Трансильвания князі Сигизмунд Баторий өмірі мен билеуі
Sigismund Báthory
Сигизмунд Баторий – Трансильвания князі (1586-1602), сонымен қатар Силезия герцогы. Әкесінің өлімінен кейін таққа отырған, Трансильвания тарихындағы маңызды тұлға.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Трансильвания князі (1573–1613)
Prince of Transylvania (1573–1613)
Сигизмунд Батори (Báthory Zsigmond; 1573 – 27 наурыз 1613) 1586 және 1602 жылдар аралығында бірнеше рет Трансильвания князі, ал 1598 жылы Силезиядағы Рацибор және Ополе герцогы болды. Оның әкесі, Христофор Батори, Трансильванияны қатыспаған князь Степан Баторидың воеводасы (немесе орынбасары) ретінде басқарды. 1581 жылы Трансильвания сеймі, қайтыс болған әкесінің өтініші бойынша, Сигизмундты воевода етіп сайлады. Бастапқыда, регенттік кеңестер оның атынан Трансильванияны басқарды, бірақ Степан Батори 1585 жылы Янош Гичиді жалғыз регент етіп тағайындады. Степан Батори қайтыс болғаннан кейін Сигизмунд князь атағын қабылдады. 1588 жылы сейм Сигизмундты кәмелетке толған деп жариялады, бірақ ол иезуиттерді қууға келіскеннен кейін ғана. Папа Сикст V оны анафемаға ұшыратты, бірақ 1590 жылы тыйым алынып, иезуиттер бір жылдан кейін қайтып келді. Католиктерге көрсеткен айқын ықыласы оны протестант халқының арасында ұнатпады. Ол Осман империясына қарсы қасиетті лигаға қосылуға шешім қабылдады. Ол сеймді жоспарын қолдауға көндіре алмағандықтан, 1594 жылдың шілдесінде тақтан бас тартты, бірақ армия командирлері оны бас тартудан қайтарды. Олардың ұсынысымен ол Осман империясына қарсы соғысқа қарсы болған ақсүйектерді қуды. Ол ресми түрде қасиетті лигаға қосылды және қасиетті Рим императоры Рудольф II-нің немересі, Габсбург Мария Кристинасына үйленді. Неке толыққанды болған жоқ. Михаил Батыр, Валахия воеводасы, және Штефан Разван, Молдавия воеводасы, оның үстемдігін мойындады. Олардың біріккен күштері Джурджу шайқасында Осман армиясын жеңді. Бұл жеңіске Осман империясының бірнеше жеңістері ілесіп келді, және Сигизмунд 1598 жылдың басында Рудольф II пайдасына тақтан бас тарды, ал өтемақы ретінде Рацибор және Ополе герцогтықтарын алды. Анасының інісі Степан Бочкай оны жаздың соңында қайта оралуға көндірді, бірақ ол Осман империясымен келісімге келе алмады. Ол Трансильваниядан Андрей Баториге бас тартып, 1599 жылы Польшаға қоныстанды. Келесі жылдары Трансильванияны жалақысыз жалдамалы әскерлер мен Осман шабуылдары үнемі тонады. Сигизмунд 1601 жылы Польша армиясының басында қайтып келді, бірақ өзінің беделін нығайта алмады. Ол қайтадан Рудольф пайдасына тақтан бас тарды және 1602 жылдың маусымында Богемияға қоныстанды. Императорға қарсы қастандық жасады деген айыппен ол 1610 және 1611 жылдары Прагада он төрт ай түрмеде отырды. Ол Богемиядағы өз иелігінде қайтыс болды.
Sigismund Báthory (Báthory Zsigmond; 1573 – 27 March 1613) was Prince of Transylvania several times between 1586 and 1602, and Duke of Racibórz and Opole in Silesia in 1598. His father, Christopher Báthory, ruled Transylvania as voivode (or deputy) of the absent prince, Stephen Báthory. Sigismund was still a child when the Diet of Transylvania elected him voivode at his dying father's request in 1581. Initially, regency councils administered Transylvania on his behalf, but Stephen Báthory made János Ghyczy the sole regent in 1585. Sigismund adopted the title of prince after Stephen Báthory died. The Diet proclaimed Sigismund to be of age in 1588, but only after he agreed to expel the Jesuits. Pope Sixtus V excommunicated him, but the ban was lifted in 1590, and the Jesuits returned a year later. His blatant favoritism towards the Catholics made him unpopular among his Protestant subjects. He decided to join the Holy League against the Ottoman Empire. Since he could not convince the Diet to support his plan, he renounced the throne in July 1594, but the commanders of the army convinced him to revoke his abdication. At their proposal, he purged the noblemen who opposed the war against the Ottomans. He officially joined the Holy League and married Maria Christina of Habsburg, a niece of the Holy Roman Emperor, Rudolph II. The marriage was never consummated. Michael the Brave, Voivode of Wallachia, and Ștefan Răzvan, Voivode of Moldavia, acknowledged his suzerainty. Their united forces defeated an Ottoman army in the Battle of Giurgiu. The triumph was followed by a series of Ottoman victories, and Sigismund abdicated in favor of Rudolph II in early 1598, receiving the duchies of Racibórz and Opole as a compensation. His maternal uncle, Stephen Bocskai, persuaded him to return in late summer, but he could not make peace with the Ottoman Empire. He renounced Transylvania in favor of Andrew Báthory and settled in Poland in 1599. During the following years, Transylvania was regularly pillaged by unpaid mercenaries and Ottoman marauders. Sigismund returned at the head of a Polish army in 1601, but he could not strengthen his position. He again abdicated in favor of Rudolph and settled in Bohemia in June 1602. After he was accused of a conspiracy against the emperor, he spent fourteen months in jail in Prague in 1610 and 1611. He died at his Bohemian estate.
