Кіріспе

Англия (неміс және төменгі неміс: Angeln; дания және Оңтүстік Ютландия: Angel;) – Солтүстік Германиядағы Балтық теңізінің жағалауындағы Ютландиядағы шағын жарты арал. Ютландия Данияның құрлық бөлігінен және Германияның ең солтүстік Шлезвиг-Гольштейн жерінен тұрады. Англия Шлезвиг-Гольштейннің солтүстік бөлігін құрайтын Оңтүстік Шлезвиг аймағына жатады. Аймақ неміс тілінде Landschaft Angeln (Ангель ландшафты) немесе Halbinsel Angeln (Англия түбегі) деп аталады. Оңтүстікке қарай Англия көршілес Суания түбегінен (нем. Schwansen, дан. Svans немесе Svansø) Слай-Фьорд (нем. Schlei, дан. Sli) арқылы, ал солтүстікке қарай Данияның Сандевед түбегінен (нем. Sundewitt) және Данияның Альс аралынан (нем. Alsen) Фленсбург Фьорды (нем. Flensburger Förde, дан. Flensborg Fjord) арқылы бөлінген. Ландшафт төбелі, көптеген көлдермен толық. Ежелгі Англияның шекарасы қазіргі Англия түбегімен сәйкес келгені белгісіз. Ол сәл үлкен болған болуы мүмкін, бірақ көне дереккөздер оның аумағына түбектің де кіргенін көрсетеді. Англияның қазіргі кішкентай аумағынан және елді мекендерінен тыс маңызы бар, өйткені ол Шығыс Англия, Орталық және Солтүстік Англия, сондай-ақ Шығыс Шотландияның төмендіктеріне қоныстанған германдықтардың бастапқы отаны деп саналады. Олардың көші-қоны салдарынан жаңа отандары олардың атымен аталып, содан "Англия" атауы пайда болды. Англия, Шығыс, Орталық және Батыс Англия, сондай-ақ ағылшын тілі ең болмағанда өз атауларын Англиядан алған. Англияда екі тарихи маңызды қамал орналасқан. Глюксбург қамалы Глюксбургта Шлезвиг-Гольштейн-Зондербург-Глюксбург үйінің резиденциясы болып табылады, ол Норвегияның патшалық үйі (1905 жылдан бері) және Данияның ресми патшалық үйі (1863 жылдан бері; 1863–2024 жылдар аралығында әкеден балаға берілген). Бұл сонымен қатар Грекияның (1863–1924 және 1935–1973) және Исландияның (1918–1944) патшалық үйі болды, ал Ұлыбритания королі осы үйдің әкеден балаға берілген мүшесі. Шлезвиг қаласындағы Готторф қамалы Гольштейн-Готторп үйінің, оның ішінде төрт швед королінің (1751–1818) және соңғы сегіз ресей императорының (1762–1917) туған отаны.

Терминология

Неміс сөзі Ангелн германдық прото-индоевропалық түбірден шыққан деп болжанған, бұл "тар" дегенді білдіреді, бұл жерде "тар [су]" дегенді білдіреді, яғни Слай Ферт; түбір "бекітілген" (немiс және голланд тіліндегі eng = "тар", "Англия" = нем. England, "тар жер" = нем. enges Land). "n" жұрнағы неміс тіліндегі географиялық аймақтардың ең көп таралған жұрнағы болып табылады, ағылшын тіліндегі "ia" және "y" жұрнақтарымен салыстыруға болады: "Хорватия" = Kroatien, "Италия" = Italien. Неміс тілінде Ангелн сөзінің тағы үш мағынасы бар: етістік ретінде ангелн "қармақ салу" дегенді білдіреді. Ол номинативті түрінде бас әріппен жазылады: das Angeln (n) = "(балық) қармақ салу" (салыстырып "балық аулау" = das Fischen (n) немесе die Fischerei (f)). Көптік санда қолданылғанда, Ангелн "балық аулау қармақтарын" білдіреді: die Angel (ұзын түрі: die Angelrute) (f) = "балық аулау қармағы", die Angeln (die Angelruten) (p) = "балық аулау қармақтары". Соңында, Ангел термині Ангол халқына да қатысты: die Angeln (p) = "анголдар", ал ағылш. "періште" = нем. der Engel (m), "бұрыш" = der Winkel (m), "қармақ салушы" = der Angler (m) және "балықшы" = der Fischer (m). Сондай-ақ, Ангелннің мағынасы жарты аралдың пішініне байланысты "қосқыш" (балық аулауда қолданылатындай) дегенді білдіретін теория бар. Ежелгі норвегиялық ǫngull және қазіргі нүннорск тіліндегі angel немесе ongel сөздерін салыстырып көріңіз, олардың мағынасы (балық) қосқышы, ағылш. angle сөзімен туыс. Тіл біліміші Юлиус Покорни оны прото-индоевропалық түбір *ang, "иілу" (көзқарасқа қараңыз) дегеннен шығарған. Сондай-ақ, Ангол халқы балық аулаумен айналысқан халық болғандықтан немесе бастапқыда олардан тарағандықтан осылай аталған болуы мүмкін.

