Кіріспе

Батыс неке рәсімдеріне қатысушылар. Кейбір батыс елдеріндегі дәстүрлі неке рәсімдерінде қалыңдықтардың серіктері болып табылады. Қалыңдықтар – әдетте жас әйелдер, көбінесе қалыңдықтың жақын досы немесе туысы. Олар үйлену күні немесе неке рәсімінде қалыңдыққа көмектеседі. Дәстүр бойынша, қалыңдықтар некеге жарамды жастағы бойжеткен қыздардан таңдалатын. Егер біреуі басты қалыңдық ретінде белгіленсе, оны бас қалыңдық деп атауға болады. Егер ол үйленбеген болса, оны құрметті қыз, ал үйленген болса, құрметті ана деп те атайды. Жас қалыңдық – некеге тұруға әлі ерте болған, бірақ қалыңдықтардың қатарына қосылған қыз. АҚШ-та әдетте, неке куәгерлері ретінде тек құрметті қыз бен шаңырақтың жақын досы ғана тіркеледі. Көбінесе бірнеше қалыңдық болады: қазіргі заманда қалыңдық өзіне қатысты қанша серік шақыруды қалайды, соны шешеді. Тарихи тұрғыдан қарағанда, жоғары мәртебелі адамдар ешқашан жалғыз шықпаған, ал серіктердің саны отбасының әлеуметтік статусына сәйкес есептелген. Көптеген қалыңдықтардың болуы отбасының әлеуметтік мәртебесі мен байлығын көрсету мүмкіндігін берген. Бүгінде тойға шақырылған қалыңдықтардың саны көптеген факторларға байланысты, соның ішінде қалыңдықтың тілегі, оның отбасының мүшелерінің саны және серігінің қанша серік шақыруы керек екендігі. Ал ерлер арасындағы баламасы – күйеу жігіттің серігі, британ тілінде «үйге кіргізуші» деп те аталады. АҚШ-та күйеу жігітіне көмектесу рөлі, қонақтарды орындықтарына жеткізу рөлінен бөлініп кеткен, сондықтан бұл екі лауазым енді бір-бірімен мағынасы бірдей емес және көбінесе әртүрлі адамдармен толтырылады. Норвегия, Нидерланды, Франция және Виктория дәуіріндегі Ұлыбритания сияқты кейбір мәдениеттерде қалыңдықтардың орнына кішкентай қыздар тағайындалған (немесе тағайындалған). Олар той процессиясы кезінде гүлдер ұстап жүреді және үйленген жұбайлармен бірге фотосуреттерге түседі. Қазіргі ағылшын тілінде сөйлейтін елдерде бұл рөл қалыңдық рөлінен бөлек, және осы рөлді орындайтын кішкентай қыз «гүл қыз» деп аталады.

Міндеттер

Көптеген әйелдер ең төменгі талаптан асып түседі, бірақ қалыңдықтардың міндеттері өте шектеулі. Олар неке тойына қатысып, той күні қалыңдыққа көмектесуі керек. Еуропа мен Солтүстік Америкада қалыңдықтардан көбінесе үйлену тойын және қабылдауды ұйымдастыруға көмектесуді сұрайды. Қазіргі заманда қалыңдықтар үйлену тойына байланысты шараларды жоспарлауға қатысады, мысалы, қалыңдық тойы немесе жалған күйеу жігіттер тойы сияқты. Дегенмен, бұл шаралар міндетті емес; әдеп сақтайтын сарапшы Джудит Мартиннің айтуынша, "расқа келгенде, қалыңдықтар қалыңдықтың құрметіне ойын-сауық ұйымдастыруға міндетті емес, сондай-ақ, өздеріне шамасы келмейтін көйлек киюге де міндетті емес". Егер қалыңдықтың аймағында қалыңдықтарға арналған түскі ас өткізу дәстүрлі болса, онда оны қалыңдық ұйымдастырып, төлейді. Кіші қалыңдықтан үйлену тойына қатысудан басқа ешқандай міндет талап етілмейді. Қалыңдық пен оның көмекшілері арасындағы міндеттер мен шығындар әртүрлі жолдармен бөліседі. Қазіргі заманғы қалыңдықтар, тарихи әріптестерінен айырмашылығы, енді киімдері мен жол шығындары қалыңдықтың отбасы есебінен төленеді деп күте алмайды, кейде тіпті қалыңдық тойдан бұрын өткізгісі келетін кештерге өздері төлеу керектігі айтылады. Сондықтан, қалыңдық ретінде шақырылған әйелдерге бұл лауазымды қабылдамас бұрын, қалыңдық олардан қанша уақыт, күш-жігер және қаржы күтетінін сұрау және егер бұл олардың шамасынан асып кетсе, бас тарту немесе орнынан бас тарту қалыпты жағдай. Кейбір американдық үйлену тойларында әр қалыңдық 1700 АҚШ долларынан астам ақша жұмсауы мүмкін, көбінесе мақсатты жерге саяхат жасау және тойға дейінгі кештер ең үлкен шығын болып табылады. Той күні оның басты міндеті – қалыңдыққа практикалық және эмоционалдық қолдау көрсету. Ол қалыңдыққа киінуге көмектесе алады және қажет болса, оның шапанын, гүл шоғын, дұға кітабын немесе тойлық көйлегінің шлейфін ұстауға көмектеседі. Екі жүзікті үйлену тойында, басты қалыңдық күйеу жігіттің сақинасын рәсім кезінде қажет болғанша сақтайды. Көптеген қалыңдықтар қалыңдықтардың ересек екенін сұрайды, осылайша олар тойдан кейін неке куәлігіне қол қоятын заңды куәгерлер бола алады. Егер тойдан кейін қабылдау болса, құрметті қалыңдықтан жаңа үйленгендерге тост айтуды сұрауы мүмкін.

Шығуы мен тарихы

Батыстағы қыз-келіншектер дәстүрінің пайда болуы көптеген факторлардың бірігуінен туындаған болуы мүмкін. Ең ықтимал факторларға әлеуметтік-экономикалық жағдай мен мәртебе, отбасы мөлшері, сол кездегі әлеуметтену нормалары және дін жатады, бірақ олармен шектелмейді. Кейбір деректерде Жақыптың және оның екі әйелі – Лия мен Рахиланың Киелі кітаптағы оқиғасы келтіріледі. Олар Жаратылыс кітабында (29:24, 46:18) баяндалғандай, өздерімен бірге қызметшілерін алып келген, осыдан қыз-келіншектер дәстүрінің бастауы бар деп есептеледі. Бұл әйелдер әлеуметтік теңдестер емес, қызметшілер (құлдар) болған. Ежелгі заманда, қалыңдық және барлық қыз-келіншектер бірдей киім киіп, беттерін жапқан, бұл қызғанышпен қараған күйеулер мен жаман рухтарды шатастыру үшін жасалған. Қытайда феодалдық дәуірде қалыңдықтарды тойларда қарсыластар мен бұзақылардың ұрлау қаупі болған. Қалыңдықты қорғау міндеті жүктелген қыз-келіншектер, оны анықтап алу қаупін азайту үшін қалыңдық сияқты киінген. Некеге заңдық қорғау орнатылғаннан кейін бұл қажеттілік жойылды, ал қыз-келіншектердің рөлі көбірек символдық сипатқа ие болды. Виктория дәуірінде ақ түс күйеу жігіттер мен қыз-келіншектер үшін ресми түс болды. Бұл үрдіс Виктория патшайымы Альберт ханзадаға ақ көйлек киіп үйленген кезде басталды, ал оның қыз-келіншектері де оның көйлегінің түсіне сай киінген.