Кіріспе

1576-1612 жылдардағы Киелі Рим императоры Рудольф II (18 шілде 1552 – 20 қаңтар 1612) – Киелі Рим императоры (1576–1612), Венгрия және Хорватия королі (Рудольф I, 1572–1608), Богемия королі (1575–1608/1611) және Австрия эрцгерцогы (1576–1608). Ол Габсбург әулетінің мүшесі болды. Рудольфтің мұрасы дәстүрлі түрде үш аспектіде қарастырылады: қателіктері тікелей Отыз жылдық соғысқа әкелген нәтижесіз билеуші; Солтүстік маньеризм өнерінің ұлы және ықпалды меценаты; және ғылыми революция деп аталатын құбылысқа негіз салуға көмектескен оккульттік өнер мен білімді зерттеуге берілген зиялы. Ол христиан әлемін біріктіруді көздегендіктен, Осман империясымен Ұзақ түрік соғысын (1593–1606) бастады. Соғысқа шаршаған оның Венгриядағы халқы Боцкай көтерілісін ұйымдастырды, нәтижесінде оның інісі Матиасқа көбірек билік берілді. Оның билігі тұсында яһуди дініне қатысты төзімділік саясаты жүргізілді.

Ерте өмір

Рудольф 1552 жылғы 18 шілдеде Венада дүниеге келді. Ол – Рим императоры, Богемия королі, Венгрия және Хорватия королі Максимилиан II-нің үлкен ұлы және мұрагері; анасы – испандық Мария ханшайымы, Карл V-нің қызы. Венаға оралғаннан кейін, әкесі Рудольфтің консервативті испандық сарайға тән, салқын және қатаң мінез-құлқына алаңдады, ал испандық анасы оны әдептілік пен мәдениеттілікпен байланыстырды. Венаға оралғаннан кейінгі жылдары Рудольф 1572 жылы Венгрия королі, ал 1575 жылы Богемия королі және Рим королі болып тағайындалды, әкесі тірі болғанда. Өмірінің соңына дейін Рудольф жабық, құпиялы, саяхаттамайтын және тіпті мемлекеттік істерге араласпайтын адам болып қалды. Тағы бір танымал бала – Каролина (1591–1662), Кантекрои принцессасы, Беатрис де Кузанстың енесі, кейін Лоррейн герцогинясы, Лоррейннің Карл IV-нің екінші әйелі. Өзін-өзі оқшаулау кезеңдерінде Рудольф жоғары сарай шешені Вольфганг Зигмунд Румпф фон Вульросс (1536–1606) және бірқатар жеке қызметшілерімен қарым-қатынаста болды деген қаңтар бар. Олардың бірі, Филипп Ланг фон Лангенфельс (1560–1609), оған жылдар бойы ықпал етті және императордың қамқорлығын іздегендердің жек көруіне ұшырады. Рудольф 1576 жылғы 12 қазанда әкесі Максимилиан II-нің орнын басты. 1607 жылы Рудольф Юлиусты Богемиядағы Ческі-Крумловқа (қазіргі Чехия) қоныстандырды, бұл қаланы ол Розенберг үйінің соңғы өкілі Петер Вок фон Розенбергтен сатып алған. Юлий 1608 жылы Ческі-Крумловта тұрғанда, қалада тұратын жергілікті шаштараздың қызын зорлап, өлтірді, содан кейін оның денесін деформациялады. Рудольф ұлының әрекетіне наразылық білдіріп, оны өмір бойы түрмеге жабуды ұсынды. Императорды тақтан түсіруге дейінгі жылдары оның отбасы мен Католик шіркеуінің жаулары оған қарсы үгіт жүргізді. Оған қарсы науқанның бір бөлігінде сексуалдық айыптаулар болған болуы мүмкін.

Билік

Тарихшылар дәстүрлі түрде Рудольфтің өнерге, оккульттік ғылымдарға және басқа да жеке қызығушылықтарына оның билігінің саяси апаттары үшін кінәлі деп есептейді. Ол католик діни рәсімдерінен көптеп бас тартты, тіпті өлімінде де соңғы діни қадамдардан бас тартты. Папалық саясатқа қарсы салмақ ретінде ғана протестанттарға да аз көңіл бөлді. Ол негізгі қолдауын консилиаршыларға, бейбітшілдерге және гуманистерге берді. Рим папасы өз сарайына жіберген елшілер арқылы Контрреформацияны бастағанда, Рудольф осы даудың ең бейтарап деп ойлаған адамдарын қолдады, тарап тартпаған немесе жағдайды бақылауға тырысқандарды демеді. Бұл саяси хаоске әкеліп, азаматтық соғысқа ұшырау қаупін тудырды. Соғыс 1606 жылға дейін жалғасты және "Ұзақ түрік соғысы" деп белгілі болды. Богемия протестанттары содан кейін Матиасқа көмек сұрады. Оның әскері Рудольфты 1611 жылға дейін Прагадағы қамал ішінде тұтқынға алды, сол кезде Рудольф Богемия тажын да өзінің бауырына өткізді.