Ерте өмір
Зигизмунд Кристофер Батори мен оның екінші әйелі Елизавета Боцкайдың ұлы еді. Трансильваниялық тарихшы Истван Самоскозидің мәліметінше, ол 1573 жылы Вардадта (қазіргі Румыниядағы Орадея) дүниеге келген. Зигизмунд туған кезде оның емісі, Стивен Батори Трансильванияның воеводасы болған. 1575 жылдың соңында Польша королі болып сайланғаннан кейін, Стивен Батори Трансильвания князі атағын алды және Зигизмундтың әкесін воевода етіп тағайындады. Стивен Батори княздықтың басқаруын бақылау үшін Краковта жеке кеңсе – канцлерлік құрды. Зигизмундтың әкесі мен емісі католик дінінде болса, анасы кальвинист еді. Иезуит Антонио Посевиноның айтуынша, Зигизмунд жеті жасында-ақ католицизмге деген берілгендігін көрсеткен. Анасы оны оның ізгілігі үшін қысым көрсетуге тырысып, тек емісінің жақсылығын табу үшін солай ететінін айтып, мазақтап жүрді. Зигизмунд жастығынан бастап антитринитариандықтарға қарсы тұрды. Оның анасы 1581 жылдың басында қайтыс болды.
Sigismund was the son of Christopher Báthory and his second wife, Elisabeth Bocskai. He was born in Várad (now Oradea in Romania) in 1573, according to the Transylvanian historian, István Szamosközy. At the time of Sigismund's birth, his uncle, Stephen Báthory, was the voivode of Transylvania. After being elected King of Poland in late 1575, Stephen Báthory adopted the title of Prince of Transylvania and made Sigismund's father voivode. Stephen Báthory set up a separate chancellery in Kraków to supervise the administration of the principality. Sigismund's father and uncle were Roman Catholic, but his mother was Calvinist. According to the Jesuit Antonio Possevino, Sigismund demonstrated his devotion to Catholicism already at the age of seven. His mother mocked him for his piety, saying that he only wanted to secure his uncle's goodwill. Sigismund was especially hostile towards the Anti Trinitarians in his youth. His mother died in early 1581.
Воевода
Кристофер Батори әйелі қайтыс болғаннан кейін ауыр сырқатқа шалдықты. Оның өтініші бойынша Трансильвания диетасы 1581 жылдың 15 мамырында Коложварда (қазіргі Румыниядағы Клуж-Напока қаласы) Зигмундты воевода етіп сайлады. Зигмунд әлі кәмелетке толмағандықтан, оның өлім төсегінде жатқан әкесі үкіметті жүргізуді он екі ақсүйекке тапсырды. Кристофер Баторидің туысы Денеш Чаки және оның күйеу інісі Стефан Бочкай кеңеске жетекшілік етті. Кристофер Батори 27 мамырда қайтыс болды. Осман сұлтаны III Мұрат 1581 жылдың 3 шілдесінде Зигмундтың сайлануын бекітіп, оған жыл сайын 15 000 флорин мөлшерінде салық төлеу міндеттілігін еске салды. Бірақ Стамбұл қаласында тұратын Пал Мархази атты жас дворян, егер Трансильванияның билеушісі болып тағайындалса, салықты екі есеге арттырып, қосымша 100 000 флорин салық төлейтінін ұсынды. Ұлы визир Кожа Синан-паша Мархазидің талабын қолдады. Бұл мүмкіндікті пайдаланып, Мұрат Зигмундтан да сомасы бірдей төлемдерді талап етті, бірақ Стефан Батори және «Трансильванияның үш этностық тобы» қарсылық көрсетті. Трансильваниядан әдеттегідей салық алғаннан кейін, сұлтан 1581 жылдың қараша айында Зигмундтың билігін қайта бекітті. Зигмундтың біліміне жауапты болған Стефан Батори оның иезуит ұстаздары Янош Лелеси мен Гергели Васарелидің қызметін сақтап қалды. Самоскозидің мәлімдемесіне сәйкес, Стефан Батори Зигмундтың серіктеріне бірге кешкі ас ішкенде шетелдер, соғыстар және аң ауру туралы әңгімелеуді бұйырған. 1583 жылдың 3 мамырында ол үкіметті қайта ұйымдастырып, Зигмундтың кәмелетке толмауы кезінде Трансильванияны басқаруды Сандор Кенди, Фаркаш Ковачочи және Ласло Сомбориге тапсырды. Диета Стефан Баториге оларды қызметтен босатуды ұсынды, бірақ ол кеңесті тек 1585 жылдың 1 мамырында таратып жіберді. Ол үш кеңесшінің орнына шыншыл кальвинист Янош Гичиді қойып, оны Зигмундтың регенті етті.
Christopher Báthory fell seriously ill after his wife's death. At his request, the Diet of Transylvania elected Sigismund voivode in Kolozsvár (present day Cluj Napoca in Romania) around 15May 1581. Since Sigismund was still a minor, his dying father tasked a council of twelve noblemen with the government. Christopher Báthory's cousin, Dénes Csáky, and his brother in law, Stephen Bocskai, headed the council. Christopher Báthory died on 27May. The Ottoman Sultan, Murad III, confirmed Sigismund's election on 3July 1581, reminding him of his obligation to pay a yearly tribute of 15,000 florins. However, Pál Márkházy, a young nobleman who lived in Istanbul, offered to double the tribute and to pay an additional tax of 100,000 florins if he was made the ruler of Transylvania. The Grand Vizier, Koca Sinan Pasha, supported Márkházy's claim. Taking advantage of the situation, Murad demanded the same payments from Sigismund, but Stephen Báthory and the "Three Nations of Transylvania" resisted. After receiving the customary tribute from Transylvania, the sultan again confirmed Sigismund's rule in November 1581. Stephen Báthory who took charge of Sigismund's education confirmed the position of his Jesuit tutors, János Leleszi and Gergely Vásárhelyi. According to Szamosközy, Stephen Báthory also ordered Sigismund's companions to talk of foreign lands, wars, and hunting with him during their dinners together. He reorganized the government on 3May 1583, charging Sándor Kendi, Farkas Kovacsóczy, and László Sombori with the administration of Transylvania during Sigismund's minority. The Diet suggested to Stephen Báthory that he dismiss them, but he only dissolved the council on 1May 1585. He replaced the three councillors with the devout Calvinist János Ghyczy, making him regent for Sigismund.
