Кіріспе

Австралиядағы туризмнің жалпы шолуы

Австралиядағы туризм – Австралия экономикасының маңызды бөлігі болып табылады және ішкі және халықаралық саяхатшыларды қамтиды. Дүниежүзілік туристік ұйым мәліметінше, Австралия әлемдегі ең көп саяхатшыларды қабылдайтын 40-шы ел. 2018/19 қаржы жылында туризм Австралияның төртінші ірі экспорты болды және соңғы он жылда ұлттық ЖІӨ өсуінен тезірек өсті. Ол кезде ол Австралияның ЖІӨ-нің 3,1%-ын құрады және ұлттық экономикаға 60,8 миллиард австралиялық доллар үлесін қосты. 2019 жылдың желтоқсанына дейінгі кезеңде Австралияда 8,7 миллион халықаралық саяхатшы келді. 2018–19 жылдары туризм саласында 666 000 адам жұмыс істеді, бұл еңбекке қабілетті халықтың 21 жұмыс орнының бірі. Австралия үкіметі 2010 жылдың 15 қарашасында «2020 жылғы туризм индустриясының әлеуеті» туралы есеп жариялады, онда Австралияның туризм индустриясының түнгі тұруға жұмсалатын шығындары 140 миллиард долларға дейін жетеді деп бағаланды. Бұл өсімге негізінен Қытай сияқты жаңадан дамып келе жатқан маңызды нарықтар ықпал етеді, ол 2020 жылға қарай Австралия туризміне ең үлкен экономикалық үлес қосады деп күтілуде. Қытайлық саяхатшылардың саны 2006 жылдан 2012 жылға дейін екі еседен астам өсті, 2012 жылы 626 400 адамға жетті және алғаш рет Ұлыбританиядан келгендер санынан асып түсті. 2013 жылы Қытай Австралияның ең қарқынды дамып келе жатқан туристік нарығы болды. 2017 жылы Қытай Австралияға келушілердің ең ірі көзі ретінде Жаңа Зеландияны басып өтті, ал 2019 жылы қытайлық саяхатшылардың саны 1,4 миллионнан асып, Австралия экономикасына 12 миллиард австралиялық доллар үлесін қосты. «Tourism Australia» басқармасының директоры Эндрю Макэвойдың сөзіне сүйенсек, қытайлықтар елге келген саяхатшылардың ең көп шығын шығарғандары болып табылады.

Визалар

Жаңа Зеландиялықтардан басқа, Австралияға келетін барлық адамдар елге кіру үшін Австралия визасын алуы тиіс. Көптеген елдер үшін толыққанды виза талап етіледі. Еуропалық Одақтың барлық елдерінің, Шенген аймағының барлық елдерінің және Еуропалық шағын мемлекеттердің паспорт иелері eVisitor рұқсатына онлайн өтініш бере алады. Кейбір ЭЫДҰ және Шығыс Азия елдерінің азаматтары ұқсас Электрондық Саяхат Рұқсатына (Electronic Travel Authority) өтініш бере алады.

