Кіріспе

Уэльс ертегісі Culhwch and Olwen (Culhwch ac Olwen) – Артур және оның жауынгерлерімен байланысты батыр туралы екі қолжазбада ғана сақталған уэльс ертегісі: шамамен 1400 жылға жатқан Гергест Қызыл кітабындағы толық нұсқасы және шамамен 1325 жылға жатқан Риддерх Ақ кітабындағы фрагмент нұсқасы. Бұл – қазірге дейін сақталған уэльс прозалық әңгімелерінің ең ұзыны. Леди Шарлотта Гест осы әңгімені "Мабиногион" атты жинағына енгізген.

Қысқаша мазмұны

Кулхвичтің әкесі, Кэлидонның ұлы патша Килидд, ауыр босанудан кейін әйелі Голеуддидті жоғалтады. Ол қайтадан үйленгенде, жас Кулхвик өгей анасының оны жаңа өгей қарындасымен үйлендіру әрекетіне қарсы тұрады. Мұнан ренжіді, жаңа патшайым оған қарғыс тастайды, осылайша ол сұлу Ольвеннен басқа ешкімге үйленбеуі керек, ол алып Исбаддаден Пенкаурдың қызы еді. Ол қызды ешқашан көрмеген болса да, Кулхвик оған ғашық болады, бірақ әкесі оны атақты туысы Артурдың көмегінсіз ешқашан таба алмайтынын ескертеді. Жас жігіт дереу туысын іздеуге шығады. Ол оны Корнуоллдағы Селивигтегі сарайында табады. Артур Кулхвич нені сұраса да, оған көмектесуге келіседі, бірақ оның қалыбы қанатын, басқа да аты аталған қару-жарақтарын немесе әйелін беруден бас тартады. Ол өзінің ең мыкты алты жауынгерін (Кай, Бедвыр, Гвалхмей, Гврхыр Гвалставд Иеитходд, Менв Тайргваэдд ұлы, Кинддилиг Гифардд) ғана емес, сонымен қатар түрлі шеберліктері бар көптеген адамдарды (соның ішінде Гвинн ап Нуддты) шақырып, Ольвенді іздеуге Кулхвичке қосылуға шақырады. Топ Кулхвичтің туыстарымен кездеседі, олар Ольвенді біледі және кездесуді ұйымдастыруға келіседі. Ольвен Кулхвичтің құштарлығына жауап береді, бірақ оның әкесі Исбаддаден "Бас Алып" келіспесе, оған үйлене алмайды, ал ол қызының үйлену тойынан кейін тірі қала алмайды, сондықтан Кулхвич шамамен қырық орындалмайтын тапсырманы аяқтағанша келіспейді, соның ішінде Гвидд Гаранхирдің тоғасын/қорабын алу, Искитирвиннің бас шошқасын аулау. Осы тапсырмалардың тек бірнешеуі ғана жазылған, ал алып өлтіріледі, Ольвенді сүйіктісіне үйленуге бостандық береді.

Бейімделулер

Британдық суретші/ақын Дэвид Джонс (1895–1974) Culwhch ac Olwen ертегісіне негізделген "Аң аулау" атты өлең жазды. Үлкен туындының бір бөлігі болған "Аң аулау" Артюр мен Кельт Британиясы және Францияның түрлі соғыс жасақтарының Трх Трюйт шошқасын қуу кезінде өтеді. 1988 жылы Гвин Томас Маргарет Джонстың суреттерімен Culwhch ac Olwen ертегісінің қайта баяндалуын жариялады. Culhwch ac Olwen 1989 жылы уэльс тіліндегі беллетристика емес әдебиет бойынша жылдық Tir na n Og сыйлығын жеңіп алды. 2003 жылы Кулхвич пен Ольвен ертегісі бойынша көлеңке театрының қойылымы Цередигиондағы мектептерде көрсетілді. Қойылымды Джим Уильямс жасады, ал оған Theatr Felinfach қолдау көрсетті. Culhwch пен Olwen ертегісін Дерек Уэбб 2005 жылы Пембрукширдегі Нарберт қамалының қайта ашылуына арналған драмалық қойылым ретінде уэльс және ағылшын тілдерінде бейімдеді. Джеральд Морристің "Күлдің әңгімелері" сериясының бесінші кітабы – "Сер Динаданның балладасы" (2003) Кульхучтың ізденісінің бейімделуін қамтиды. "The Quest" (2016) – Ширли Джонстың суретші кітабы, ол Culhwch пен Olwen ертегісінде Модронның ұлы Мейбонның қайда екенін табуға бағытталған ізденіске арналған.