Қорғаншылықтағы ханзада
1586 жылы 13 желтоқсанда Стивен Батори қайтыс болғаннан кейін Зигизмунд Трансильвания князі атағын қабылдады. Ол әлі кәмелетке толмаған еді, ал Гычи регент ретінде билік етуін жалғастырды. Зигизмунд Польша-Литва Ұлттық Достастығының тағына үміткерлердің бірі болды. Оның кеңесшілері оның жеңіске жету мүмкіндігі аз екенін білген, бірақ Баторилердің Достастықты басқаруға заңды құқығы бар екенін көрсетуді қалаған. Ковачсочи 1587 жылы 14 тамызда Сеймде (немесе жалпы жиналыста) Зигизмундтің өтінішін ресми түрде жариялады. Бес күннен кейін жиналыс Зигмунд III Васаны король деп сайлады. Мұнан кейінгі мұрагерлік соғыс кезінде Трансильвания әскерлері Польша мен Литваға да талап қойған Максимилиан Габсбургқа қарсы Зигмунд III-ді қолдады. Зигизмундтың туыстары Балтазар мен Стивен Батори Польшадан Трансильванияға оралды. Балтазар үкіметті басқаруды қолға алғысы келді және өзінің Фогарастағы (қазіргі Румыниядағы Фагараш) сарайын Гычи билігіне қарсылардың орталығы етті. Трансильванияның канцлері Ковачсочи бұл қақтығыста бейтараптық сақтады. 1588 жылдың қазан айында Диета он алты жасар Зигизмундты, егер ол иезуиттерді Трансильваниядан қуғынға шығарса, кәмелетке толған деп жариялауды ұсынды. Ол бұл ұсынысты қабылдамады, себебі өзінің рухани жетекшісі Альфонсо Кариллоны қуғынға шығаруға ниеті болмады. Диета таратылды, бірақ Зигизмундтың туыстары оны протестанттық делегаттар басым болған Диетаға қарсылық көрсетпеуге көндірді. 1588 жылдың соңында Диета қайтадан шақырылды; 8 желтоқсанда иезуиттерді қуғынға шығаруға бұйрық берді және Зигизмундты кәмелетке толған деп жариялады.
Sigismund adopted the title of Prince of Transylvania after Stephen Báthory died on 13 December 1586. He was still a minor, and Ghyczy continued to rule as regent. Sigismund was one of the candidates to the throne of the Polish–Lithuanian Commonwealth. His advisors knew that he had little chance to win, but they wanted to demonstrate that the Báthorys had a valid claim to rule the Commonwealth. Kovacsóczy officially announced Sigismund's application at the Sejm (or general assembly) on 14August 1587. Five days later, the assembly elected Sigismund III Vasa king. During the ensuing war of succession, Transylvanian troops supported SigismundIII against Maximilian of Habsburg, who had also laid claim to Poland and Lithuania. Sigismund's cousins, Balthasar and Stephen Báthory, returned from Poland to Transylvania. Balthasar wanted to take charge of the government, making his court at Fogaras (present day Făgăraș in Romania) the center of those who opposed Ghyczy's rule. Kovacsóczy, the chancellor of Transylvania, remained neutral in the conflict. In October 1588 the Diet proposed to declare the sixteen year old Sigismund of age if he banished the Jesuits from Transylvania. He did not accept the offer, mainly because he did not want to expel his confessor, Alfonso Carillo. The Diet was dissolved, but Sigismund's cousins convinced him not to resist the Diet, which was dominated by Protestant delegates. The Diet was again summoned in late 1588; on 8December it ordered the expulsion of the Jesuits and declared Sigismund to be of age.
Ішкі қақтығыстар
1588 жылдың 23 желтоқсанында Зигизмунд Трансильвания монархтарының дәстүрлі ант берді. Папа Сикст V оны иезуиттерді қуғандық үшін қауымнан шығарды. Зигизмундтың туысы, кардинал Эндрю Батори, пападан тыйымды алып тастауды өтінді. Ол, ханзаданың протестант кеңесшілері оны дін қызметкерлерін қууға мәжбүр еткенін айтты. Папа 1589 жылдың мамырында Зигизмундқа күнәкарларды ақтауға рұқсат берді, ал 1590 жылғы Пасхада айыптау күшін жойды. Зигизмунд Рим-католик шіркеуінің беделін нығайтуға бірнеше рет тырысты, әсіресе мемлекеттік басқарудың жоғары лауазымдарына католиктерді тағайындады. Карилло және басқа иезуит дін қызметкерлері 1591 жылдың басында Зигизмундтың сарайына қайта оралды. Зигизмунд тамызда Андрей мен Балтасар Баторимен кездесіп, иезуиттердің болуын заңдастыруға қолдау сұрады, бірақ олар дін қызметкерлерін Сеймде қолдаудан