Тарих

Колониялық дәуірден бері саяхат идеясы австралиялықтар үшін, үйлерінен ұзақ уақыт шықпаған адамдарға қарағанда, байлықты немесе қауіпсіздікті біраз уақыт іздеуге бейім болды, ал орныққаннан кейін туған-туыстарына барып, ескі естеліктерді жаңарту үшін ескі елдерге оралатын. Жаңа жерлерді ашу, өнеркәсіптер мен қалалардың құрылуы және Австралия бойынша адамдардың таралуы австралиялықтарды көлікпен, атпен немесе кемемен саяхаттаудың қиындықтарына қарсы тұруға ынталандыратын ұялылық және кәсіпкерлік әдетін қалыптастырды. Дегенмен, Австралия қалаларын бөліп тұрған үлкен қашықтықтар мен баяу және қолайсыз сапарлар сауда, кәсіппен айналысу немесе қоныс аудару үшін қажетті сапарлармен шектелді. Бұл теміржолдың пайда болуымен біршама өзгерді. Көңіл көтеру мақсатындағы туризмнің бастапқы басымдығы негізгі халық шоғырланған орталықтарға жақын курорттарға саяхаттауға бағытталды. Оларға Жаңа Оңтүстік Уэльстегі Көк таулар, Мельбурн және басқа да ірі Виктория қалаларына жақын төбелік және жағалау курорттары кірді. Осы қалалардан шығатын теміржол қызметтері, жылқымен тартылатын және кейіннен автомобильмен жүретін көліктермен байланысқан теміржолдар, мемлекеттік теміржол туристік бюроларын мемлекетішілік және тіпті кейбір мемлекетаралық саяхаттарды сатудың негізгі құралына айналдырды. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін барлық мақсаттағы саяхаттар тұрақты түрде өсті. Осы кезеңде Австралияның Ұлттық саяхат қауымдастығы құрылды, оның кеңселері Ұлыбритания мен АҚШ-та болды. Ұйым өнеркәсіп үлесімен қатар мемлекеттік қаржыландыру алды және елді плакаттар арқылы және 1934-1974 жылдар аралығында Walkabout журналы арқылы белсенді түрде насихаттады. 1946 жылдың тамызынан бастап Walkabout жаңадан құрылған Австралия географиялық қоғамының (АГҚ) ресми журналы болып табылды, ол ANTA-дан 5000 фунт стерлинг көлемінде грант алды, оның бетінде «Австралия географиялық қоғамының журналы» деген жазу болды. Бұл рөлді қазір Australian Geographic журналы атқарады. Кейіннен ол Австралияның өмір салты журналы болып өзгерді, оны Австралияның Ұлттық жарнама қауымдастығы, кейіннен Австралия туристік комиссиясы қолдады. Туристік қозғалыс негізінен теміржолмен, сондай-ақ теңіз арқылы жүзеге асырылды, бірақ 1930 жылдары отбасылық автомобильдердің пайда болуы мемлекетішілік сапарларға қатысуға мүмкіндік берді. Фримантель мен Кернс арасындағы көптеген порттарды байланыстыратын үлкен жолаушылар кемелерінің паркі жиі және танымал қызметтер ұсынды. Сидней мен Мельбурн Тасмания порттарымен де байланысты болды. Сол кездегі Квинсленд порттарына қысқы круиздерді бүгінгі күнгі Голд-Костқа немесе Барьер рифі аралдарына қысқы демалысқа ұшумен немесе бүгінгі Оңтүстік Тынық мұхиты круиздерімен салыстыруға болады. 