Ежелгі Грек ғимараты: Эрехтейон ғибадатханасы

Кіріспе

Көне грек ғибадатханасы

Ancient Greek temple

Ancient Temple (Ancient Greek and Roman Period)
Church (Byzantine Period)
Palace (Frankish Period)
Residence of the Turkish commander's harem (Ottoman Period)
|architectural style = Ionic
|structural system =
|cost =
|location = Athens, Greece
|address =
|client =
|owner = Greek government
|current tenants = Museum
|landlord =
|start date = 421 BC
|completion date = 406 BC; (/ɪ/'/r//ɛ//k//θ//i//ə//n/, latinized as Erechtheum /ɪ/'/r//ɛ//k//θ//i//ə//m//, /,/ɛ//r//ɪ//k/'/θ//iː//ə//m/; Ἐρέχθειον, ) or Temple of Athena Polias is an ancient Greek Ionic temple on the north side of the Acropolis, Athens, which was primarily dedicated to the goddess Athena. The Ionic building, made to house the statue of Athena Polias, has in modern scholarship been called the Erechtheion (the sanctuary of Erechtheus or Poseidon) in the belief that it encompassed two buildings mentioned by the Greek Roman geographer Pausanias: the Temple of Athena Polias and the Erechtheion. However, whether the Erechtheion referred to by Pausanias and other sources is indeed the Ionic temple or an entirely different building has become a point of contention in recent decades, with various scholars ruling out that Athena and Erechtheus were worshipped in a single building. Alternative suggested locations of the true Erechtheion include the structures on the Acropolis conventionally identified as the Arrephorion, the Sanctuary of Zeus Polieus, the Sanctuary of Pandion, and the Dörpfeld foundations. However, while there is no consensus among scholars on this issue, the building continues to be referred to as the Erechtheion by convention. In the official decrees the Ionic building is referred to as " το͂ νεὸ το͂ ἐμ πόλει ἐν ο͂ι τὸ ἀρχαῖον ἄγαλμα" (the temple on the Acropolis within which is the ancient statue). In other instances it is referred to as the Temple of the Polias. The joint cult of Athena and Poseidon Erechtheus appears to have been established on the Acropolis at a very early period, and they were even worshipped in the same temple as may, according to the traditional view, be inferred from two passages in Homer and also from later Greek texts. The extant building is the successor of several temples and buildings on the site. Its precise date of construction is unknown; it has traditionally been thought to have been built from c. 421–406 BC, but more recent scholarship favours a date in the 430s, when it could have been part of the programme of works instigated by Pericles. The Erechtheion is unique in the corpus of Greek temples in that its asymmetrical composition doesn't conform to the canon of Greek classical architecture. This is attributed either to the irregularity of the site or to the evolving and complex nature of the cults which the building housed, or it is conjectured to be the incomplete part of a larger symmetrical building. Additionally, its post classical history of change of use, damage, and spoliation has made it one of the more problematic sites in classical archaeology. The precise nature and location of the various religious and architectural elements within the building remain the subject of debate. The temple was nonetheless a seminal example of the classical Ionic style and was highly influential on later Hellenistic, Roman, and Greek Revival architecture.

Көне ғибадатхана (Көне грек және рим дәуірі)
Шіркеу (Византия дәуірі)
Сарай (Франк дәуірі)
Түрік қолбасшысының харемі (Осман дәуірі)
Тұрғын үйі