бас тартты. Зигизмунд өзінің сүйіктісі Иштван Йосиканы Элеонора Орсинимен (Фердинандо I де Медичидің немересі) некеге тұру туралы келіссөздерді бастау үшін Тосканаға жіберді, бірақ оның туыстары Йосиканың тағайындалуына қарсы болды. Ол сондай-ақ итальяндық суретшілер мен шеберлерді сарайына шақырып, оларды кеңесшілері немесе үй иелері етіп тағайындады. Шамошкози оларды "ең мәрт ұлттың ең нашар өкілдері" деп сипаттады. "Үш ұлттың" өкілдері қарашада Гюлафехерварда өткен Сеймде Зигизмундты жомарт өмір салты үшін сынады. Оның билігін шектеу үшін Сейм Зигизмундтың тек патша кеңесінде шешім қабылдауы керектігін белгіледі. Зигизмунд туыстарын патша қазынасынан төленген жәрдемақыдан айырды. Келесі айларда қастандық туралы әңгімелер тарады. Сандр Кенди Зигизмундтың бұрынғы ұстазы Янош Гальффиді ханзада мен оның туыстары арасында пікірталас тудыруға әдейі талпынғанын айыптады. Басқа сарай қызметкерлері Балтазар Батори Зигизмундты тақтан түсіруді жоспарлап отырғанын мәлімдеді. Венадағы иезуит дін қызметкеріне Гальфи мен оның одақтастары ханзада мен оның туыстарын өлтіруді жоспарлап отырғаны туралы хабарланды. 1591 жылдың соңында Зигизмунд егер патша кеңесінің мүшелері оның туысын жақтаса, Балтазардың пайдасына бас тартуға дайын екенін мәлімдеді. Оның ұсынысы қабылданбады, бірақ пікірталаста Кенди Зигизмунд пен Балтазарды "Трансильвания мемлекетінің екі монстры және ең үлкен апаттары" деп атады. Рим папасы VIII Клименттің өкілі Аттилио Амальтео 1592 жылдың жазында Зигизмунд пен оның туыстары арасында татуласуға көмектесті. Папа сондай-ақ Зигизмундты Лотарингия үйінен шыққан католик ханшайымына үйленуге шақырды. Сұлтанның бұйрығымен Трансильвания әскерлері Молдавия воеводасы Тиран Аронға көмек көрсетті. Сұлтан сондай-ақ Зигизмундқа жылдық салықты екі есеге арттыруды бұйырды. Балтазар Батори 1592 жылдың 10 желтоқсанында Зигизмундтың хатшысы Пал Гюлайды өлтірді. Ол сондай-ақ Зигизмундты 1593 жылдың 8 наурызында Гальфиді өлтіруге бұйырды. Сол жазда Зигизмунд Польшаның Сигизмунд III-нің әпкесі Аннамен некеге тұру туралы келіссөздерді бастау үшін Краковқа жасырын түрде барды. Киелі Тақ бұл некеге ұсыныс жасаған, бұл Швеция королі болған патша болмаған кезде Польшаны басқаруға мүмкіндік беретін, бірақ жоспар орындалмады. Мұрат III тамыз айында Рим императоры Рудольфке қарсы соғыс жариялады. Сұлтан Зигизмундқа корольдік Венгриядағы Осман әскеріне көмек көрсету үшін күш жіберуді бұйырды. Дипломатиялық деректерге сәйкес, бас уәзір Трансильванияны басып алуды жоспарлап отырды. Польша канцлері Ян Замойскийдің ұсынысымен Зигизмунд Елизавета I-ге елшілер жіберіп, оның атынан Ұлы Портаға араласуын сұрады. Ол Стамбулдағы елшісі Эдвард Бартонға Зигизмундты қолдауға бұйрық берді. Рим папасы VIII Климент Зигизмундты Осман империясына қарсы ұйымдастырылған Киелі Лигаға қосылуға көндіруді қалады. Рудольф әскерлері 1593 жылдың күзінде Осман әскерлерін бірнеше шайқаста жеңгеннен кейін, Зигизмунд Рудольф Трансильванияның Венгриядан тәуелсіздігін мойындаған жағдайда Киелі Лигаға қосылуға шешім қабылдады. Алайда Үш ұлттың өкілдері мамыр мен шілде аралығында үш рет Сеймде Осман империясына қарсы соғыс жариялаудан бас тартты. Зигизмунд биліктен бас тартып, шілде айының соңында Балтазар Баториге үкіметті тапсырды. Балтазар таққа отыруды қалады, бірақ Ковачочи, Кенди және басқа да жетекші шенеуніктер Трансильванияны басқару үшін аристократиялық кеңес құруды шешті. Армия командирлері (оның ішінде Стефан Бочкай), және дін қызметкері Карилло Зигизмундты 8 тамызда қайта оралуға бірлесіп көндірді. Олар оны Осман империясына қарсы соғысқа қарсы шыққан Ковачочи, Кенди, Балтазар Батори және он екі ақсүйектерді тұтқынға алуға бұйырды, оларды қастандық жасады деп айыптады. Сандр мен Габор Кенди және патша кеңесінің екі мүшесі өлім жазасына кесілді; Балтазар Батори, Ковачочи және Ференц Кенди түрмеде дарға асылды. Өлтірілген ақсүйектердің барлығынан біреуі ғана католик емес, көбінесе унитарийлер болды. Олардың көптеген туыстары мүліктерін тәркілеуден сақтау үшін католик дініне ауысты.
