «Spider Plant Man» табысына қызғанған Бэтмен рөлінде ойнады. Бродбент «Көзі ашық және аяқсыз» телефильмінде басты рөлді сомдады. Шын оқиғаға негізделген бұл драма Дерик Лонгденнің әйелі Диананың миалгиялық энцефаломиелитпен күресі туралы айтады. Бұл ауру тұмаудың бір түрі ретінде басталды, бірақ ол прогрессивті түрде нашарлап, оны мүгедектер арбасынан түсіп тұра алмайтын деңгейге жеткізді. Ол көп жыл бойы ауырсыну мен параличке ұшырады, бұл оның өлімімен аяқталды. Бродбент 2006 жылдың қазан айында Channel 4 драмасында Лонгфордтың басты рөлін ойнады, осы рөлі үшін ол BAFTA телеарнасының сыйлығын, «Алтын глобус» сыйлығын және 2007 жылғы «Эмми» сыйлығына ұсынылды. Ол Франк Пакенхамды (1905-2001), Лонгфорд графының рөлін ойнады, бұл Лонгфордтың Майра Хиндлиді өмір бойына түрмеден босату үшін жасаған сәтсіз әрекеттеріне бағышталған. Бродбент 2007 жылы «Hot Fuzz» фильмінде инспектор Франк Баттерман рөлінде ойнады. Ол сондай-ақ Стивен Фрайдың радиодағы комедиялық шоуында «Saturday Night Fry» тұрақты қатысушысы болды, ол 1988 жылы BBC Radio 4 арнасында эфирге шықты. 2008 жылы ол BBC үшін фактіге негізделген драма «Эйнштейн мен Эддингтон» фильмінде Ньютондық физикаға қарсы тұратын профессор Сэр Оливер Лодж рөлінде ойнады.