1934-1935 жылдары Австралиядан Жаңа Зеландияға алғашқы круиздер ұйымдастырылды, ал Австралиялықтар Екінші дүниежүзілік соғысқа дейінгі жылдары туристік сыныпта 78 долларға Ұлыбританияға саяхат жасады. Екінші дүниежүзілік соғыстан кейін жаңа және жақсартылған көлік құралдарының пайда болуы, өмір сүру деңгейінің өсуі және шетелдік бағыттарды белсенді насихаттау халықаралық саяхатты жаппай қозғалысқа айналдырды. Жаңа теңіз кемелері сапар уақытын айтарлықтай қысқартты, ал көптеген елдерде автомобиль және автобуспен саяхаттау көбейді. Ең бастысы, әуе қатынасы кеңінен қолжетімді, жылдам, қауіпсіз және арзан болды. 1960 жылы реактивтік эраның басталуы, сағатына 600 миль жылдамдықпен 100-ден астам жолаушыны тасымалдайтын үлкен ұшақтар әлемді уақыт бойынша жартысына дейін қысқартты. Соғыстан кейінгі өмір сүру деңгейінің өсуі туризмге жұмсалатын шығындардың артуына әкелді, осылайша ол ұлттық экономика үшін маңыздырақ болды. Австралия, әсіресе ішкі туризмге қатысты, саяхаттың осы дүниежүзілік кеңеюіне қатысты. Халықтың көп бөлігінің табысы мен жеке көлік иелігінің айтарлықтай артуына, бос уақыттың ұлғаюына, үш апталық ақылы жылдық демалыс (1958 жылы Жаңа Оңтүстік Уэльсте алғаш рет енгізілген) және ұзақ мерзімді еңбек демалысының енгізілуіне байланысты мыңдаған австралиялықтар елдің барлық аймақтарына автомобильмен саяхаттайды. Бұл жаңа және жақсартылған инфрақұрылымға, әсіресе қонақ үйлерге, Австралияның әртүрлі аймақтарындағы жаңа курорттарды дамытуға инвестиция салуға және туристік басқару, дамыту және насихаттауды ұйымдастыру мен әдістерін өзгертуге әкелді. Бұл іс-әрекеттер өз кезегінде жолдарды жақсарту және ұлттық саябақтар мен жағалауларды ашу сияқты мәселелерге маңызды әсер етті. 2003 жылы Австралиядағы туристік индустрияны талдаған ақ парақ жарияланды. Tourism 2020 стратегиясы жасалды және іске асырылды. COVID-19 пандемиясы мен Deltacron гибридті штаммына дейін Австралиядағы ішкі туризм туристік индустрияның маңызды бөлігі болып табылады, жалпы тікелей туристік ЖІӨ-нің 73% құрайды және одан да маңызды рөл атқарады. Алайда, 2021 жылы пандемия кезінде австралиялықтар мемлекетішілік және шекаралар ашық болған кезде мемлекетаралық саяхаттар жасады. 2021 жылдың қарашасынан бастап Австралия шекаралары ашылды және толық вакциналанған австралиялықтар ешқандай рұқсатсыз шетелге ұшуға рұқсат етілді, ал желтоқсан айында Малайзия, Сингапур, Жаңа Зеландия және Жапонияны қоса алған басқа елдерге кіруге рұқсат берілді. Tourism 2030 стратегиясын ауыстыру бойынша кеңеске байланысты, оның іске қосылуы COVID-19 салдарынан тоқтатылды, нәтижесінде үкімет бұрынғы туризм министрі Мартин Фергюсон басқаратын сарапшылар тобын ұсыныстар беру үшін тағайындады. Нәтижесінде, жаңартылған Tourism 2030 құжаты THRIVE (THe Re Imagined Visitor Economy) 2030 стратегиясы деп аталды және 2022 жылдың наурыз айында жарияланды. Құжат жаңа үкіметтің бастамалары мен саясатының басымдықтарына, сондай-ақ индустриялық шаралар мен штаттар мен аумақтардың қолдау білдірулеріне сәйкес жаңартылды және 2023 жылдың 17 наурызында іске қосылды.