География

Сваньямен бірге (нем. Schwansen, дан. Svans немесе Svansø), Даниялық Вальд (нем. Dänischer Wohld, дан. Jernved) және Вагрия (нем. Wagrien, дан. Vagrien) – Германияның Шлезвиг-Гольштейн федералды жерінің Балтық теңізі жағалауындағы төрт жарым аралының бірі. Вайхсельдік мұз басу кезеңінде қалыптасқан Шлезвиг-Гольштейн мореналық үстірттігінің (нем. Schleswig Holsteinisches Moränenhügelland) бөлігі ретінде, бұл жарым аралдар төбелі және көптеген мұздық көлдермен тоғысқан. Англия көлдері Солтүстік Англия көлдер тобына (нем. Nordangeliter Seengruppe) және Оңтүстік Англия көлдер тобына (нем. Südangeliter Seengruppe) бөлінеді. Трейне өзені (дан. Trenen) және оның бас ағындары Бонданау (дан. Bondeåen) мен Кильстау (Kilså) Англияда бастау алады. Балтық теңізіндегі Англия түбегінде бастау алғанмен, Трейне Солтүстік теңізіне құяды, ол Эйдер өзенінің (дан. Ejderen) негізгі саласы болып табылады. Эйдер өзені ұзақ жылдар бойы Дания патшалығының оңтүстік шегарасын және дания және төменгі неміс тілдері арасындағы тілдік шегараны құрады. Англияның ең солтүстік бөлігін Хольнис (дан. Holnæs) түбегі (de) құрайды, ол Фленсбург шығанасына еніп, ішкі шығананы (Innenförde) сыртқы шығанадан (Außenförde) бөліп тұрады. Англиялық үстірттің Шлезвиг Гестке ауысатын аймағы Луусангелн (de) (Люсангель) деп аталады, оның ландшафты парктің көрінісін еске түсіреді. Бұл атау ағылшын-даниялық "жарық" деген мағынаны білдіретін lus сөзінен (стандартты даниялық lys) шыққан, және онда кең таралған құмды подзольдік топырақтардың салыстырмалы түрде ашық түсін көрсетеді. Шлезвиг Гесті Солтүстік Фризияның Шлезвиг батпақты жерлеріне жалғасады. Фленсбургтен басқа, ол жеке қала ретінде, Англия түбегі Шлезвиг-Фленсбург округіне (дан. Slesvig Flensborg) қарасты, ол Германияның ең солтүстік-шығыс округі (орталығы: Шлезвиг (Slesvig)). Бұл салыстырмалы түрде ауылдық округте 2018 жылдың 31 желтоқсанына қарай шамамен 200 025 тұрғын тұрады.

