Кіріспе
Сот таныған шарттық емес қатынас. Квази-шарт (немесе заң бойынша туындайтын шарт немесе жасалған шарт) – сот таныған шарттық емес қатынас. Квази-шарт ұғымы рим құқығына қатысты және кейбір қазіргі заманғы құқықтық жүйелерде қолданылады. Квази-шарт заңдары латын тіліндегі "Nemo debet locupletari ex aliena iactura" деген мәлімдемеден туындаған, ол ешкімнің басқа адамның зиянынан байымауы керек екенін көрсетеді. Бұл рим құқығының негізгі қағидаларының бірі болды.
A quasi contract (or implied in law contract or constructive contract) is a fictional contract recognised by a court. The notion of a quasi contract can be traced to Roman law and is still a concept used in some modern legal systems. Quasi contract laws have been deduced from the Latin statement "Nemo debet locupletari ex aliena iactura", which proclaims that no one should grow rich out of another person's loss. It was one of the central doctrines of Roman law.
Тарих
Жалпы құқық юрисдикцияларында квази-келісімшарт заңының тамыры indebitatus assumpsit деп аталатын ортағасырлық сот процесінің түріне жетеді. Мағынасы бойынша, талапкер жауапкерден ақша сомасын, жауапкер оны төлеуге уәде бергендей қайтарып алатын еді: яғни, тараптар арасында қолданыстағы келісімшарт болған сияқты. Жауапкердің "келісімшартқа" бағынуға берген уәдесі заңмен болжайтын. Квази-келісімшарт заңы көбінесе реституциялық міндеттемелерді күшімен жүзеге асыру үшін қолданылды. Indebitatus assumpsit деп аталатын сот процесінің түрі, әртүрлі қосалқы түрлерді, жалпы ақша есептері деп белгілі түрлерді қамтыды. Олардың ішінде квази-келісімшарт заңының кейінгі дамуы үшін ең маңыздылары: (i) талапкердің пайдалануына жұмсалған және алынған ақшаға талаптар; (ii) жауапкердің пайдалануына төленген ақшаға талаптар; (iii) квантум мерит; және (iv) квантум валебант. Квази-келісімшарттық іс-шаралар көбінесе (бірақ тек соған ғана шектелмейді) қазіргі кезде негізсіз байып кету деп аталатын жағдайды түзету үшін қолданылды. Көптеген жалпы құқық юрисдикцияларында квази-келісімшарт заңы негізсіз байып кету заңымен ығыстырылды.
Квазишарт және келісімшарт
Квази-келісімшарт нақты жасалған келісімшарттан өзгеше және нақты келісілген келісімшарттан ажыратылады. Нақты келісімшарт. Адамның келісімге міндеттенуге келісуі тікелей немесе жанама болуы мүмкін. Екінші жағдайда, егер жарамды келісімшарт үшін қажетті талаптар орындалса, толыққанды келісімшарт болады. Екі адам арасындағы тікелей келісім арқылы туындаған келісімшарт пен нақты келісімшарт арасындағы жалғыз айырмашылық – соттың сот процесінде дәлелденген фактілерден шығарылған қорытындылар арқылы мойындалуында. Егер талапкер кез келген түріндегі келісімшарт бойынша сотқа жүгінген болса, ол келісім бойынша қабылданған міндеттеме туралы келісімшарт құқығы бойынша талап қойып отыр, ал оның жауапкердің бұзуына байланысты өтемақы талап ету құқығы бар. Квази-келісімшарт. Керісінше, квази-келісімшарт жауапкердің келісімшарт болғандай міндетті болуын білдіретін жағдайларды қарастырады. Талапкер мұндай "келісімшарт" бойынша indebitatus assumpsit талап қойғанда, ол келісім бойынша қабылданған міндеттемені емес, заңмен жүктелген міндеттемені қудалайды.