Тайасал – Гватемаладағы ежелігі мәйе қаласы. Археологиялық аймақ Ица өркениетінің тарихын, географиясын зерттейді. Сан-Мигель ауылының маңында орналасқан.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
IDAEH археологиялық аймағы
the IDAEH archaeological zone
Таясал – қазіргі Гватемалада орналасқан майя археологиялық ескерткіші. Бұл ұзақ тарихы бар, ірі майя қаласы. Таясал атауы «Тах-Ица» («Ицаның орны») сөзінің бұрмалануы, бұл термин бастапқыда Петендегі Ица тайпасының негізгі аймағын көрсету үшін қолданылған. Таясал атауы қателікпен археологиялық ескерткішке берілген, ал бастапқыда Ица астанасына қатысты. Дегенмен, қазір бұл атау археологиялық ескерткішті және Сан-Мигель ауылын қолдап тұрған жарты аралына жатсады. Қазылған жердің тарихы орта классикалық кезеңнен (шамамен б.з.д. 1000–350 жылдар) кейінгі классикалық кезеңге (шамамен 1200–1539 жылдар) дейін созылады. Бұл ескерткіш мемлекеттік қорғауға алынған ұлттық мұра.
Tayasal is a Maya archaeological site located in present day Guatemala. It was a large Maya city with a long history of occupation. Tayasal is a corruption of Tah Itza ("Place of the Itza"), a term originally used to refer to the core of the Itza territory in Petén. The name Tayasal was applied in error to the archaeological site, and originally applied to the Itza capital. However, the name now refers to the peninsula supporting both the archaeological site and the village of San Miguel. The site was occupied from the Middle Preclassic period (c. 1000–350 BC) through to the Late Postclassic (c. 1200–1539 AD). The site is a protected national monument.
Орналасқан жері
Таясал археологиялық ескертігі қазіргі Флорес қаласының солтүстігіне жақын, Петен-Ица көліндегі түбекте орналасқан. Қала осы кезде Майя аймағындағы ағымдағы дамуды толыққанды көрсетті, мысалы, триадалық пирамида және E тобының салтанатты кешені сияқты, классикалық Майя сәулетінің ерекше пішіндерін қамтитын монументалды сәулет. Ескерткіштегі қызмет постклассикалық кезеңге дейін жалғасты. Испандықтармен алғашқы байланыс кезінде түбек пайдалану туралы көп мәлімет жоқ, бірақ ерте отарлық деректерде Ица тайпасы онда жиі рәсімдер өткізгендігі айтылады. Сан-Бернабе халқының саны 18 ғасыр бойы жоғары нәресте өлім-жітімі салдарынан күрт азайды.
The Tayasal archaeological site is situated on a peninsula on Lake Petén Itzá a short distance to the north of the modern town of Flores, separated from it by a wide stretch of water, and falls within the municipality of Flores, in the department of Petén in northern Guatemala. At this time, the city fully reflected ongoing developments in the Maya region, such as monumental architecture that included typical Preclassic Maya architectural forms such as the triadic pyramid and the E Group ceremonial complex. Activity at the site continued right through to the Postclassic period. Very little is known about the use of the peninsula during the time of first contact with the Spanish, although early colonial accounts reported that the Itza frequently conducted rituals there. although the population of San Bernabé dropped off sharply through the course of the 18th century due to high infant mortality.
Қазіргі тарих
1931 жылы Таясал археологиялық ескерткіші ұлттық мұра ретінде жарияланды. 1971 жылы Пенсильвания университеті осы орынды картаға түсірді, ал 1994 жылы Instituto de Antropología e Historia (Антропология және тарих институты) оның шекараларын анықтады. Тайасал 1920 жылдан бері үзіліспен қазылып келеді, 1921–1922 жылдары Гутенің қазбаларымен басталып, 1937–1938 жылдары Морли қазбасымен жалғасты, содан кейін 1950 және 60 жылдары басқа да бірнеше экспедициялар жүргізілді. Пенсильвания университеті 1971 және 1977 жылдары да қазба жұмыстарын жүргізді. 2009 жылы Proyecto Arqueológico Tayasal жобасы іске қосылды, ол испандықтармен байланыс кезеңі мен алғашқы отаршылдық жылдарға ерекше назар бөлді. Жоба сонымен қатар 1971 жылғы карталау жобасындағы қателерді түзету мақсатында орынды қайта карталады.
The Tayasal archaeological site was declared a national monument in 1931. The University of Pennsylvania mapped the site in 1971, and its limits were defined by the Instituto de Antropología e Historia (Institute of Anthropology and History) in 1994. Tayasal has been excavated sporadically since the 1920s, beginning with Guthe's excavations in 1921–1922, continuing with Morley's dig in 1937 to 1938, by several others in the 1950s and 60s. The University of Pennsylvania undertook excavations in 1971, and again in 1977. The Proyecto Arqueológico Tayasal was launched in 2009, with particular emphasis on the period of contact with the Spanish, and the early colonial years. The project also remapped the site with the objective of correcting any errors from the 1971 mapping project.