Өзендер

Хусби мен Каппельн арасындағы Англия арқылы өтетін төбелер тізбегі Балтық және Солтүстік теңіз арасындағы суайдыру шекарасын құрайды. Оның шығысында Ау деп аталатын шағын өзендер көбінесе Балтық теңізіне қарай ағады. Оның батысында көптеген өзендер Треенеге, кейіннен Эйдерге ағып, Солтүстік теңізге құяды. Треене – Эйдердің ең ұзын саласы, оның екі бастауы Бондэнау мен Кильштау Англиядан басталып, осы аймақтан өтеді. Бондэнаудың бастауы Мохркирх пен Сёруп Сёрупхольцта орналасқан. Миттелангельн Бондебрукте Судензе Ау (de) Бондэнауға қосылады. Кильштау Сёруп Швенсбиде басталады, Виндерраттер-Зеден өтіп, Гроссольтта Бондэнауға құяды, Бондэнау Трессзеге (de) құяр алдында. Көлден шыққаннан кейін өзен Треене деген ат алады және Англиядан батысқа қарай кетеді. Ол Фридрихштадт қаласында Эйдерге құяды, ол өз кезегінде Тонинг қаласында Пурренстром (de) деп аталатын кең сағасына құяды, оның соңында Эйдер бөгеті – Эйдерсперрверк орналасқан. Бастауынан аузына дейін толығымен Англияда ағатын ең үлкен өзен жүйесі – Füsinger Au жүйесі. Бұл өзен жоғарғы ағысында Лоитер Ау деп аталады және Бохольцер Ау (жоғарғы ағысында Велспангер Ау (de) деп аталады) мен Оксбек (de) (сонымен қатар Мюленау деп те аталады, ал оның ең ұзын саласы Фларупер Ау) қосылғаннан пайда болады. Füsinger Au Шлезвигтің шығысында, Виннингмай (Шальби муниципалитеті) қаласында Шлейге құяды.

Қалалар

Англияда бес қала бар. Басқа елді мекендер – бұл муниципалитеттер, олардың барлығы Amt-ке жатады, ол муниципалитеттердің жиынтығы болып, әкімшілік тұрғыдан жергілікті және округтік үкімет арасында жіктеледі. Бірден-бір ерекшелік – Каппельн жеріне қарасты Арнис қаласы. Фленсбург: Англия аумағына жанасқан ең ірі қала – Фленсбург (халық саны 92 550 адам). Қала төменгі неміс және дания тілдерінде Фленсборг, оңтүстік юталанд тілінде Фленсборре, ал солтүстік фриз тілінде Фленсборж немесе Фленсборга деп аталады. Қаланың барлық бөлігі Англияға қарасты емес, тек шамамен жартысы ғана, атап айтқанда, қала орталығын қоспағанда, шығыс бөлігіндегі Энгельсби, Фруерлунд, Юргенсби, Мюрвик, Зандберг және Таруп аудандары. Тек Англия аудандарының халқы шамамен 46 000 адамды құрайды, бұл Фленсбургті аймақтағы ең көп халқы бар қалаға айналдырады. Шлезвиг: Екінші ірі қала – Шлезвиг (халық саны 25 832 адам), ол қала орталығымен бірге дерлік толығымен Англияға қарасты. Ол төменгі неміс тілінде Слезвиг, дания тілінде Слезвиг деп аталады және бұрын Англиялық дания тілінде Сласвиг деп аталған. Сванья түбегіне жақын орналасқандықтан, Сент-Юрген және Клостерхоф аудандары Англияға жатпайды. Шлезвиг герцогтігінің бұрынғы астанасы болған саяси және әкімшілік функцияларын жоғалтқандықтан, 1947 және 1948 жылдар аралығында Шлезвиг Шлезвиг-Гольштейн жоғары аймақтық сотының, Мемлекеттік архивтердің, Мемлекеттік өнер және мәдени тарих мұражайының және Археологиялық мемлекеттік мұражайының (соңғы екеуі Готторф сарайында орналасқан) орнына айналды. Сондықтан Шлезвиг – Шлезвиг-Гольштейн штатының мәдени және сот орталығы. Каппельн (даниялық: Kappel) (халық саны 8 607 адам) – Англия аумағындағы үшінші ірі қала. Қаланың көп бөлігі 1970 жылы Ольпеництің қосылуынан бері Сванья түбегінде орналасқан болса да, аудандардың көпшілігі мен қала орталығы Англияға жатады. Англияға қарасты аудандар: Дотмарк, Элленберг, Каппельн (негізгі қала), Мельби, Зандбек және Стутебюль. Сваньядағы аудандар: Копперби және Ольпениц. Каппельнде аймақтың ең ірі қала құрылысы жобасы жүзеге асырылуда, оның аясында бұрынғы Ольпениц теңіз базасы «Ольпениц Балтық теңіз курорты» (:de:Ostseeresort Olpenitz) болып қайта құрылуда. Глюксбург (Остзее): Глюксбург (Остзее) қаласы (халық саны 6 377 адам) – Англиядағы ең үлкен қала. Ол төменгі неміс тілінде Glücksborg, ал дания тілінде Lyksborg деп аталады. Германиядағы ең солтүстік қала, өйткені Сильттегі Лист, елдегі ең солтүстік елді мекен ретінде танымал, ол жай ғана ауыл және муниципалитет. Қаланың негізгі бөлігі Бремсберг (Бремсбьерг), Зандвик (Зандвиг) Квелленталь (Килдедал) және Ульструпфельд (Ульструпмарк) аудандарынан тұрады. Холнис түбегінің барлық аумағы Глюксбургтің құрамына қосылды. Арнис: 300-ден аз тұрғыны бар Арнис (даниялық: Arnæs) (халық саны 273 адам) – Германиядағы ең аз халқы бар қала және, сонымен қатар, ауданы бойынша ең кішкентай қала. Қала Шлей өзенінің ортасында орналасқан тығыз салынған шағын жарты аралда жатыр.