Sigismund took the customary oath of the Transylvanian monarchs on 23December 1588. Pope Sixtus V excommunicated him for the expulsion of the Jesuits. Sigismund's cousin, Cardinal Andrew Báthory, urged the pope to lift the ban, saying that the prince's Protestant advisors had forced him to throw out the priests. The pope authorized Sigismund to employ a confessor in May 1589, and the excommunication was revoked on Easter 1590. Sigismund made several attempts to strengthen the position of the Roman Catholic Church, especially by appointing Catholics to the highest positions of state administration. Carillo and other Jesuit priests returned to Sigismund's court in disguise in early 1591. Sigismund met Andrew and Balthasar Báthory in August to seek their support for the legalization of the Jesuits' presence, but they refused to stand by the priests at the Diet. Sigismund dispatched his favorite, István Jósika, to Tuscany to start negotiations regarding his marriage to Eleonora Orsini (a niece of Ferdinando I de' Medici), although his cousins had sharply opposed Jósika's appointment. He also invited Italian artists and artisans to his court, making them his advisors or butlers. Szamosközy described them as "the trashiest representatives of the noblest nation". The delegates of the "Three Nations" criticized Sigismund for his prodigal way of life at the Diet in Gyulafehérvár in November. To reduce his authority, the Diet prescribed that Sigismund should only make decisions in the royal council. Sigismund deprived his cousins of the allowances that the royal treasury had paid to them. Gossip about conspiracies spread during the following months. Sándor Kendi accused Sigismund's former tutor, János Gálffy, of deliberately stirring up debates between the prince and his cousins. Other courtiers claimed that Balthasar Báthory was planning to dethrone Sigismund. A Jesuit priest was informed at Vienna that Gálffy and his allies wanted to murder the prince and his cousins. In late 1591 Sigismund stated that he was willing to renounce in favor of Balthasar if the members of the royal council favored his cousin. His offer was refused, but during the debate Kendi referred to Sigismund and Balthasar as the "two monsters and greatest disasters of the Transylvanian realm". Pope Clement VIII's legate, Attilio Amalteo, mediated a reconciliation between Sigismund and his cousins in the summer of 1592. The pope also urged Sigismund to marry a Catholic princess from the House of Lorraine. At the demand of the sultan, Transylvania troops assisted Aaron the Tyrant, Voivode of Moldavia. The sultan also ordered Sigismund to pay double the amount of the yearly tribute. Balthasar Báthory murdered Sigismund's secretary, Pál Gyulai, on 10December 1592. He also persuaded Sigismund to order the execution of Gálffy on 8March 1593. That summer, Sigismund went to Kraków in disguise to start negotiations regarding his marriage with Anna, the sister of SigismundIII of Poland. The Holy See had proposed the marriage, which could have enabled Sigismund to rule Poland during the absence of the king, who was also King of Sweden, but the plan came to nothing. Murad III declared war against the Holy Roman Emperor, Rudolph in August. The sultan ordered Sigismund to send reinforcements to support the Ottoman army in Royal Hungary. According to diplomatic sources, the grand vizier was planning to occupy Transylvania. At the proposal of Jan Zamoyski, Chancellor of Poland, Sigismund sent envoys to Elizabeth I of England, asking her to intervene on his behalf at the Sublime Porte. She ordered her ambassador at Istanbul, Edward Barton, to support Sigismund. Pope Clement VIII wanted to persuade Sigismund to join the Holy League that the pope had organized against the Ottoman Empire. After Rudolph's troops defeated the Ottomans in a series of battles in the autumn of 1593, Sigismund decided to join the Holy League, provided that Rudolph acknowledged the independence of Transylvania from the Hungarian Crown. However, the delegates of the Three Nations refused to declare war against the Ottoman Empire at three consecutive Diets between May and July. Sigismund abdicated, tasking Balthasar Báthory with the government in late July. Balthasar wanted to seize the throne, but Kovacsóczy, Kendi, and the other leading officials decided to set up an aristocratic council to administer Transylvania. The commanders of the army (including Stephen Bocskai), and Friar Carillo jointly convinced Sigismund to return on 8August. They also persuaded him to order the arrest of Kovacsóczy, Kendi, Balthasar Báthory, and twelve other noblemen who had opposed the war against the Ottomans on 28August, accusing them of plotting. Sándor and Gábor Kendi were beheaded along with two other members of the royal council; Balthasar Báthory, Kovacsóczy, and Ferenc Kendi were strangled in prison. All but one murdered noblemen were Protestants, mostly Unitarians. Many of their relatives converted to Catholicism to prevent the confiscation of their estates.
Қасиетті Лига
Зигмунд 1594 жылғы 5 қазанда Молдавия воеводасы Тиран Аарон және Валахия воеводасы Батыл Михаилмен бірге Киелі Лигаға қосылуға шешім қабылдады. Екі воевода Киелі Тақтың өкілдерімен тікелей келіссөздер бастаған еді, бірақ оларға билік етуді талап еткен Зигмунд олардың одан әрі тікелей келіссөздер жүргізуіне кедергі келтірді. Зигмундтың елшісі Стефан Боцкай 1595 жылғы 28 қаңтарда Прагада Трансильванияның Киелі Лигаға мүшелігін растайтын құжатқа қол қойды. Келісімге сәйкес Рудольф II Зигмундтың Трансильвания мен Партиумды басқаруға және ханзада атағын пайдалануға мұрагерлік құқығын мойындады, бірақ Зигмундтың әулеті жойылса, князьдік Венгрия тәжімен қайта біріктірілетінін де белгіледі. Трансильвания диетасы келісімді 16 сәуірде бекітті. Сондай-ақ, диета діни жаңалықтарға тыйым салды, бұл Удвархелишектегі секлер саббатиандарының қудалануына әкеп соқты. Валахиялық боярлар мен дін қызметкерлері 1595 жылғы 20 мамырда Гюлафехерварда Михаил Батыл атынан Зигмундтың Валахияға үстемдігін мойындады. Келісімге сәйкес Михаилға Зигмундтың рұқсатынсыз шетелдік державалармен одақ құруға тыйым салынды. Сонымен қатар, воеводаның боярларды өлім жазасына кесу құқығы да шектелді. Трансильвания диетасы он екі боярдан тұратын кеңеспен Валахияда салық салуға құқылы болды. Тиран Аарон осыған ұқсас келісімге қол қоюдан бас тартқаннан кейін, Зигмунд Молдавияға басып кірді және оны Яссыда тұтқынға алды. Ол 3 маусымда Штефан Разванды жаңа воевода етіп тағайындады, оны өзіне адал болуға мәжбүр етті. Содан кейін Зигмунд өзін "Құдайдың рақымымен Трансильвания, Валахия және Молдавияның ханзадасы, Киелі Рим империясының ханзадасы, секлерлердің графы және Венгрия Корольдігінің иесі" деп атады. 