Сайттың сипаттамасы
Пенсильвания университетінің жобасы 339 нысанды картаға түсірді; қалада кең ашық алаңдар, сарайлар, пирамида ғибадатханалары, акрополь, қорғаныс қабырғалары, тұрғын үйлер және сенот болған. Қазандықтың орталық бөлігі классикалық кезеңге жататын бірнеше ірі құрылымдарды қамтиды. Mirador del rey Can'Ek "King Kan Ek's Lookout" (Structures T65 T67) – бір ғана кіреберіс баспақызы бар алып пирамидалық платформадан тұратын триадалық пирамида, ол екі кішірек құрылымды негізгі құрылымның екі жағынан қолдайды. Бұл архитектуралық форма оны соңғы протоклассикалық кезеңге жатқызады. Ол түбекшенің жоғары жағында салынған. Таясалда радиалды құрылым кейінгі құрылыстармен, оның ішінде соңғы постклассикалық кезеңге жататын құрылымдар тобымен жабылған сияқты.
The University of Pennsylvania project mapped 339 structures; the city possessed large open plazas, palaces, pyramid temples, an acropolis, defensive walls, residential buildings, and a cenote. The site core includes a number of large structures dating to the Classic period. Mirador del rey Can'Ek "King Kan Ek's Lookout" (Structures T65 T67) was a triadic pyramid, consisting of a massive pyramidal platform with a single access stairway, supporting two lesser structures flanking a principal structure. This architectural form dates it to the Late Preclassic. It was built on the higher portion of the peninsula. At Tayasal, the radial structure appears to have been covered by later construction, including a group of structures dating to the Late Postclassic.
Сан-Бернабе
Сан-Бернабе сайтының бөлігі Таясал түбегінің солтүстік-батыс аймағын қамтиды. Испан жаулап алудан кейін Сан-Бернабе түбекте құрылған екі испан миссиясының бірі болды. Қазба жұмыстары кезінде құрылымның маңынан көптеген отарлық заттар табылды, оның ішінде күміс испан монетасы, мүмкін, реал, майолика керамикасы, қорғасын оқ. Бұл платформа отарлық кезеңдегі тұрғын үйді ұстаған болуы мүмкін. Т30 құрылымы – сайттың солтүстік-батыс бөлігіндегі дөңгелек құрылым. Ол шығыс-батыс бағытында, солтүстік-оңтүстік бағытында созылып, биіктігі шамамен болды. Ол Алдыклассикалық кезеңге жатады және төрт құрылымның (T 30a-дан T30d-ға дейін) негізгі платформасы ретінде қызмет етті. T30a құрылымы – диаметрі және биіктігі болатын дөңгелек платформа. Оның қабырғасы жұмсақ әктас блоктарынан үш қатардан тұрады, ал ішкі толымы топырақ пен ұсақ тастардан құралған. Табылған қыш сынықтары Кейінгі Алдыклассикалық Киканел кезеңіне жатады. Соңғы және Тұрақты Классикалық кезеңге жататын бірнеше ритуалдық шөгінділер қазылып алынды, бұл платформаның құрылысынан көп уақыт өткен соң да қолданылып келгенін көрсетеді.
The San Bernabé portion of the site occupies the northwestern area of the Tayasal peninsula. After the Spanish conquest, San Bernabé was one of two Spanish missions established on the peninsula. and excavators recovered a number of colonial artefacts around the structure, including a silver Spanish coin, probably a real, Maiolica pottery, a lead bullet. It is likely that the platform supported a colonial period residence. Structure T30 was a circular structure in the northwestern portion of the site. It was elongated, measuring east west by north south, and stood high. It dates to the Preclassic, and served as the basal platform for four structures (denominated T 30a to T30d). Structure T30a is a circular platform measuring across, and standing high. Its wall consists of three courses of soft limestone blocks, and its fill consists of a mix of soil and small stones. Recovered potsherds are dated to the Late Preclassic Chicanel Phase. A number of ritual deposits were excavated that date to the Late to Terminal Classic period, indicating continued use of the platform long after its construction.
Иконография
Таясал иконографиясы айналасындағы Петен аймағында табылған, шамамен сол кезеңге жататын майя артефакттарына тән. Бұл суреттердің мысалдарын үш қазба жұмыстарынан алынған құмырада табуға болады. Бұл құмыралар Таясалға Соңғы Классикалық кезеңде, шамамен 8-ші ғасырда жерленген адаммен бірге қойылған. Құмыралардағы суреттер көршілес участалардағы ойылған стелаларда бейнеленгендей, элиталық мәртебеге қатысты мәселелерді көрсетеді деп саналады.
Tayasal iconography is typical of Maya artefacts found in the surrounding Petén region that date approximately to the same time period. Examples of the imagery can be found on three excavated vases. The vases accompanied an individual who was interred at Tayasal during the Terminal Classic period; circa 8th century AD. The vases' images are thought to represent the elite status concerns, similar to those as depicted on carved stelae at neighbouring sites.