Теміржол

Neumünster–Flensburg темір жолы Англияның батыс жиегімен өтеді және Тарп және Юбек станциялары арқылы Англияның ең ірі екі қаласы Фленсбург пен Шлезвигті байланыстырады. Оңтүстікке қарай Гамбургке, ал солтүстікке қарай Фредерисияға қарай жалғасады. Англия арқылы Киль–Фленсбург темір жолы өтеді, ол Шлезвиг-Гольштейн астанасы Кильден Фленсбургке дейін созылып, Балтық теңізінің Киль, Эккернфьорде және Фленсбург порттарын байланыстырады. Кильден шыққаннан кейін, ол Левензау биік көпірі арқылы Киль каналын кесіп өтеді, содан кейін Эккернфьорде арқылы өтіп, Шлей бағытында Сванья түбегімен қатар жүреді. Ол Шлей өзенін Линдаунис көпірі арқылы кесіп өтеді, Сваньядағы Rieseby Schleibrücke Süd станциясы мен Англиядағы бірінші станция – Борен Линдаунис Schleibrücke Nord станциясы арасында. Содан кейін Линдаунис, Сюдербраруп, Сёруп және Хусби станциялары арқылы Фленсбург бағытында Англия арқылы өтеді. Фленсбург Тарупта қосымша станция салыну жоспарлануда. 2019 жылдың қазанынан бері салынып жатқан жаңа Линдаунис көпірі 2025 жылы аяқталуға тиіс. Süderbrarup станциясында "Angelner Dampfeisenbahn" (Англиялық бу темір жолы) (de) Киль–Фленсбург темір жолымен қосылады. Ол Süderbrarup-тан Каппельге дейін жүреді, ал Каппельден Эккернфьордеге дейін тікелей пойыздар бар.

Автомобиль жолы

Bundesautobahn 7 (Федералды автокөлік жолы 7, Grenzübergang/Grænseovergang Ellund (D)/Frøslev (DK) және Grenzübergang Füssen (D)/Vils (AT) арасында) Англияның батыс жиегімен өтеді және Фленсбургты Шлезвигпен байланыстырады. Англия түбегіндегі шығулар: "Flensburg/Harrislee", "Flensburg", "Tarp" және "Schleswig/Schuby". Ол солтүстікке қарай Колдинг бағытында Данияның Sønderjyske Motorvej (E45) автожолымен бірігеді.