6 тамызда Зигмунд Рудольф II-нің немересі Габсбург Мария Кристинасына үйленді. Алайда, неке толыққанды болған жоқ. Зигмунд WD=Q11772328 (өзінің өлтірілген туысы Балтазар Баторидің анасы) сиқыршылықпен айыптады, бұл оның бедеулігіне себеп болды. Тарихшы Ласло Нагги Зигмундтың замандастары оның әйелдермен қарым-қатынасына ешқандай сілтеме жасамағанын, бұл Зигмундтың гомосексуал болғанын көрсетеді. Каренсебес баны Георгий Борбели Липпаны (қазіргі Румыниядағы Липова) және Марос өзенінің бойындағы басқа да Осман бекіністерін тамыз айының соңына дейін басып алды. Кока Синан-паша Валахияға шабуыл жасап, Михаил Батылды Трансильванияға қарай шегінуге мәжбүр етті. Михаил Калугарени шайқасында басқыншыларды қарсы алды, бірақ оларды Тарговиште мен Бухарестті басып алудан тоқтата алмады. Ол Трансильвания және Молдавия әскерлерінің келуін күту үшін Стоенештиге шегінді. Осман әскері Зигмундтың қолындағы күштерден сандық артық болғандықтан, ол секлер қарапайым халқына (олар 1560 жылдары крепостнойлыққа төмендетілген) Османға қарсы жорыққа қосылса, олардың бостандықтарын қалпына келтіруді ұсынды. Секлерлер оның ұсынысын қабылдады, бұл Зигмундқа қазан айының басында Валахияға қарсы шабуыл жасауға мүмкіндік берді. Трансильвания, Валахия және Молдавияның біріккен күштері 25 қазанда Гюржиу шайқасында шегініп келе жатқан Осман әскерін жеңді. Жеңіс шешуші болмаса да, бұл шайқас екі воеводаға Киелі Лигамен одақтастығын сақтауға мүмкіндік берді. Секлер жауынгерлерінің соғыс кезіндегі маңызды рөлін ескермеген Трансильвания диетасы 15 желтоқсанда олардың бостандығын қалпына келтіруден бас тартты. 1596 жылдың қаңтар айының басында Зигмунд Рудольф II-мен келіссөздер жүргізу үшін Прагаға кетті, оған әйелі мен Стефан Боцкайды үкіметке тапсырды. Секлерлер өз бостандығын қамтамасыз етуге тырысты, бірақ Боцкай олардың қозғалысын 1596 жылдың басында "Қанды карнавал" кезінде ерекше қатыгездікпен бастырып тастады. Рудольф II Зигмундке Осман империясына қарсы соғысты жалғастыру үшін күшейтулер мен ақша жіберуге уәде берді. Зигмунд 4 наурызда Трансильванияға оралды. Ол Темешварды (қазіргі Румыниядағы Тимишоара) қоршауға алды, бірақ 20 000 адамнан тұратын Осман әскері қамалға жақындағанда қоршауды алып тастады. Осман сұлтаны III Мехмед жазда Корольдік Венгрияға басып кірді. Зигмунд Габсбург патшасы Максимилианның қолбасшылығындағы патша әскерімен бірікті. Алайда, Османдықтар 23-26 қазан аралығында Мезокерстестес шайқасында біріккен әскерін талқандады. Зигмунд қайтадан Прагаға Рудольф II-мен кездесуге барды және 1597 жылдың қаңтарында тақтан бас тартуды ұсынды. Трансильванияға оралғаннан кейін ол Гюлафехервардағы Рим-католик епископтығын қалпына келтірді. Ол Италияға елшілерді жаңа христиан әскерінің жоғары қолбасшылығын талап ету үшін жіберді, бірақ оның Стамбулдағы делегаттары сұлтанмен келісу туралы келіссөздерді бастады.
Sigismund decided to join the Holy League together with Aaron the Tyrant, voivode of Moldavia, and Michael the Brave, voivode of Wallachia, on 5October 1594. The two voivodes had started direct negotiations with the Holy See, but Sigismund, who claimed suzerainty over them, prevented them from conducting further direct negotiations. Sigismund's envoy, Stephen Bocskai, signed the document that confirmed the membership of Transylvania in the Holy League in Prague on 28January 1595. According to the treaty, RudolphII recognized Sigismund's hereditary right to rule Transylvania and Partium and to use the title of prince, but he also stipulated that the principality was to be re united with the Hungarian Crown if Sigismund's family died out. The Diet of Transylvania confirmed the treaty on 16April. The Diet also prohibited religious innovations, which gave rise to the persecution of Szekler Sabbatarians in Udvarhelyszék. The Wallachian boyars and prelates recognized Sigismund's suzerainty over Wallachia on behalf of Michael the Brave in Gyulafehérvár on 20May 1595. According to the treaty, Michael was forbidden to enter into an alliance with foreign powers without Sigismund's approval. The voivode's right to sentence his boyars to death was also limited. The Diet of Transylvanian was authorized to impose taxes in Wallachia with a council of twelve boyars. After Aaron the Tyrant refused to sign a similar treaty, Sigismund invaded Moldavia and captured him in Iași. He made Ștefan Răzvan the new voivode on 3June, forcing him to swear fealty to him. Thereafter, Sigismund styled himself "By the Grace of God, Prince of Transylvania, Wallachia and Moldavia, Prince of the Holy Roman Empire, Count of the Székelys and Lord of Parts of the Kingdom of Hungary". Sigismund married Maria Christina of Habsburg, a niece of RudolphII, on 6August. However, the marriage was never consummated. Sigismund accused WD=Q11772328 (who was the mother of his executed cousin, Balthasar Báthory) of witchcraft, causing his impotence. Historian László Nagy notes that Sigismund's contemporaries made no reference to his relationship with women, showing that Sigismund was homosexual. György Borbély, Ban of Karánsebes, captured Lippa (now Lipova in Romania) and other Ottoman fortresses along the Maros River before the end of August. Koca Sinan Pasha broke into Wallachia, forcing Michael the Brave to retreat towards Transylvania. Michael confronted the invaders in the Battle of Călugăreni, but he could not prevent them from seizing Târgoviște and Bucharest. He withdrew to Stoenești to await the arrival of the Transylvanian and Moldavian troops. Since the Ottoman army outnumbered the forces at Sigismund's disposal, he proposed the Székely commoners (who had been reduced to serfdom in the 1560s) to restore their freedom if they joined his campaign against the Ottomans. The Székelys accepted his offer, enabling Sigismund to launch a counter invasion in Wallachia in early October. The united forces of Transylvania, Wallachia, and Moldavia defeated the retreating Ottoman army in the Battle of Giurgiu on 25October. Although the victory was not decisive, the battle enabled the two voivodes to maintain their alliance with the Holy League. Ignoring the Székely warriors' preeminent role during the war, the Diet of Transylvania refused to restore their freedom on 15December. Sigismund left for Prague to start negotiations with RudolphII in early January 1596, tasking his wife and Stephen Bocskai with the government. The Székelys tried to secure their freedom, but Bocskai repressed their movement with extraordinary cruelty during the "Bloody Carnival" in early 1596. Rudolph II promised Sigismund to send reinforcements and money to continue the war against the Ottomans. Sigismund returned to Transylvania on 4March. He laid siege to Temesvár (now Timișoara in Romania), but he lifted the siege when an Ottoman army of 20,000 strong approached the fortress. The Ottoman Sultan Mehmed III invaded Royal Hungary in summer. Sigismund joined his forces with the royal army, which was under the command of Maximilian of Habsburg. However, the Ottomans routed their united army in the Battle of Mezőkeresztes between 23 and 26 October. Sigismund again went to Prague to meet RudolphII and offered to abdicate in January 1597. After he returned to Transylvania, he restored the Roman Catholic bishopric in Gyulafehérvár. He sent envoys to Italy to demand the supreme command of a new Christian army, but his delegates at Istanbul started negotiations regarding a reconciliation with the sultan.