Ұйымдар

Австралияның сауда және инвестициялар комиссиясы Австралия үкіметінде туризм саясаты мен бағдарламаларына жауапты, ал Tourism Australia Австралияны маркетингтік тұрғыдан ілгерілетумен айналысады. Штаттар мен аумақтардың үкіметтерінде туризм саясаты департаменттері және/немесе туризмді маркетингтік органдары бар, сондай-ақ аймақтық туристік ұйымдар да жұмыс істейді. Индустрияда Австралияның туризм индустриясы кеңесі (ATIC) сияқты көптеген мүдделі тараптар бар, ол Австралияның туризмді аккредиттеу бағдарламасын, Австралияның туризм сыйлықтарын және Австралияның жұлдыздық рейтинг жүйесін ілгерілетеді; сонымен қатар Австралияның сауда және өнеркәсіп палатасының туризм бөлімі және Австралияның туризм экспорттық кеңесі (ATEC) де бар.

Маркетинг

Австралияның халықаралық туристік науқандары Австралияның бейжай стиліне, мысалы, 1980-ші жылдардағы жарнамалық науқанында актер Пол Хоган американдық туристерге "Сен үшін барбекюге қосымша шамбарақ салам" деп айтқан, немесе оның әжуалы жағына, 2006 жылы Ұлыбританияда дау тудырған Австралияның "Енді қайдасың, бәлем?" деген сөйлеу тіліндегі слоганына бағытталды. Туризм Австралиясының "Ешқайда кетпе, өмірден қалыспа" науқаны 2009 жылдың наурыз айында Туризм жөніндегі федералды министр, құрметті Мартин Фергюсон АМ МП арқылы іске қосылды. Бұл науқан қызметкерлерге жылдық демалыстың жеке және кәсіби артықшылықтарын, сондай-ақ осы демалысты Австралияда өткізудің пайдасын еске салуға арналған. 2009 жылдың 30 маусымында Австралия экономикасында жинақталған жылдық демалыс күндерінің саны 126 миллионды құрады. 2010 жылғы маусым тоқсанының соңында бұл көрсеткіш алдыңғы үш тоқсандағы төмендеуден кейін 117 миллион күнге дейін азайды. Туризм Австралиясының "Австралия сияқты ешнәрсе жоқ" тұтынушылық науқаны австралиялықтарды әлеммен өздерінің сүйікті австралиялық жерлері немесе тәжірибелерімен бөлісуге шақырды. Науқан Туризм Австралиясы жүргізген зерттеулерге негізделген, ол австралиялықтар өз елінің насияттаушысы болуға құштар екенін көрсетті. Австралияны ешбір елден ерекшелейтін нәрселерді жақсы білетін австралиялықтарды тарту мақсатында әзірленді. "Австралия сияқты ешнәрсе жоқ" деген негізгі хабарлама әртүрлі медиа, аудитория және іс-шаралар арқылы ұзақ мерзімді қолдану үшін жасалды.

Халықаралық туристер

2019 жылы Австралияға келген халықаралық саяхатшылардың көп бөлігі Қытай, Жаңа Зеландия, АҚШ және Ұлыбританиядан болды, сонымен қатар Қытайдан келген саяхатшылардың саны 2000-жылдардың басынан бері айтарлықтай өсті.

Жол жүрушілер

Австралия рюкзак саяхатшылары үшін танымал ел. Австралияда көбірек уақыт өткізетін саяхатшылар елдің көп бөлігін зерттеуге ұмтылады. Көптеген рюкзак саяхатшылары жұмыс істеп, демалуға мүмкіндік беретін виза арқылы елде ұзақ уақыт қалуға қатысады. Австралияға жұмыс және демалыс визасы көбінесе Батыс Еуропа, Канада, АҚШ және Гонконг, Тайвань, Жапония, Оңтүстік Корея сияқты дамыған Шығыс Азия елдерінің 18-30 жас аралығындағы азаматтарына қолжетімді. 2022 жылдың шілдесінен желтоқсанына дейін 111 000-нан астам виза берілді, бұл 2021 жылдың осы кезеңіндегі 23 000 визадан әлдеқайда көп. Бұл көрсеткіш пандемияға дейінгі деңгейге жетті. Осының нәтижесінде, 2023-24 қаржы жылында жатақханалардың кірісі 7,9%-ға өсуі күтілуде.

Ішкі туризм

Ішкі туризм нарығы 63 миллиард долларға бағаланады. 2009 жылы Австралияның ішкі нарығында түнгі тұру саны 10%-ға төмендеді. Жалпы ішкі туризм, әсіресе тегін автокөліктермен және кемпингтерде түнуге арналған орындар 2012 жылы жоғары сұранысқа ие болды. Австралиялықтар көп саяхат жасайды, әр штаттың ішінде көптеген жағажай курорттары (көпшілігі жақсы серфингке арналған жағажайларда немесе олардың жанында орналасқан), таулы демалыс орындары, көптеген ұлттық парктері, өзендер, балық аулауға арналған орындар, шарап өсіру аймақтары, сондай-ақ ірі туристік орындарға ішкі сапарлар бар. Ішкі туризм Австралия мектептерінің демалыс кезінде өрге жетеді. 2011 жылы Австралияның жетекші саяхат агенті Азияға арзан турлар ұсынатын AirAsia және Jetstar сияқты бюджеттік авиакомпаниялардың ішкі туризм нарығына қауіп төндіретінін ескертті.