2008 жылдан қазіргі уақытқа дейін: Карьераны кеңейту

Бродбент сондай-ақ Стивен Спилберг режиссерлік еткен Харрисон Форд, Шиа Лабеуф, Кейт Бланшетт және Рей Уинстонмен бірге «Индиана Джонс» сериясындағы төртінші фильмде (2008) және Эмили Блантпен бірге «Жас Виктория» (2009) фильмінде Король Уильям IV рөлінде ойнады. Бродбент британдық актерлердің тізіміне қосылды, «Гарри Поттер және жартылай қанды принц» және серияның соңғы фильмі «Гарри Поттер және өлім сыны» – 2-бөлігінде Хорас Слагхорн рөлінде ойнады. 2009 жылы ол «The Damned United» фильмінде 1960 және 1970 жылдардағы «Дерби Каунти» футбол клубының төрағасы Сэм Лонгсон рөлін сомдады; фильмдегі басты кейіпкер – футбол менеджері Брайан Клоу, оны Майкл Шин ойнады. 2010 жылы ол радио жарнамалар сериясында және «E.ON» энергетикалық компаниясының «eonenergyfit.com» сайты үшін жасалған телеарнадағы жарнамада Мажор Маус кейіпкеріне дауыс берді. Ол сондай-ақ Уильям Бойдтың «Any Human Heart» романының теледидарлық бейімделуінде үлкен Логан Маунтстуарт рөлін ойнады. Джон Симмнің қатысуымен және Дэнни Броклхерст жазған «BBC One» телеарнасының «Exile» драмасында басты рөлді ойнады. 2010 жылы Бродбент режиссер Майк Лимен тағы бір рет Рут Шин мен Лесли Манвиллмен бірге «Another Year» фильмінде жұмыс істеді. Фильм 2010 жылғы Канн кинофестивалінде «Алтын пальма» жүлдесі үшін бақ сынасты. «Rotten Tomatoes» шолулар жинау сайтының мәліметінше, сыншылардың 93%-ы фильмге оң баға берді, сыншылардың пікірі: «Күшті актерлік ойынмен және режиссердің күнделікті өмірдің нюанстарын сезіну қабілетімен ерекшеленетін «Another Year» Майк Лидің ағылшын драмасының карьерасына тағы бір сәтті қадам». 2012 жылы ол «Темір ханым» фильмінде Мерил Стриппен бірге бұрынғы премьер-министр рөлін ойнады. Бродбент оны «BAFTA» сыйлығына ұсынды. Сол жылы ол Том Хэнкс, Хью Грант, Хэлл Берри, Хьюго Уивинг және Бен Уишоумен бірге «Cloud Atlas» фильмінде ойнады. 2014 жылы ол Роджер Митчеллдің сынға ие болған «Le Week End» драмалық фильмінде Линдси Дунканмен бірге ойнады. 2015 жылы Бродбент «Оскар» сыйлығына ұсынылған «Brooklyn» фильмінде Саурс Ронан, Домхнаал Глисон және Джули Уолтерспен бірге ойнады. Фильм төрт номинацияға ие болды, соның ішінде «Үздік фильм» номинациясы да бар. Сол жылы ол Алан Беннетттің комедиялық фильмі «The Lady in the Van» (2015) фильмінде Мэгги Смит пен Алекс Дженнингспен бірге ойнады. 2015 жылы Бродбент Дэниел Ригби, Антония Томас, Фэрн Котон және Джейн Хоррокспен бірге классикалық британдық балалар телесериалының жаңа өрбуінде Дауыс трубасы ретінде ойнады. 2016 жылдан бері Бродбент «Aldi» компаниясының Ұлыбританиядағы филиалы үшін «Kevin the Carrot» Рождестволық жарнамаларын баяндайды. 2020 жылғы жарнамада Бродбент Санта Клаусты сомдады, ол баяндаушы екені белгілі болды. Бродбент сондай-ақ Хью Бонневилл, Салли Хокинс, Джули Уолтерс және Бен Уишоумен бірге сынға ие британдық комедиялық фильмдерде, «Paddington» (2014) және «Paddington 2» (2018) фильмдерінде ойнады. 2016 жылы ол «HBO» телеарнасының «Game of Thrones» сериалының жетінші маусымына қатысты. 2017 жылы ол Шарлотта Рамплинг, Мишель Докерри және Эмили Мортимермен бірге «The Sense of an Ending» триллерінде ойнады. Фильм Palm Springs халықаралық кинофестивалінде көрсетіліп, оң пікірлерге ие болды. 2018 жылдың 28 мамырында ол «BBC Two» телеарнасының «King Lear» қойылымында Энтони Хопкинс, Эмма Томпсон және Флоренс Пьюмен бірге Глостер рөлін ойнады. 2018 жылы ол Лондонның «Bridge Theatre» театрында Мартин Макдонагтың «A Very Very Very Dark Matter» пьесасының премьерасында Ханс Кристиан Андерсен рөлін ойнады. 2020 жылы Бродбент классикалық Пауэлл мен Прессбергер фильмдеріне негізделген «Black Narcissus» сериалында ойнады. Сериалдың премьерасы 2020 жылдың 23 қарашасында «FX» арнасында өтті. Сериалда Джемма Артертон, Алессандро Нивола және Диана Ригг де ойнады. Бродбент Роджер Мишельдің комедиялық драмалық фильмі «The Duke» фильмінде Хелен Мирренмен бірге ойнады. Фильмнің әлемдік премьерасы 2020 жылдың 4 қыркүйегінде Венеция халықаралық кинофестивалінде өтті және «COVID-19» пандемиясына байланысты Ұлыбританиядағы кинотеатрларда 2021 жылдың 25 ақпанында көрсетілуге мәжбүр болды. 2023 жылы ол Хью Бонневилл мен Джули Уолтерспен бірге «Paddington» фильмінің үшінші бөліміне қайта оралатындығы және жаңа актерлер Рейчел Зеглер, Антонио Бандерас, Оливия Колман және Эмили Мортимермен бірге болатыны хабарланды.

Жеке өмір

Бродбент 1987 жылдан бері суретші және бұрынғы театр суретшісі Анастасия Льюиске үйленген. Оның өзінен баласы жоқ, бірақ Льюистің бұрынғы қарым-қатынасынан екі ұлы бар. Бродбент негізінен Линкольншир Волдс аймағында тұрады. Оның Лондонда да мүлкі бар. Ол дінге сенбейді.

Марапаттар мен құрметтер

Бродбент өзінің "Оскар" сыйлығын ең үздік қосалқы актер ретінде Ричард Эйрдің "Ирис" (2001) фильмінде Джуди Денчпен бірге ойнағаны үшін алды. Сол жылы ол Баз Лурманның "Мулен Руж!" (2001) фильміндегі рөлі үшін Британ академиясының кино сыйлығын жеңіп алды. 2007 жылы Том Хупердің "Лонгфорд" (2007) телефильміндегі жұмысы үшін Британ академиясының теледидар сыйлығын алды. Ол "Ирис" (2001) және "Лонгфорд" (2007) фильмдеріндегі рөлі үшін екі рет "Алтын глобус" сыйлығын иеленді. Сонымен қатар, ол BBC/HBO өндірісіндегі "The Gathering Storm" (2002) және "Лонгфорд" (2007) фильміндегі Лорд Лонгфорд рөлі үшін екі рет Primetime Emmy Award номинациясына ие болды. 2002 жылы Бродбентке OBE ордені ұсынылды, бірақ ол актерлерге қарағанда одан да лайықты адамдар бар екенін және Британ империясын ол "тойлауды" қаламайтынын айтып, одан бас тартты. Бродбент Лондон кино мектебінің құрметті қатысушысы атанды.