Бас тарту және қайтару
Некесінің сәтсіздігі мен Киелі Лиганың жеңілістері Зигмундтың өзіне сенімділігін төмендетті. Ол Рудольф II-ге елшілерін жіберіп, 1597 жылдың қыркүйегінде тағы да бас тартуды ұсынды. 1597 жылдың 23 желтоқсанында оның орнынан бас тартуы туралы келісімге қол қойылды. Рудольф II Сигизмундқа Силезияның Расиборц және Ополе герцогтықтарын, сондай-ақ жыл сайынғы 50 000 талерлік жәрдемақыны берді. Келісім бірнеше ай бойы құпия сақталды. Трансильвания диетасы 1598 жылдың 23 наурызында Зигмундтың орнынан бас тартуын мойындады. Рудольф II Трансильванияны басқаруға тағайындаған Габсбургтің Максимилианы келгенше Мария Кристина үкіметтің басшылығын өз қолына алды. Зигмунд Силезияға барды, бірақ оған жаңа герцогтықтары ұнамады. Зигмундтың тақтан басқаннан кейін қызметтен босатылған Боцкай оны қайта оралуға шақырды. Зигмунд 21 тамызда Коложварға келді. Келесі күні Боцкай диетаны әскери лагеріне шақырды, онда диета Зигмундты князь деп жариялады. Трансильваниялықтардың көпшілігі бұл шешімді қабылдады, бірақ Варадтың орынбасар капитаны Дьёрдь Кирай Рудольф II-ге адал болды. Қыркүйекте Осман әскері княздыққа басып кірді және Марош бойындағы бекіністерді басып алды. Зигмунд өзінің елшілерін әскердің қолбасшысы Мехметке жіберіп, оны Трансильванияға шабуыл жасаудың орнына Варадқа шабуыл жасауға көндірді. Зигмундтың сұлтанмен келісуге жасаған барлық әрекеті сәтсіз аяқталды. Ол Рудольф II-мен келіссөздер жүргізу үшін Прагаға елшілерін жіберді, ал оның рухани кеңесшісі Каррильо Польшадағы Ян Замойскиймен келіссөздерді бастады. Зигмунд шақыруын қабыл алып, оның туысы Андраш Батори Польшадан оралды. 1599 жылдың 21 наурызында Медьеш диетасында (қазіргі Румыниядағы Медиаш) Зигмунд тақтан бас тарды. Сегіз күннен кейін диета Андраш Баториді князь деп жариялады, ол Андраш Польшаның көмегімен Османмен бейбітшілік орнатуға үміттенді. Зигмунд маусым айында Трансильваниядан Польшаға кетті. Оның Мария Кристинамен некесі тамыз айында Римде жарамсыз деп жарияланды. Андраш Батори күзде Михаил Батыр мен оның секелі одақтастарына қарсы шайқаста тағын және өмірін жоғалтты. Михаил Батыр Рудольф II-нің Трансильваниядағы губернаторы ретінде билік етті, бірақ оның билігі ақсүйектер арасында танымал болған жоқ, әсіресе оның жалақысыз сарбаздарының тонауынан. 1600 жылдың 9 ақпанында Зигмунд Трансильванияға қайтуға дайын екенін мәлімдеді. Май айында Михаил Батырдың Молдавияға жасаған жорығы кезінде бас қолбасшы Моисей Секели Михаилдан бас тартып, Зигмундпен кездесу үшін Польшаға келді. Трансильваниялық ақсүйектердің сайланған басшысы Иштван Чаки Михаилға қарсы Рудольф II-нің әскери қолбасшысы Джорджо Бастадан көмек сұрады. Баста Трансильванияға басып кіріп, қыркүйек айында Михаил Батырды елден қуды. Бастаның жалақысыз сарбаздары княздықты үнемі тонады, ал Осман және татар шабуылдары шекараны жиі кесіп өтті. Зигмунд 1601 жылдың 24 наурызында поляк армиясының басында Молдавия арқылы Трансильванияға оралды. 3 сәуірде Коложвар диетасында оны князь деп жариялады. Баста мен Михаил Батыр жазда Трансильванияға басып кірді. Олар 1601 жылдың 3 тамызында Горосло шайқасында Зигмундтың армиясын жеңді. Шайқастан кейін Зигмунд Молдавияға қашып кетті, бірақ 6 қыркүйекте қайтып келді. Сұлтанның елшісі 2 қазанда Брашода (қазіргі Румыниядағы Брашов) Зигмундты Трансильвания князі ретінде растады. Осман және татар сарбаздары да бар армияның басында Зигмунд княздықтың көп бөлігіне билігін кеңейтті, бірақ қараша айының соңында Коложварды басып ала алмады. Ол 1602 жылдың наурыз айында Бастамен тақтан бас тарту туралы жаңа келіссөздерді бастады, өйткені ол өз жақтастарына сенбеді. Оларды "маскүнем және жабайылар" деп атады және 2 шілдеде олардан кетуіне көмектесуін сұрап Иштван Чакиге жүгінді. 1602 жылдың 26 шілдесінде ол Трансильваниядан соңғы рет кетіп қалды.