Нарықтар

Ел / ӨңірСипаттама Австралия (Ішкі) 2009 жылдың 31 желтоқсанында аяқталған жыл ішінде ішкі туризмнің жалпы экономикалық құны 63,3 миллиард долларды құрады, оның ішінде Австралияда 15 жастан асқан австралиялық тұрғындар жасаған түнгі сапарлардың саны 66,1 миллионға жетті. АҚШ 2010 жылы АҚШ-тан түскен жалпы шығын 2,126 миллиард долларды құрады. Туризм индустриясының әлеуеттік бағалауынша, 2020 жылға қарай АҚШ нарығының жалпы шығыны 4,530 миллиард доллардан 5,519 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Канада Канада 2010 жылы Австралияға саяхатқа 700 миллион доллар жұмсалған Австралияның он екінші ірі кіріс нарығы болды. Аргентина Аргентина – Австралияның дамып келе жатқан туристік нарықтарының бірі. Аргентинадан Австралияға келушілердің саны жақсы көрсеткіштерді көрсетіп тұр, сондай-ақ достары мен туыстарына бару, демалыс және білім алу мақсатымен келгендердің саны да шағын базадан жақсы өсімді көрсетуде. Бразилия 2014–2015 жылдары Бразилиядан 46 400 турист Австралияға келді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 19% көп. Қытай 2010 жылы Қытай нарығынан түскен жалпы шығын 3,26 миллиард долларды құрады. Туризм индустриясының әлеуеттік бағалауынша, Қытай 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 7,406 миллиард доллардан 9,022 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Үндістан 2010 жылы Үндістан нарығынан түскен жалпы шығын 0,826 миллиард долларды құрады. 2019 жылы бұл көрсеткіш 1,8 миллиард долларды құрады, бұл 68% көп. Туризм индустриясының әлеуеттік бағалауынша, Үндістан 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 1,854 миллиард доллардан 2,258 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Гонконг Гонконг 2010 жылы Австралияға саяхатқа жұмсалған 0,808 миллиард доллармен Австралияның он бірінші ірі кіріс нарығы болды. Индонезия Индонезия 2010 жылы Австралияға саяхатқа 0,608 миллиард доллар жұмсалған Австралияның он үшінші ірі кіріс нарығы болды. Оңтүстік Корея 2010 жылы Оңтүстік Кореядан түскен жалпы шығын 1,279 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Оңтүстік Корея нарығы 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 2,792 миллиардтан 3,401 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Малайзия 2010 жылы Малайзиядан түскен жалпы шығын 1,047 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Малайзия нарығы 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 2,046 миллиардтан 2,492 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Тайвань 2015 жылдың сәуіріне дейін Тайваньнан келген туристердің саны 121 400-ге жетті, бұл өткен жылмен салыстырғанда 9,1% көп. Тайвань нарығының жалпы кіріс экономикалық құны 21% өсіп, 398 миллион долларды құрады. Сингапур 2010 жылы Сингапурдан түскен жалпы шығын 1,199 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Сингапур нарығы 2,266 миллиард доллардан 2,760 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Таиланд Таиланд Австралияның келушілер саны бойынша 15-ші орында тұр. 2008–2009 жылдары Австралияға Таиландтан 77 500 турист келді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 8% төмен. Вьетнам 2010 жылы Вьетнамнан 37 246 адам келді, бұл өткен жылмен салыстырғанда 7% көп. Ұлыбритания 2010 жылы Ұлыбританиядан түскен жалпы шығын 3,184 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Ұлыбритания нарығы 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 5,479 миллиардтан 6,675 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Нидерландтар Нидерланд нарығының жалпы кіріс экономикалық құны 2008–2009 жылдары 300 миллион долларды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 3% көп. Германия 2010 жылы Германиядан түскен жалпы шығын 0,910 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Германия 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 1,902 миллиард доллардан 2,316 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Швейцария Австралия 2014–2015 жылдары Швейцариядан барлығы 53 600 келушіні қабылдады. Жалпы кіріс экономикалық құн 270 миллион долларды құрады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 1% төмен. Франция 2010 жылы Франциядан түскен жалпы шығын 0,561 миллиард долларды құрады. Туристік индустрияның әлеуеттік бағалауынша, Франция нарығы 2020 жылға қарай жалпы шығын бойынша 1,153 миллиардтан 1,405 миллиард долларға дейін өсуі мүмкін. Солтүстік Еуропалық нарықтың жалпы кіріс экономикалық құны 2008–2009 жылдары 5% өсіп, 506 миллион долларға бағаланды. 2008–2009 жылдары Австралияға Скандинавиядан барлығы 58 700 адам келді. Ирландия Австралия 2008–2009 жылдары Ирландиядан 64 420 адамды қабылдады, бұл өткен жылмен салыстырғанда 1% төмен. 2008–2009 жылдары шетелдік тауарлардың жалпы экономикалық құны 3% өсіп, 479 миллион долларды құрады. Испания Қазан айында келушілердің саны едәуір өскеніне қарамастан, жыл басынан бергі келушілердің саны өткен жылғыдан әлдеқайда төмен, және Испания Еуропалық нарықтардың ең қиын жағдайдағыларының бірі болып қалуда. Италия 2014–2015 жылдары Италиядан 73 200 келуші келді.

