Кіріспе

Эфир мен спирттегі нитроцеллюлозаның жанғыш, сіроп тәрізді ерітіндісі – коллодион. Коллодион – эфир мен спирттегі нитроцеллюлозаның жанғыш, сіроп тәрізді ерітіндісі. Оның екі негізгі түрі бар: икемді және икемсіз. Икемді түрі көбінесе хирургиялық жамау ретінде немесе жамауларды бекіту үшін қолданылады. Теріге жаққанда, коллодион кептіріліп, икемді нитроцеллюлозадан қабықша түзеді. Бастапқыда түссіз болғанымен, уақыт өте келе түсі өзгеріп, сарғаяды. Икемсіз коллодион көбінесе театрлық макияжға қолданылады. Коллодион бұрын ылғал пластиналы фотосуреттердің негізін құраған, бірақ қазіргі заманғы желатин эмульсияларымен алмастырылды.

Тарих

1846 жылы Луи Николас Менард пен Флорес Домонте целлюлоза нитратын эфирде еріте алатынын ашты. Олар эфирді (этоксиэтанды) еріткіш ретінде, ал этанолды сұйылтқыш ретінде пайдаланатын қоспаны жасады, бұл целлюлоза нитратын мөлдір, желе тәрізді сұйықтыққа айналдырды. Коллодионды алғаш рет 1847 жылы Бостондық дәрігер Джон Паркер Мейнард медицинада жараға жағу үшін қолданды. Бұл ерітіндіге Бостон, Массачусетс штатының дәрігері А. А. Гулд "коллодион" (грекше κολλώδης (kollodis) – жабысқақ) деген ат қойды.

Құрғақ коллодиондық пластиналар

Ричард Хилл Норрис, Бірмингемдегі Королева колледжінің (Бирмингем университетінің алдыңғы колледжі) медицина докторы және физиология профессоры, әдетте, 1856 жылы фотосуретте қолданылатын құрғақ пластинкаға жаңа патент алған кезде құрғақ коллодиондық пластинканы алғаш дамытқан адам деп есептеледі. Оның сезімталдығын сақтау үшін эмульсия желатинмен немесе арабика желімімен жабылған. 1861 жылы майор К. Рассел танинді пайдалану арқылы тағы бір әдіс ойлап тапты, ал 1864 жылы В. Э. Болтон мен Э. Дж. Сейс күміс бромиді коллодионмен араластырды, соның нәтижесінде 1860 жылдардың ортасына қарай ылғал пластинка процесі тоқтатылды.

Басқа қолданыстар

Иілгішсіз коллодион театрлық макияжда түрлі эффектілер үшін қолданылады. Теріге жаққанда, еріткіш (әдетте эфир немесе спирт) буланып кететінімен ол қысқарады, әжімдер пайда болады және қартаюды немесе іздерді көрсету үшін пайдаланылады. Коллодион телескоп айналары сияқты оптикалық құралдарды тазалауда қолданылады. Коллодион оптикалық бетке, әдетте екі немесе одан көп қабаттап жағылады. Кейде қабаттардың арасына жұқа мата салынады, ол коллодионды оңай алып тастау үшін бірге ұстайды. Коллодион кепкеннен кейін, оптикалық бетті жабатын берік қабатты мұқият сыпырып алады, соның ішінде ластануды да алып тастайды. Коллодион – микроскоп астында зерттелетін үлгілерді орналастыруға қолданылатын пироксилиннің таза түрі. Рене Дагрон Парижде болғанда, кейіннен микрофильм және Стэнхоп өндірісінің технологияларына бейімделетін коллодион ылғалды пластина және коллодион альбумен құрғақ пластина процестерімен танысты. Альфред Нобель өз динамитінен де күшті, икемді және суға төзімді жарылыс гелатинін жасау үшін коллодионды пайдаланды. Кейбір тырнақ лактарының құрамында да коллодион болады.