Кіріспе
Трансильваниялық дворян және 1576 жылдан бастап Польша-Литва одақтастығының билеушісі Стефан Батори (Бáthory István; Стефан Батори; 27 қыркүйек 1533 – 12 желтоқсан 1586) Трансильвания воеводасы (1571–1576), Трансильвания князі (1576–1586), Польша королі және Литваның ұлы князі (1576–1586). Степан VIII Баторидің ұлы және венгр Батори әулетінің мүшесі Батори 1570 жылдары Трансильванияны биледі, сол титул үшін тағы бір үміткер, Гаспар Бекеспен күресіп жеңіске жетті. 1576 жылы Батори королева Анна Ягеллонға үйленді және Польшаның үшінші сайланған королі болды. Ол канцлер Ян Замойскиймен тығыз байланыста жұмыс істеді. Оның билігінің алғашқы жылдары билікті бекітуге, таққа талапкер Максимилиан II, қасиетті Рим императорын жеңуге және бүліктерді, ең бастысы Данциг бүлігін басуға бағытталды. Ол тек он жыл ғана билік етті, бірақ Польша тарихындағы ең сәтті патшалардың бірі саналады, әсіресе әскери саласында. Оның ең маңызды жетістігі – билігінің орта кезеңінде Ливонияда Ресейге қарсы жасаған жеңісті жорығы, онда ол одақтастықтың шекаралық жерлерін орыс басқыншылығынан қорғады және өте тиімді бейбіт келісімге (Жам-Запольский бейбіт шарты) қол жеткізді.
Stephen Báthory (Báthory István; Stefan Batory; ; 27 September 1533 – 12 December 1586) was Voivode of Transylvania (1571–1576), Prince of Transylvania (1576–1586), King of Poland and Grand Duke of Lithuania (1576–1586). The son of Stephen VIII Báthory and a member of the Hungarian Báthory noble family, Báthory was a ruler of Transylvania in the 1570s, defeating another challenger for that title, Gáspár Bekes. In 1576 Báthory became the husband of Queen Anna Jagiellon and the third elected king of Poland. He worked closely with chancellor Jan Zamoyski. The first years of his reign were focused on establishing power, defeating a fellow claimant to the throne, Maximilian II, Holy Roman Emperor, and quelling rebellions, most notably, the Danzig rebellion. He reigned only a decade, but is considered one of the most successful kings in Polish history, particularly in the military realm. His signal achievement was his victorious campaign in Livonia against Russia in the middle part of his reign, in which he repulsed a Russian invasion of Commonwealth borderlands and secured a highly favorable treaty of peace (the Peace of Jam Zapolski).
Жастық шақ
Степан Батори 1533 жылғы 27 қыркүйекте Сомлё қалашығында, сондай-ақ Сзилагайсомлё (қазіргі Шимлеу Сильвании) деп аталатын жерде дүниеге келді. Қылыштың жүзінде папаның нышаны, Бонкомпани әулетінің гербі және «GREGORIVS·XIII·PONT·MAX·ANNO·VII» деген жазу бар. Вильнюстегі пап нунциусының куәгерлігімен Самогития епископы Меркелис Гидраитис оны баспаға тапсырды, ол Краковтағы патшалық қазынаға сақталды. Баторидің бастапқыдағы жағдайы өте қиын болды, себебі оның сайлануына қарсылық әлі де болды. Император Максимилиан бұрынғы сайлауын талап етіп, ішкі қарсылықты қоздырды және әскери шаралармен өзінің талабын жүзеге асыруға дайын болды. Маусым айында Батори Литваның ұлы князі ретінде мойындалды. Баторидің 1580 жылғы 29 мамырдағы салтанаты Литва Ұлы Кенәзінің ақсүйектерінің (мысалы, Миколай "Қызыл" Радзивилл, Юстахи Волович, Ян Карол Ходкевич, Константи Острогский) Любин одалынан бұрын Литва Ұлы Кенәзінің жеке декларациялық актісін Вильнюсте қабылдау туралы алғашқы талаптарымен бірге өтті. Литва қауіпсіздікте болғаннан кейін, оның сайлауын мойындаудан бас тартқан тағы бір маңызды аймақ – Пруссия еді. Ол венгр тілінен басқа латын, итальян және неміс тілдерін жақсы білген, бірақ поляк тілін ешқашан үйренбеді.