"Союз-29: 139 күндік ғарыш рекорды және "Салют-6" станциясын қайта жандандыру"

Кіріспе

Союз 29 (Союз 29, Союз 29) – 1978 жылы Салют-6 ғарыш станциясына ұшқан совет ғарыш миссиясы. Бұл станцияға жасалған бесінші миссия, төртінші сәтті доктандыру және орбиталық станциядағы екінші ұзақ мерзімді экипаж болды. Ұшқыш-командир Владимир Ковальёнок пен ұшу инженері Александр Иванченков 139 күндік ғарыштағы төзімділік рекордын орнатты. Экипаж 31-ші «Союз» ғарыш кемесімен жерге қайтты, ал оның орнына тамыз айында ұшқан экипаж «Союз 29» ғарыш кемесімен қайтып келді.

Ұшыру және станцияны қайта іске қосу

Салют-6-ға екінші ұзақ мерзімді миссия 1978 жылғы 15 маусымда орбитаға шығарылды. "Союз-26" ғарыш станциясының рекордтық миссиясы 96 күннен кейін аяқталғалы бері ғарыш станциясы үш ай бойы бос тұрды. Ғарышкерлер экипажы 17 маусымда сәтті қонды және Ковальёнок пен Иванченков станцияны қайта іске қосты. Салют-6-ға сәтсіз ұшқан "Союз-25" миссиясының құрамында болған Ковальёнок сол станцияға екі рет барған алғашқы адам болды. Олар станциядағы ауа тазартқыштарын және жылуды реттеу жүйесін қосты, сондай-ақ "Союз-26" бортында қалған суды қайта өңдеу үшін суды қайта пайдалану жүйесін іске қосты. Салют-6-ны толыққанды жұмысқа келтіру экипаждың салмақсыздыққа бейімделуімен бірге жүрді және шамамен бір апта уақыт алды. 19 маусымда Салют-6 орбитада болды. Борттағы температура болды, ал ауа қысымы болды. Осыдан кейін Ковальёнок пен Иванченков станцияның шлюзіне техникалық қызмет көрсетті, "Союз-29" орбиталық модулінде әкелген жабдықтарын орнатты және станцияның "Каскад" бағдарлау жүйесін сынады. Станция 24-26 маусым аралығында гравитациялық градиент бойынша тұрақтандырылған режимде жұмыс істеді, бұл "Splav 01" пешімен 3 күндік балқыту экспериментіне кедергі келтіруі мүмкін болған бағытталғыш жүйенің жұмысын болдырмау үшін жасалды. Алдыңғы экипаж пешті вакуумда жұмыс істеуі үшін орталық бөлімге орнатқан болатын. Осы кезде станция бір күндік күн сәулесіне толыққанды ұшырады. Бұл станцияның орбиталық жазықтығы күнге қараған кезде жылына екі рет орын алды. Алайда, "Союз-30" экипажының жұмысы "Союз-29" экипажының жұмысына кедергі келтірмеу үшін шектелді. Кеңес Одағы мұндай қайта қондыруға алғаш рет тырысты. Қайта қондыру басқа "Прогресс" ғарыш кемесі үшін артқы портты босатуға мүмкіндік берді. Станцияда эксперименттер жалғасты, ал 15 қыркүйекте ғарышкерлер екінші рет душ қабылдады. Қазан айына дейін шамамен 3000 фотосурет түсіріліп, 50-ге жуық эксперимент жүргізілді. Экипаж 20 қыркүйекте маңызды кезеңді белгіледі – олар осы жылдың басында "Союз-26" экипажы орнатқан 96 күндік ғарышқа төзімділік рекордын бұзды.

The second long duration mission to Salyut 6 was launched into orbit on 15 June 1978. The space station had been vacant for three months since the record breaking mission of Soyuz 26 ended after 96 days. The crew successfully docked on 17 June and Kovalyonok and Ivanchenkov reactivated the station. Kovalyonok, who was aboard the failed Soyuz 25 mission to Salyut 6, became the first person to visit the same station twice. They switched on the station's air regenerators and thermal regulation system, and activated the water recycling system to reprocess water left aboard by Soyuz 26. De mothballing Salyut 6 occurred simultaneously with the crew's adaptation to weightlessness, and required about one week. On 19 June, Salyut 6 was in a orbit. Onboard temperature was , and air pressure was Soon after this, Kovalyonok and Ivanchenkov performed maintenance on the station's airlock, installed equipment they brought with them in Soyuz 29's orbital module, and tested the station's Kaskad orientation system. The station operated in gravity gradient stabilized mode between 24 and 26 June to avoid attitude control system engine firings which could cause interference with a 3 day smelting experiment using the Splav 01 furnace. The previous crew installed the furnace in the intermediate compartment so it could operate in vacuum. At the time, the station was in an orbit exposed to sunlight for an entire day. This happened twice a year when the plane of the station's orbit faced the sun. The activities of the Soyuz 30 crew, however, were severely curtailed so as not to interfere with the Soyuz 29 crew. It was the first time the Soviets had attempted such a redocking. The redock had the effect of clearing the aft port for another Progress craft. Experiments continued on the station, and on 15 September, the cosmonauts took their second showers. By October, some 3,000 photographs had been taken and some 50 experiments carried out. The crew marked a significant milestone on 20 September when they surpassed the 96 day space endurance record of the Soyuz 26 crew, set earlier that year.