Өлім

Рудольф 1612 жылы қайтыс болды, кіші әйелі оның барлық нақты билігін тоғыз ай бұрын тартып алғаннан кейін, тек Киелі Рим императорының құрғақ атағын қалдырды, ал Матиас бес айдан кейін оған сайланды. 1618 жылдың мамыр айында Прага талқылауы деп белгілі болған оқиғада, протестант богемиялықтар, оларға Ұлылық хатымен берілген құқықтарды қорғау үшін, императорлық шенеуніктерді терезеден лақтырып жіберді, осылайша Отыз жылдық соғыс (1618–1648) басталды.

Өнер жинау және меценаттық

Рудольф 1583 жылы Габсбургтердің астанасын Венадан Прагаға көшірді. Рудольф суреттерді жинауды ұнатты және жаңа туындыны сағаттап тамашалап отыруы жиі айтылды. Латын поэзиясының Ренессанс дәуіріндегі жазушысы, ақын Елизавета Джейн Уэстон да оның сарайының мүшесі болды және оған көптеген одалар арнады. Рудольф экзотикалық жануарлар мен ботаникалық бақтарға ие болды, сондай-ақ Еуропадағы ең ірі "көрікті заттар кабинеті" болды. Бір адам тіпті Рудольфтың Войнич қолжазбасына ие болғанын айтқан, алайда оның авторы мен мақсаты, тілі мен жазуы және болжамды шифры бүгінгі күнге дейін анықталған жоқ. Иоганн Маркус Марцидің 1665 жылы жазған хатында Рудольф бұл қолжазбаны белгісіз уақытта 600 алтын дукатқа сатып алғаны айтылады. Бұл жалғыз естіген сөзді растайтын ешқандай дәлел табылмады. Оның қолында "Гигас кодексі" де болды. Сол заманғы әдетке сәйкес, Рудольф II-нің портреті танымал Алонсо Санчес Коэллоның шеберханасында салынды. 1567 жылы аяқталған портретте 15 жастағы Рудольф II бейнеленген. Бұл суретті Лобкович сарайындағы Розemberк бөлмесінде көруге болады. 1597 жылға қарай коллекция толық емес солтүстік қанаттың үш бөлмесін алып жатты. 1605 жылы құрылыс аяқталғаннан кейін коллекция арнайы Kunstkammer-ге көшірілді. Naturalia (минералдар мен асыл тастар) 37 шкафтан тұратын көрмеде орналастырылды, оның алдында үш күмбезді зал болды, әрқайсысы шамамен 5,5 м ені, 3 м биіктігі және 60 м ұзындығы бар, ал 33 м ұзындықтағы негізгі залға жалғастырылды. Ірі, кесілмеген асыл тастар мықты жәшіктерде сақталды. Бұл заттардың табиғаты ғажайып болғанымен, олардың орналасуы мен ұсынылуының эстетикасы да келушілердің назарын аударады. Алайда, егеменнің ғана ғылыми жүйелеуге ұмтылмауына байланысты, Құдайдың тәртібінің үйлесімді көрінісін табу және микрокосмоста макрокосмосқа қатысты табиғат пен әлемге адам өнерінің миметикалық тәуелділігінің аналогиясын анықтау қажет. Рудольфтың Кунсткамері – кездейсоқ жиналған, бір-бірімен байланысы жоқ үлгілердің "көрікті заттар кабинеті" емес еді. Керісінше, Рудольфтің өнер бөлмесі жүйелі түрде энциклопедиялық сипатта ұйымдастырылды. Сонымен қатар, Рудольф өзінің сарай гемологы және дәрігері Ансельмус Боетиус де Бодтты (1550-1632) коллекцияны күтуге тартты. Ансельмус минералдарды жинауға құштар болды және Германияның, Богемия мен Силезияның кен өндіру аймақтарына сапарлар жасап, көбінесе богемиялық натуралист досы Таддей Хагециймен бірге болды. 1607-1611 жылдар аралығында Ансельмус Кунсткамерді каталогтады және 1609 жылы Gemmarum et Lapidum жариялады, бұл сол кезге дейін жазылған ең жақсы гемологиялық трактат және энциклопедия. Ал басқалары мұражайларда сақталған.

Оккульттік ғылымдар

Астрология мен алхимия Ренессанс Прагасындағы басты ғылыми салалар саналды, ал Рудольф олардың екеуіне де берілген жақтас болды. Оның өмірлік мақсаты философ тасын табу болды, және Рудольф Эдвард Келли мен Джон Ди сияқты Еуропаның ең мыкты алхимиктерін сарайына шақыруға аяқ аспады. Рудольф тіпті жеке алхимия зертханасында өз тәжірибелерін жасады. Рудольф Прагаға мистикалық даңқ сыйлады, ол бүгінгі күнге дейін сақталып келеді, Прага сарайы аумағындағы Алхимиктер аллеясы I танымал келу орындарының бірі болып табылады. Рудольф оккульттік ғылымдардың меценаты болды. Осының және яһудилерге қатысты төзімділік саясатының арқасында оның билігі тұсында Прага Големі туралы аңыз қалыптасты. 5= 5. Богемия және Венгрияның Аннасы. 7= 7. Португалиялық Изабелла (= 12). 9= 9. Кастилия және Арагонның Жоанна I (= 13). 10= 10. Богемия және Венгрияның Владислав II. 11= 11. Фуа-Кандальдің Аннасы (= 8). 13= 13. Кастилия және Арагонның Жоанна I. 15= 15. Арагондық Мария.