|сәулеттік стиль = Иондық
|құрылымдық жүйе =
|құны =
|жайы = Афина, Грекия
|мекенжайы =
|тапсырыс беруші =
|иесі = Грекия үкіметі
|қазіргі тұрғындары = Мұражай
|жалға беруші =
|басталу күні = б.з.д. 421 ж.
|аяқталу күні = б.з.д. 406 ж.; (/ɪ/'/r//ɛ//k//θ//i//ə//n/, латыншада Erechtheum /ɪ/'/r//ɛ//kθ//i//ə//m/, /,ɛ//r//ɪ//k/'/θ//iː//ə//m/; Ἐρέχθειον, ) немесе Афина Полияс ғибадатханасы – Афина Акрополінің солтүстік жағындағы көне грек иондық ғибадатханасы, ол негізінен Афина қадірлісіне арналған. Афина Полияс мүсінін орналастыру үшін салынған иондық ғимарат, қазіргі заманғы зерттеулерде Эрехтейон (Эрехтей немесе Посейдонның қасиетті орны) деп аталады, себебі ол грек-рим географы Паузанийдің айтуынша, Афина Полияс ғибадатханасы және Эрехтейон сияқты екі ғимаратты қамтиды деп есептеледі. Алайда, Паузаний және басқа да дереккөздерде айтылған Эрехтейон нақтыда иондық ғибадатхана ма, әлде басқа ғимарат па деген мәселе соңғы онжылдықтарда дау тудырып келеді, көптеген ғалымдар Афина мен Эрехтей бір ғимаратта құдайына табынған жоқ деп санайды. Нақты Эрехтейонның басқа ұсынылған орындарына Аррефорион, Зевс Полийдің қасиетті орны, Пандионның қасиетті орны және Дёрпфельд негіздері ретінде белгілі Акропольдегі құрылымдар кіреді. Бірақ ғалымдардың арасында осы мәселе бойынша бірлік болмаса да, ғимарат әдетте "Эрехтейон" деп аталады. Ресми жарлықтарда иондық ғимарат "το͂ νεὸ το͂ ἐμ πόλει ἐν ο͂ι τὸ ἀρχαῖον ἄγαλμα" (Акропольдегі ежелгі мүсіні бар ғибадатхана) деп аталады. Басқа жағдайларда ол Полия ғибадатханасы деп аталады. Афина мен Посейдон Эрехтейдің бірлескен культі Акропольде ерте заманда пайда болған, тіпті олар Гомердің екі тұжырымында және кейінгі грек мәтіндерінде айтылғандай, бір ғибадатханада құдайына табынып келген. Қазіргі ғимарат – осы жердегі бірнеше ғибадатханалар мен құрылыстардың жалғасы. Оның нақты салыныс мерзімі белгісіз; дәстүрлі түрде б.з.д. 421-406 жылдар аралығында салынған деп есептеледі, бірақ соңғы зерттеулер б.з.д. 430 жылдары, Перикл бастаған жұмыстар бағдарламасының бөлігі ретінде салынған деген пікірді қолдайды. Эрехтейон грек ғибадатханаларының арасында ерекше, себебі оның асимметриялық композициясы грек классикалық сәулетінің канонына сәйкес келмейді. Бұл жердің бейресмилігіне немесе ғимараттағы культтардың дамуы мен күрделілігіне немесе ол үлкен симметриялық ғимараттың толық емес бөлігі болуы мүмкін деп болжанады. Сонымен қатар, классикалық кезеңнен кейінгі пайдаланудың өзгеруі, зақымдануы және тонау тарихы оны классикалық археологиядағы ең күрделі орындардың біріне айналдырды. Ғимараттың әртүрлі діни және сәулеттік элементтерінің нақты сипаты мен орналасуы әлі де талқыланып жатыр. Дегенмен, ғибадатхана классикалық иондық стильдің маңызды үлгісі болды және кейінгі эллинистік, римдік және грек жаңарту сәулетіне үлкен әсер етті.