4-кезең, қозғалтқыш жүйесінің бұзылуы, Жерге оралу

Үшінші "Прогресс" танкері экипаж үшін 6 қазанда "Салют-6" станциясының артқы портына жетті. "Прогресс-4" кемесінде ауа баллондары, киім-кешек, журналдар және азық-түлік сияқты жабдықтар болды. Иванченковтың әйелі коньяк толтырылған шоколадты конфеттерді конфеттер қорабына жасырып әкелген, ал экипаж қорапты ашқанда шоколадтар шашырап кетті. Конфеттерді жинауға екі сағат кетті. 13 қазанда отын құю жұмысы аяқталды, 20 қазанда станцияның орбитасын көтеру үшін екі рет қозғалтқыш іске қосылды, ал "Прогресс" 26 қазанда орбитадан шығарылды. Миссияның соңына қарай космонавттар станцияның қозғалтқыштарында аномалияны байқап, Жердегі басқару орталығына хабарлады. Миссияның соңғы күндері қосымша тәжірибелер жүргізілді. 7 қазанда ай тұтылуы байқалды, 17-18 қазанда кең ауқымды медициналық тексерулер өтті, ал 22 қазанда "Кристалл" және "Сплав" пештерінде материалдық тәжірибелер жалғасты. Экипаж орбитадағы соңғы айында күніне үш сағат жаттығу жасады. 30 қазанда тәжірибелер "Союз-31" кемесіне ауыстырылды, оның қозғалтқыштары сынақтан өтті және станцияның ішкі жағы тазартылды. Олар 2 қарашада Жезқазғанның оңтүстік-шығысына қонды. Қонуды советтік теледидар тікелей эфирде көрсетті. Экипажтың көп бөлігі бес күнде қалпына келді, ал толыққанды қалпына келуіне 25 күн уақыт кетті. Олар Жерге оралғаннан кейін сөйлеуде қиындық туындаған алғашқы экипаж болды. Дегенмен, олардың жағдайы бұрынғы ұзақ мерзімді миссияға қатысқан экипажға қарағанда жақсырақ болды. Олар орбитада барлығы 139 күн өткізді. Миссия аяқталғаннан кейін және "Салют-6" келесі бірнеше айға тоқтатылғаннан кейін, Жердегі мамандар станциядан түскен телеметриялық деректерді зерттеп, қозғалтқыш жүйесінде не болғанын анықтауға тырысты. Олар UDMH резервуарының бірінен газ ағып, қозғалтқыштарға отын жеткізетін азотпен толтырылған баллондардың зақымдануына себеп болғанын анықтады. Басты қозғалтқыштарды одан әрі пайдалану ақауды күшейте түсіп, қозғалтқыш жүйесін, соның ішінде бағытталмалы қозғалтқыштарды бұзуы мүмкін еді. Осы жағдайға байланысты станцияның қалған өмірлік циклінде басты қозғалтқыштарды қайтадан іске қоспау туралы шешім қабылданды. "Салют-6" бағытталмалы қозғалтқыштарымен шектелгендіктен, барлық орбиталық маневрлер енді келетін ғарыш кемелері арқылы жүзеге асырылуы керек болды. Экипажтың жағдайының салыстырмалы түрде жақсы болуы миссияның соңғы күндерінде жасалған қарқынды жаттығулардың тікелей нәтижесі деп есептелді, бұл одан да ұзақ мерзімді ғарыш сапарларына жол ашты.

The third Progress tanker for the crew arrived at Salyut 6's aft port on 6 October. Progress 4 had of equipment aboard, including air canisters, clothes, magazines and food. Ivanchenkov's wife had smuggled some brandy filled chocolates into a box of candy, and when the crew opened the box, the chocolates flew out. It took them two hours to retrieve the candies. Refueling was completed on 13 October, two burns were used to raise the station's orbit on 20 October, and the Progress was de orbited on 26 October. Towards the end of the mission, the cosmonauts noticed abnormal behavior with the station's engines and reported it to ground controllers. More experiments were carried out in the waning days of the mission. A lunar eclipse was observed on 7 October, extensive medical tests were carried out between 17 and 18 October, and more material experiments were conducted in the Kristall and Splav furnaces on 22 October. The crew exercised three hours a day during their final month in orbit. Experiments were transferred to Soyuz 31 on 30 October, its engines were tested, and the station's interior was cleaned. They returned to Earth on 2 November, landing southeast of Jezkazgan. The landing was covered live by Soviet television. The crew mostly recovered in five days, and fully recovered 25 days after their return. They were the first crew to have difficulty talking after returning to Earth. Despite all this, their condition was slightly better than the previous long duration crew's. They had spent a total of 139 days in orbit. After the residency was finished and Salyut 6 went back into uncrewed mothball mode for the next several months, ground crews studied telemetry data from the station to figure out what was wrong with the propulsion system. They concluded that a leak in one of the UDMH tanks had contaminated the nitrogen pressurized bellows that fed propellant into the engines. Further use of the main engines could aggravate the leak and possibly ruin the entire propulsion system, including the attitude control thrusters. As a result of this development, it was decided to not risk firing the main engines again for the remainder of the station's operating life. With Salyut 6 limited to its attitude control thrusters, all orbital maneuvers from now on had to be carried out by visiting spacecraft. The relatively good shape the crew were in was seen as a direct result of the hard exercise program carried out in the final days of the mission, and cleared the way for even longer flights.