Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Фин фольклорының бір бөлігі
Part of Finnish folklore
Фин фольклорында барлық жерлер мен заттардың, сондай-ақ адамдардың да өздерінің халтижасы (рух, қорғаушы күш) бар. Мұндай халтижаның бірі – этиайнен, ол адамның алдында келіп, сол адам кейін істейтін істерді істейтін бейне, көлеңке немесе әсер. Мысалы, үйде күтіп отырған адамдар есік жабылатын дыбысты естіп, тіпті көлеңке немесе силуэтті көруі мүмкін, бірақ ешкім келмегенін біледі. Этиайнен – сондай-ақ бірдеңе болады деген сезімді де білдіреді. Кейде ол, мысалы, жаман жыл туындап келе жатқанын ескертуі мүмкін. Қазіргі фин тілінде бұл термин шамандық тамырынан ажырап, алдын ала сезуді білдіреді. Ес беру, болжау және осыған ұқсас амалдардан өзгеше, этиайсет (көпше түрі) өздігінен пайда болады және оны шақыруға болмайды. Керісінше, олар кейде қалаусыз болып, алаңдатуы мүмкін, мысалы, әуестің әсері сияқты. Этиайсет әрқашан қатты эмоциялармен байланысты болмауы мүмкін және күнделікті оқиғаларға қатысты болуы мүмкін, бірақ өлім-жітім сияқты жағдайлармен байланысты оқиғалар жиі кездеседі. Осы құбылыстар әлі де хабарланғандықтан, оларды алдын ала сезінудің психологиялық тәжірибесін түсіндірудің бір жолы ретінде сақталған дәстүр деп қарастыруға болады.
In Finnish folklore, all places and things, and also human beings, have a haltija (a genius, guardian spirit) of their own. One such haltija is called etiäinen—an image, doppelgänger, or just an impression that goes ahead of a person, doing things the person in question later does. For example, people waiting at home might hear the door close or even see a shadow or a silhouette, only to realize that no one has yet arrived. Etiäinen can also refer to some kind of a feeling that something is going to happen. Sometimes it could, for example, warn of a bad year coming. In modern Finnish, the term has detached from its shamanistic origins and refers to premonition. Unlike clairvoyance, divination, and similar practices, etiäiset (plural) are spontaneous and can't be induced. Quite the opposite, they may be unwanted and cause anxiety, like ghosts. Etiäiset need not be too dramatic and may concern everyday events, although ones related to e. g. deaths are common. As these phenomena are still reported today, they can be considered a living tradition, as a way to explain the psychological experience of premonition.
Мүмкін себептері
Көріністің егжей-тегжейлі түсіндірілуінің бір себебі - адам біреуді күтіп тұрғанда, оның күту сезімі күнделікті дыбыстарды, мысалы, мысықтың немесе желдің дыбыстарын күшейтіп, сол адам туралы жарқын естелікке әкелуі мүмкін. Бұл естелік, есте қалған адамның "жолға шығып келе жатқаны" сезімін тудырады. Егер ешкім келмесе, "мүмкін болатын этиайнен" естен шығарылады. Алайда, бұл түсіндірме дұрыс емес, себебі этиайнен міндетті түрде күткен адам келгенде ғана пайда болмайды. Көбінесе ол күтпеген қонақты көрсетеді, ол ешқандай алдын ала хабарлаусыз, телефон қоңыраусыз немесе жариялаусыз келеді.
One explanation given for the detail of the apparition is that when a person is waiting for someone, their anticipation can augment everyday sounds, for example of a cat or the wind, and bring to consciousness a vivid recollection of the person. This recollection will tend to produce the feeling that the remembered person is "coming". If no one comes, the "possible etiäinen" is forgotten. The failure of this explanation is that etiäinen does not necessarily occur when you expect someone to come. It more often indicates an unexpected visitor who would otherwise come as a surprise, without phone calls or any kind of announcement beforehand.