Тілдер

Англияда ең көп сөйленетін тіл – неміс тілі. Дегенмен, жарым арал Төменгі неміс тілінің (Төменгі саксон тілі) тілдік аймағының да бір бөлігі болып табылады. Бұл тіл неміс тіліне қарағанда ағылшын тіліне жақын, себебі ол Жоғарғы неміс тілінің дауыстық өзгерісіне ұшырамады. 9 ғасырдан бұрын Англияда Батыс герман тілінің диалектілерінде сөйлейтін англдар тұрған. Англдар Ұлыбританияға кеткеннен кейін, жарым арал даниялықтар тарапынан басылып алынды, соның салдарынан Солтүстік герман тілдеріне тілдік ауысу орын алды. Дания тілі 9-19 ғасырлар аралығында аймақтың басты тіліне айналды. 19 ғасырда тағы бір тілдік өзгеріс болды, нәтижесінде үстемдік құратын тіл Солтүстік германдық дания тілінен Батыс германдық Төменгі неміс тіліне ауысты. 20 ғасырдың соңынан бері Төменгі неміс тілі Төменгі неміс тілінің ерекшеліктері бар неміс тілінің бір түрімен ығыстырылуда. Англияға тән даниялық тілдің нұсқасы – Англиялық даниялық (дан. *Angeldansk* немесе *Angelbomål*, нем. *Angeldänisch*), Оңтүстік Ютландия диалектісінің (*Synnejysk*, дан. *Sønderjysk*, нем. *Südjütisch* немесе *Südjütländisch*) бір бөлігі. Бұл Данияның ең оңтүстік нұсқасы болып табылады және бұрын Эккернфьорде шығанағындағы (нем. *Eckernförder Bucht*, дан. *Egernførde Fjord*) Эккернфьорде Борби (дан. *Egernførde* немесе *Egernfjord Borreby*) сияқты оңтүстікке дейін сөйленген. Англияда даниялық тілде сөйлейтін азшылықтар бар, бірақ қазіргі кезде қолданылатын диалекттер Оңтүстік Шлезвиг даниялық диалекттері болып табылады. Бұл бұрынғы жергілікті Оңтүстік Ютландия диалекттері емес, стандартты даниялық тіліне (Төменгі) неміс тілінің әсерінен пайда болған диалекттер. Даниялық тілде сөйлейтін азшылықтардың ең көп шоғырланған қалалары – Фленсбург (Flensborg), Шлезвиг (Slesvig) және Глюксбург (Lyksborg). Көптеген Англия жер аттарының тегі даниялық, оның ішінде «by» («қала») жұрнағымен аяқталатындары, мысалы, Бродерсби Гольтофт, Фленсбург Энгельсби (Flensborg Engelsby), Фленсбург Юргенсби (Flensborg Jørgensby) немесе Ниби (Nyby); және «rup» («ауыл») жұрнағымен аяқталатындары, мысалы, Сёруп (Sørup), Штеруп немесе Таструп (Tostrup). Англияда да даниялық текті жер аттары бар, мысалы, Дерби, Рагби немесе Уитби. Бірақ даниялық, неміс және швед тілдерінде «by» жұрнағы Англиядағыдай емес, басқаша айтылады. Солтүстік фриз тілі – ағылшын тілімен бірге ағылшын-фриз тілдері тобын құрайтын фриз тілдерінің бірі. Бұл тіл Солтүстік Фризияның Шлезвиг-Гольштейннің Солтүстік теңіз жағалауында және Солтүстік фриз аралдарында көптеген диалекттік нұсқаларда қолданылады.

Ерте тарих

Бұл аймақта англдар, сакстар және ютар тайпаларының бір бөлігі 5-ші және 6-шы ғасырларда өз отанын қалдырып, Ұлыбритания аралына көшіп келген германдық халықтар мекен еткен.

Торсберг Моры Англияның ең маңызды археологиялық орны

Торсберг саздағы (Danish: Torsbjerg Mose) – Судербраруп муниципалитетіне қарасты торфты батпақ. Бұл көзге түспейтін су нысаны маңызды археологиялық орын және Рим империясы дәуіріндегі германдық құрбандық батпағы болып табылады. Б.з.б. 1-ғасырдан б.з. 5-ғасырының басына дейін Торсберг саздағында бірнеше кезеңде, шамасы, Батыс герман тайпасының – аңглдердің мүшелері құрбандық шалған. 19-ғасырда батпақта көптеген маңызды және құнды мәдени және тарихи жәдігерлер табылған. Қазіргі атауы аңглдар кезінде осы киелі орын Тор құдайына арналғанын болжауға мүмкіндік бермейді. Керісінше, атау ерте ортағасырлық Данияның, әсіресе викинг дәуіріндегі ықпалымен байланысты. Көптеген аңглдардың Ұлыбританияға көшіп кетуі Англиядағы қоныстану мен мәдени құрылымда үзіліске әкелді. Ерте ортағасырлық Даниялықтар Торға табынған болуы мүмкін, бірақ атаудың шығу тегі викинг дәуіріне жататын жерлеу орны және табылған заттарға толы Торсберг төбесімен байланысты болуы ықтимал.