Экотуризм

Австралияның географиясы алуан түрлі, көптеген ерекше географиялық нысандары мен бірегей фаунасы бар. Экотуризм Австралияның ішкі және халықаралық туризмінің үлкен бөлігін құрайды, 2016 жылы халықаралық саяхатшылардың үштен екісі табиғат туризмінің қандай да бір түрімен айналысқан. Танымал іс-шараларға шаңғы тебу, серфинг, жаяу серуендеу, кемпинг және киттерді қадағалау кіреді. Киттерді қадағалау Австралияның субтропиктік жағалауының көп бөлігінде маусымдық түрде мүмкін. Қайық саяхаттары көбінесе жағалау қалаларында ұсынылады, бірақ киттерді жағалаудан да оңай көруге болады. Киттерді қадағалаудың ірі орталықтары Герви шығанағы, Эден және Бейтман шығанағы болып табылады.

Өнер және мәдени туризм

Австралияға сапар шегетін көптеген туристер мәдени туризммен айналысады, оның ішінде 2015 жылы халықаралық туристердің 54 пайызы және отандық туристердің 26 пайызы осы салада қызмет көрсетеді. Мәдени туризм Австралияның қалалық аймақтарында ең маңызды, бірақ көптеген қалаларда тарихи мұра туризмінің да түрлері ұсынылады.

Оқиғалар

Жыл бойы Австралияда көптеген шаралар өтеді, олар отандық және халықаралық туристерді қызықтырады. Сиднейдегі гейлер мен лесбиянкалардың Марди Грасы – жыл сайынғы шара, ол мыңдаған халықаралық туристі тартады. Әлемдегі екінші ірі жыл сайынғы өнер фестивалі – Аделаида Фринжі (Единбург Фринж фестивалінен кіші ғана) 2019 жылы 2,7 миллион қатысушыны қабылдады. 2000 жылғы Сидней Олимпиадасы Сиднейге айтарлықтай ішкі және халықаралық туризм әкелді. Олимпиада барысында Сидней 362 000 отандық және 110 000 шетелдік туристі қабылдады. Сонымен қатар, әлем бойынша 4 миллиардқа жуық адам осы ойындарды тамашалады. Мектеп бітірушілер апталығы – қараша айының соңында 12-сыныпты бітіргендердің жыл сайынғы мерекесі, олардың көпшілігі Алтын жағалауға саяхаттайды, онда 2011 жылы олар экономиканы 60 миллион долларға арттырады деп күтілді.