Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Америкалық дәрігер және фармаколог (1936–2023)
American physician and pharmacologist (1936–2023)
Ферид Мурад (14 қыркүйек 1936 – 4 қыркүйек 2023) – американдық дәрігер және фармаколог, 1998 жылғы физиология немесе медицина саласындағы Нобель сыйлығының бірлескен лауреаты.
Ferid Murad (September 14, 1936 – September 4, 2023) was an American physician and pharmacologist, and a co winner of the 1998 Nobel Prize in Physiology or Medicine.
Ерте өмір
Ферид Мурад 1936 жылдың 14 қыркүйегінде Индиана штатының Уайтинг қаласында дүниеге келген. Оның ата-анасы – Альтон қаласынан (Иллинойс штаты) Генриетта Жозефина Боуман және қазіргі Солтүстік Македониядағы Гостивардан келген албан иммигранты Хабир Мурат Эджупи. Ол 1913 жылы Эллис аралында тіркелгеннен кейін есімін Джон Мурадқа өзгерткен. Оның анасы баптист отбасында өскен, 1935 жылы 17 жасында 39 жастағы мұсылман әкесіне үйлену үшін үйден қашып кеткен. Мурадтың маңызды зерттеулері нитроглицерин және оған ұқсас препараттардың денеге азот оксидін бөліп шығару арқылы әсер ететінін көрсетті, бұл жасуша ішіндегі циклдік GMP деңгейін көтеріп, тегіс бұлшық еттерін босаңсытады. Сигнал беру процесіндегі кемшіліктерді UCLA-дан Роберт Ф. Фурчгот және Луис Игнаро ашты, осыған байланысты үшеуі 1998 жылғы Нобель сыйлығын бөлісті (ал Мурад пен Фурчгот 1996 жылы Медицина саласындағы негізгі зерттеулер үшін Альберт Ласкер сыйлығын алды). 1999 жылы Мурад пен Фурчгот Американдық жетістіктер академиясының Алтын тақтасымен марапатталды. Ол сондай-ақ, басқа да көрнекті қоғамдармен қатар Ұлттық ғылым академиясының мүшесі болды. 2015 жылы Мурад 65-ші Линдау Нобель лауреаттарының кездесуінің соңғы күні Климаттың өзгеруі жөніндегі 2015 жылғы Майнау декларациясына қол қойды. Декларацияға барлығы 76 Нобель сыйлығының иегері қол қойды және ол Парижде өткен COP21 климат саммиті аясында Франция Республикасының президенті Франсуа Олландқа табыс етілді. Мурад Бентам ғылым баспасынан шыққан «Шөптік медицина: өткенге оралу» атты кітаптар сериясын редакциялап жатыр; оның екі томы жарық көрді, ал үшінші томы дайындалып жатыр.
Ferid Murad was born in Whiting, Indiana, on September 14, 1936. His parents were Henrietta Josephine Bowman of Alton, Illinois, and Xhabir Murat Ejupi, an Albanian immigrant from Gostivar in present day North Macedonia. who subsequently changed his name to John Murad after being processed at Ellis Island in 1913. His mother was from a Baptist family and ran away from home in 1935, aged 17, to marry his father, who was 39 and Muslim. Murad's key research demonstrated that nitroglycerin and related drugs worked by releasing nitric oxide into the body, which relaxed smooth muscle by elevating intracellular cyclic GMP. The missing steps in the signaling process were filled in by Robert F. Furchgott and Louis J. Ignarro of UCLA, for which the three shared the 1998 Nobel Prize (and for which Murad and Furchgott received the Albert Lasker Award for Basic Medical Research in 1996). In 1999, Murad and Furchgott received the Golden Plate Award of the American Academy of Achievement. He was also a member of the National Academy of Sciences among other notable societies. In 2015, Murad signed the Mainau Declaration 2015 on Climate Change on the final day of the 65th Lindau Nobel Laureate Meeting. The declaration was signed by a total of 76 Nobel Laureates and handed to then President of the French Republic, François Hollande, as part of the successful COP21 climate summit in Paris. Murad was editing a book series published by Bentham Science Publishers titled Herbal medicine: Back to the Future; two volumes of which have already been published and a third volume was in preparation.
Өлім
Ферид Мурад 2023 жылдың 4 қыркүйегінде 86 жасында Калифорния штатының Менло Парк қаласында қайтыс болды.
Ferid Murad died in Menlo Park, California, on September 4, 2023, at the age of 86.