The failure of his marriage and the defeats of the Holy League diminished Sigismund's self confidence. He sent his envoys to RudolphII and again offered to abdicate in September 1597. An agreement regarding his abdication was signed on 23December 1597. RudolphII granted Sigismund the Silesian duchies of Racibórz and Opole and a yearly subsidy of 50,000 thalers. The agreement was kept secret for months. The Diet of Transylvania acknowledged Sigismund's abdication on 23March 1598. Maria Christierna took charge of the government until the arrival of Maximilian of Habsburg, whom RudolphII had appointed to administer Transylvania. Sigismund went to Silesia, but he did not like his new duchies. Bocskai, who had been dismissed after Sigismund's abdication, urged him to return. Sigismund came to Kolozsvár on 21 August. On the following day, Bocskai convoked the Diet to his military camp at Szászsebes (now Sebeș in Romania), and the delegates proclaimed Sigismund prince. Most Transylvanians accepted the decision, but György Király, the deputy captain of Várad, remained loyal to RudolphII. In September an Ottoman army invaded the principality, capturing the fortresses along the Maros. Sigismund sent his envoys to the commander of the army, Mehmed, convincing him to attack Várad instead of breaking into Transylvania proper. All of Sigismund's attempts to make peace with the sultan failed. He sent his envoys to Prague to negotiate with RudolphII, while his confessor, Carillo, started negotiations with Jan Zamoyski in Poland. At Sigismund's invitation, his cousin, Andrew Báthory, returned from Poland. Sigismund abdicated at the Diet in Medgyes (now Mediaș in Romania) on 21March 1599. Eight days later, the Diet proclaimed Andrew Báthory prince, hoping that Andrew could make peace with the Ottomans with the assistance of Poland. Sigismund left Transylvania for Poland in June. His marriage with Maria Christierna was declared invalid in Rome in August. Andrew Báthory lost his throne and his life fighting against Michael the Brave and his Székely allies in autumn. Michael the Brave administered Transylvania as RudolphII's governor, but his rule was unpopular among the noblemen, especially because of the pillaging raids made by his unpaid soldiers. As early as 9February 1600 Sigismund announced that he was ready to return to Transylvania. Moses Székely, a commander in chief during Michael the Brave's campaign against Moldavia in May, deserted Michael and came to Poland to meet Sigismund. The elected leader of the Transylvanian noblemen, István Csáky, sought assistance from RudolphII's military commander, Giorgio Basta, against Michael. Basta invaded Transylvania and expelled Michael the Brave in September. Basta's unpaid soldiers regularly pillaged the principality, while Ottoman and Tatar marauders made frequent incursions across the frontiers. Sigismund returned to Transylvania across Moldavia at the head of a Polish army on 24March 1601. The Diet proclaimed him prince in Kolozsvár on 3April. Basta and Michael the Brave invaded Transylvania in summer. They routed Sigismund's army in the Battle of Goroszló on 3August 1601. After the battle, Sigismund fled to Moldavia, but he returned on 6September. The sultan's envoy confirmed Sigismund's position as Prince of Transylvania in Brassó (now Brașov in Romania) on 2October. At the head of an army which also included Ottoman and Tatar soldiers, Sigismund expanded his rule over most regions of the principality, but he could not capture Kolozsvár in late November. He started new negotiations with Basta over his abdication in March 1602, because he did not trust his own supporters. He referred to them as "intoxicated and brutish sons of a bitch" and asked István Csáky to help him to leave their camp on 2July. He left Transylvania for the last time on 26July 1602.
Соңғы жылдар
Бастаның сарбаздары Сигизмундты Токайға ертіп барды. Көп ұзамай ол Прагаға барып, Рудольфтің кешірімін сұрап жалбарынды. 1604 жылы ол инколат (Бөгемияда жер меншіктеу құқығы) алды. 1605 жылы ақпанда Трансильвания диетасы Стефан Бочкайды князь деп жариялағаннан кейін Рудольф Сигизмундты Трансильванияға оралуға көндіруге тырысты, бірақ ол ұсынысты қабылдамады. 1606 жылы шілдеде Венеция мен Испания елшілері және император оны Трансильванияға талап етуге көндіруге тырысты, бірақ Сигизмунд бұрынғы княздығының істері туралы ешқандай ақпараттың жоқ екенін айтып, бас тартты. Желтоқсанда ол Прагада Рудольфпен тағы да кездесті, бірақ императордың ұсынысына қарсылық көрсетті. Сигизмунд Богемиядағы Либоховице иелігін алды. Оның қызметкерлерінің бірі оны императорға қарсы құлық жасады деп айыптағаннан кейін, 1610 жылы Прага қамалындағы түрмеде он төрт айға қамалды. Сигизмунд 1613 жылы 27 наурызда Либоховицеде инсульттан қайтыс болды. Ол Прагадағы Святого Вита соборындағы мазарға жерленді.
Basta's soldiers accompanied Sigismund to Tokaj. Before long, he went to Prague to beg for RudolphII's mercy. He received the incolatus (or the right to own lands in Bohemia) in 1604. After the Diet of Transylvania proclaimed Stephen Bocskai prince in February 1605, Rudolph tried to persuade Sigismund to return to Transylvania, but he did not accept the offer. The ambassadors of Venice and Spain and the emperor again tried to convince him to lay claim to Transylvania in July 1606, but Sigismund refused, saying that he had no information about the affairs of his former principality. In December he again met Rudolph in Prague, but still resisted the emperor's offer. Sigismund received the domain of Libochovice in Bohemia. After one of his employees accused him of plotting against the emperor, Sigismund was imprisoned for fourteen months in the jails of Prague Castle in 1610. Sigismund died of a stroke in Libochovice on 27March 1613. He was buried in a crypt in the St. Vitus Cathedral in Prague.