Тарих

Классикалық Эректейон – Афина Акрополінің солтүстік бөлігіндегі ғимараттардың соңғысы, олардың ең ертегісі Микен кезеңінің қола дәуірінің соңына жатады. Л. Б. Холланд Эректейонның астындағы қалдықтар Микендегідей сарай кешенінің ауласы болған деп болжады. LHI кезеңінің аз ғана дәлеліне иониялық ғибадатхананың іргесі астындағы ыдыстардың сынықтары мен қабырғаның бөліктері кіреді. Шахталы қабір кезеңінің қалған бөлігінде LHII және LHIIIA кезеңдерінен ештеңе табылмады, тек LHIIIB кезеңінен террасалар, балалар қабірлері және әк тастан жасалған бағананың негізі сияқты қоныстану белгілері бар. Хурвитт, осы кезеңдегі басқа елдердегі халық орталықтарымен салыстыра отырып, акропольде қарулы құдайға арналған культ орталығы болған болуы мүмкін дейді, бұл афиналық культтің бастапқы түрі болуы мүмкін. Сонымен қатар, микендік құдық пен циклоптық қабырғалар, LHIIIB және LHIIIC кезеңдері аралығында пайдаланылған, Гомер дәстүрінде жазылған «Эректейдің мықты салынған үйі» ретіндегі төбеге бекініс салу әрекеттерін көрсетеді. Бұл құдық Эректей культінің орналасқан жерін көрсете алады. Эректейонның астындағы археологиялық зерттеулер архаикалық және ерте классикалық кезеңдер үшін де жеткіліксіз. Осыған қарамастан, б.з.б. 480 жылы Афинаның Ахеменидтер тарапынан қиратылуына дейін осы жерде құрылыс болғандығы туралы бірнеше ұсыныстар жасалды. Орландос көлбеу бағытталған алтыбағанды амфипростиль ғибадатханасын қайта құрады, оның пронаосында «үшбұрышты белгілер» болған болуы мүмкін. Басқалар Афина Полияс ғибадатханасына немесе төртбағанды найскосқа іргелес бірнеше теменді қалпына келтірді. Эректейонның оңтүстігінде Дёрпфельд негіздері ғибадатханасы орналасқан, қазір ол Афина Полияс ғибадатханасының архаикалық ғибадатханасы деп саналады, оның негіздері бүгінде акропольде көрінеді. Осы ғибадатхананың солтүстік жиегінің қалдықтарын зерттеу арқылы Қоррес Иондық Эректейонға дейінгі жердің шекарасын анықтап, классикалық теменнің пішінін анықтауға болады. Коррес Кекропейонды белгілейтін бағаналы ескерткіш Қыздардың балдақыны орналасқан жерде болғандығын және оған іргелес Пандросейонға арналған стоа болғандығын айтады. 409–404 жылдар аралығындағы Эректейонның классикалық құрылысы туралы есептер сақталған, бұл ғибадатхананың құрылысын дәл анықтауға мүмкіндік береді. Дегенмен, құрылыс жобасы қашан басталғаны туралы сұрақ әлі де ашық. Құрылыс қашан басталғаны туралы нақты мәліметтер жоқ, бірақ 430 жылдары немесе 421 жылы Никиас бейбітшілігі кезінде басталғаны болжанады. Соңғысы – басым пікір, себебі Ұзақ Пелопоннес соғысындағы тыныштық ірі құрылыс жобасын бастау үшін қолайлы уақыт болған және 413 жылғы Сицилия апаты кезінде құрылыс тоқтаған болуы мүмкін. Сонымен қатар, 430 жылдардың