Англьдердің Британияға қоныс аударуы

Англиядағы елді мекен тығыздығы V және VI ғасырларда күрт төмендеді; көптеген ауылдар тозығына жетті. Астық гүл тозаңының күрт азаюы бұрынғы егістіктердің тасталып қалғанын көрсетеді. Алдымен ауыр, сазды топырақты жерлер тасталды. Шлезвиг Гестінің (Англияға батыстан жақын орналасқан аймақ) кейбір жерлерінен көбірек гүл тозаңы табылды, сондықтан климат өзгерген болуы мүмкін деп болжанады. Жауын-шашынның артуы құмды аймақтарға көшуді түсіндіруі мүмкін. Жағалауға жақын елді мекендерді тастаудың тағы бір себебі теңізден жасалған шабуылдар деп есептеледі. Бұл бастапқыдағы аймақтық қоныс аудару басқа бір құбылысты да түсіндіреді: қазір Англиядағы англдардың қоныстану кезеңінің аяқталуы мен олардың Шығыс және Орталық Англияға келуі арасында 100 жылға дейін өткен болуы мүмкін. Англистер толықтай үйлерін тастап кетер алдында батысқа, Шлезвиг Гестіге көшіп барған. 890 жылы жазылған англосаксондық жылнамасында Англия королі Вортигерн пикттердің шабуылына қарсы қорғануға көмектесу үшін англдарды шақырып, оларға жер беру туралы айтылады. Сәттілікке жеткен англдар жақсы жерлер бар екенін және британдықтардың "ешқандай құндылығы жоқ" екенін хабарлады. Содан кейін англдар мен туысқан германдық халықтардың жапсарылған қоныс аударуы болды. Бұл жылнаманы Ұлы Альфред патша жаздыруға бұйырған. Оның ішіндегі ең жақсысы 730 жылы жазылған монах Беденің еңбегі, ол ағылшын христиандығының тарихында англдардың шығу тегі мен таралуы туралы қысқаша мәлімет береді: Англдардан, яғни Англия деп аталатын елден, сол кезден бері шөлге айналған, юттар мен саксондардың провинциялары арасында Шығыс англдар, Мидленд англдары, мерсиандар, Нортумбриялықтардың барлық руы, яғни Хамбер өзенінің солтүстік жағында тұратын халықтар және ағылшынның басқа да рулары шыққан. Беденің ағылшын халқының шіркеу тарихы, I кітап, XV тарау, 731 ж. "Хамбердің солтүстігінде" деген сөз тіркесі Солтүстік Англияның көп бөлігін және Шотландияның оңтүстік бөлігін қамтитын Нортумбрияның солтүстік патшалығын білдіреді. Мерсия Англияның орталық бөлігінде орналасқан және шамамен ағылшынның орталық аймағымен сәйкес келеді. Бұл мәліметтер археологиялық деректермен, атап айтақанда ерлер мен әйелдердің ежелгі заманда тағынған фибулалардың (ілмектердің) таралуымен байланысты. Шығыс және Солтүстік Британияны сол кезде Скандинавия, Дания және Шлезвиг-Гольштейннің жағалауларында сәнге енген айқыш пішіндес ілмектерді таққан топтар қоныстандырған.

Кейінгі тарих

Англолар Англиядан кеткеннен кейін, VIII ғасырда аймақты даниялықтар мекендеді. Бұл аймақтағы "қала" деген мағынаны білдіретін "by" жұрнағымен аяқталатын көптеген жер аттарында көрініс тапқан. X ғасырда шежіреші Этельвард Англиядағы ең маңызды қаланың Хедеби (нем. Хайтабу) екенін хабарлайды. Кейін Англия тарихы үлкен қоршаған аймақтың тарихына енді, ол Оңтүстік Ютландия немесе Шлезвиг (дан. Slesvig) деп аталды. XIX ғасырға дейін бұл аймақ Данияға қарасты. Этностық және тілдік жағынан алғанда, 1800 жылдардың басына дейін ауылдық жерлерде дания тілінің диалектісінде сөйлеседі, содан кейін Төменгі неміс тілі солтүстікке қарай тарады, ал қалаларда орта ғасырдың соңынан бастап Төменгі неміс тілінде сөйлеген. Дания 1864 жылы Екінші Шлезвиг соғысының нәтижесінде Шлезвигті Австрия мен Пруссияға жоғалтты. 1920 жылы Германияның Бірінші дүниежүзілік соғыста жеңіліске ұшырағаннан кейін, қай аймақтар Данияның басқаруына қайтарылуы керектігін анықтау үшін референдум өтті. Референдум нәтижесінде Шлезвигтің солтүстік бөлігі Данияға қайтарылды, бірақ Англия Германияда қалды. Толық тарихымен Шлезвиг-Гольштейн мәселесіне қараңыз.