ортасы және 412 жылдары да болған оқиғалар туралы айтылады. Жұмыс 406–405 жылдары аяқталған сияқты, ал соңғы есептер 405–404 жылдарға қатысты, бірақ кейбір қалыптар аяқталмаған және кейбір тас блоктарының бөліктері кесілмеген. Сәулетшілердің (эпископос) – Филокл мен Архилохтың есімдері бізге жеткен. Олар 409 жылдан кейін жұмыс істеді. Бірақ сәулетшінің (архитектонның) кім екені белгісіз. Бірнеше үміткерлер ұсынылды: Мнесикл, Калликрат және Иктинос. Ғимараттың кейінгі тарихы зақымдану, қалпына келтіру және мақсатын өзгертумен байланысты, бұл бастапқы құрылысты қайта құруды қиындатады. Классикалық ғимараттың алғашқы өртке ұшырауы 377–376 жылдары болған, екінші, одан да ауыр өрт б.з.д. I ғасырында немесе одан ертерек болған, содан кейін жөндеу жұмыстары жүргізілді. Эректейон Парфенонмен бірге біздің заманымыздың 3-ші немесе 4-ші ғасырларында тағы да қирауға ұшырады, бұл герулдар немесе визиготтардың шабуылына немесе табиғи апатқа байланысты ма, белгісіз. Юлиан Апостат 361 және 363 жылдары Парфенонды жалған ғибадатхана ретінде қайта құрды, сол кезде Парфенон Акропольдегі Афина культінің жалғыз куәлік етілген орны болды, бұл Эректейон тасталғанын білдіреді. Классикалық кезеңнен кейін Эректейон бірнеше құрылымдық өзгерістерге ұшырады, бұл ғимараттың христиан ғибадатханасына бейімделуінен туындады деп болжауға болады. Біріншісі – 4 ғасырда оның бағаналы залына айналуы. VI-VII ғасырдың аяғында Эректейон үш қабатты базилика шіркеуіне айналдырылды, ал Батыс дәліз нартекс ретінде пайдаланылды. Шығыс іргетастардың орталық бөлігі қисық апсидаға орын жасау үшін алынып тасталды. 12 ғасырда базилика жаңартылды. Дөңгелек апсида кеңейтіліп, сыртқы жағы түзуленді. Қақпаның сыртқы бедерлері солтүстік және оңтүстік қабырғаларға дейін созылды. Франктардың билігі кезінде (1204–1458) Эректейон деконсекрацияланды және Афинаның католик епископтарының резиденциясына айналдырылды, олар Афинаның Латын кафедралық шіркеуінде мисса өткізді. Османдық билігі кезінде және Акрополь платосы гарнизонға айналдырылғанда Эректейон Диздардың гареміне айналды. Алайда, жаңа зерттеулер бұл ғимараттың гарем ретінде пайдаланылғанына күмән тудырады, себебі мұндай мәліметтер түрік деректерінде табылмады. Ғимараттың осы соңғы кезеңінде саяхатшылардың есептері мен архитектуралық жазбалар пайда болды, сонымен қатар антикалық коллекционерлердің зардап шегуі де болды. 1826–1827 жылдардағы қоршау кезінде ғимаратқа ең көп зиян келтірілді, осы кезде Қыздардың балдақыны мен батыс фасады артиллериялық оқтардан қиратылды және қабырғалардың арасындағы қосылыстардан мырыш ұрланды. Осы қираған халдегі орынға Кирякос Питтакис 1837–1840 жылдар аралығында Эректейонды қайта құрудың алғашқы масштабты жұмысын жүргізді.

The classical Erechtheion is the last in a series of buildings approximately on the mid north site of the Acropolis of Athens, the earliest of which dates back to the late Bronze Age Mycenaean period. L. B. Holland conjectured that the remains under the Erechtheion was the forecourt of a palace complex similar to that of Mycenae. The scant evidence of the period LHI includes potsherds and scraps of a wall under the foundations of the Ionic temple. From the remainder of the shaft grave period, there is nothing from LHII LH IIIA, only from LH IIIB is there evidence of habitation in the form of terracing, children's graves, and a limestone column base. Hurwitt, arguing by analogy with population centres elsewhere from the period, maintains that there may have been a cult centre on the acropolis to the armed goddess a ta na po ti ni ja, which could represent the primitive origins of the Athenian cult. Additionally, the Mycenaean well and Cyclopean walls, which appear to have been in use between LH IIIB and LH IIIC, attests to attempts to fortify the hill top as the "strong built house of Erechtheus" recorded in the Homeric tradition. The well may be an indication of the location of the cult of Erechtheus. The archaeology under the Erechtheion is also poorly evidenced for the archaic and early classical periods. Despite this a number of proposals have been made for a structure on the site immediately before the Achaemenid destruction of Athens in 480 BC. Orlandos reconstructs an obliquely orientated hexastyle amphiprostyle temple, which would have contained the "trident marks" in its pronaos. Others restore a number of temene adjacent to the Temple of Athena Polias or a tetrastyle naiskos. To the south of the Erechtheion site would have been the Dörpfeld Foundations Temple, now thought to be the archaic Temple of Athena Polias, the foundations of which are visible on the acropolis today. Examination of the remains of the north edge of this temple by Korres might suggest the boundaries of the pre Ionic Erechtheion site and therefore determine the shape of the classical temenos. Korres argues that a columnar monument marking the kekropeion would have been approximately where the Porch of the Maidens is, and that there was a stoa for the Pandroseion adjacent. The building accounts for the classical Erechtheion from 409–404 BC have survived, allowing an unusually secure dating of the construction of the temple. Nevertheless, the question remains of when the building project was inaugurated. There is no primary evidence for when construction began; it is conjectured to be either the 430s or in 421 during the Peace of Nikias. The latter is broadly the consensus view, the rationale being that this lull in the long Peloponnesian War would have been the most convenient time to begin a major construction project and that there was a likely hiatus in building during the Sicilian disaster of 413. Alternatively, dates as early as the mid 430s and as late as 412 have been put forward. Work seems to have ended in 406–405, and the last accounts were from 405–404, though some mouldings were never finished and some of the bosses of some stone blocks were not chiselled off. The names of the architect overseers (episkopos), Philokles and Archilochos, have come down to us. They worked on the site after 409. But the identity of the architect (architecton) is unknown. Several candidates have been suggested; namely, Mnesikles, Kallikrates, and Iktinos. The subsequent history of the building has been one of damage, restoration and change of use, which complicates the task of reconstructing the original structure. The first recorded fire that the classical building suffered was perhaps 377–376, a second more severe fire took hold sometime in 1st century BC or earlier followed by a campaign of repair. The Erechtheion along with the Parthenon suffered a further major destruction at some point in the 3rd or 4th century AD; whether this was due to Herulian or Visigoth attack or a natural disaster is unclear. Julian the Apostate undertook the reconstruction of the Parthenon as a pagan temple in circa AD 361 and 363, at which point the Parthenon was the only attested site of the cult of Athena on the Acropolis, implying that the Erechtheion had been abandoned. In the post classical period, the Erechtheion was subject to a number of structural changes that must be assumed to have been prompted by the building's adaptation to Christian worship. The first was its conversion to a pillared hall with a groin vaulted roof at some point in the 4th century. In the late 6th or 7th century, the Erechtheion was converted into a three aisled basilica church with the West Corridor serving as the narthex. The central portion of the east foundations was removed to make room for a curved apse. In the 12th century, the basilica was renovated. The round apse was enlarged and was given straight sides on the exterior. The chancel screen was extended to the North and South Walls. During the Frankish occupation (1204–1458), the Erechteion was deconsecrated and changed to a Bishop's residence, probably for the Catholic bishops of Athens who held mass in the Latin Cathedral of Church of Our Lady of Athens. With the advent of Ottoman control and the adaptation of the Acropolis plateau to a garrison, the Erechtheion took on its final incarnation as the Dizdar's harem. However, new research questions whether the building was actually in use as a harem, as this is not found in Turkish sources. This final period of the building's use also witnessed the beginning of traveller's accounts and architectural recording of the structure along with its despoliation by antique collectors. Perhaps the greatest damage to the edifice came with the siege of 1826–1827, when the Maiden Porch and west facade were felled by cannon fire and the masonry joints were scavenged for lead. This ruined state is the condition of the site that prompted the first major anastylosis of the Erechtheion, by Kyriakos Pittakis between 1837 and 1840.

Сәулет

Сыртқы жағынан ғибадатхана иондық гексастиль, шығысқа қараған простильді pronaos болып табылады. Ғимарат пентелик мраморынан салынған, көк түсті элеузин тасынан жасалған фризбен әшекейленген. Ғибадатхана қабырғалары изодомиялық тіктас қалаумен тұрғызылған. Шығыс портигінде энтазис жоқ, бірақ стилобаты қисық. Наос екі бөлікке бөлінген, ғимараттың батыс бөлігінің едені шығыс бөлігінен үш метр төмен, бірақ төбесінің биіктігі бірдей. Наостың батыс жағында үш кіреберіс бар. Батыс наостың солтүстігінде төменгі иондық простильге апаратын үлкен есік пен баспалдақ орналасқан, ол алты бағаннан тұратын диптерлік тетрастильді портикке алып келеді, солтүстік-батыс бұрышында ерекше қос антасы бар. Осы портиктің жанында сыртқы терраса мен шығыс портигіне апаратын баспалдақтар бар. Солтүстік есіктің шығысында жер астына түсетін кіреберіс бар, ол солтүстік портигінің астындағы жыландар шұңқырына алып баратын склепке жетелейді. Батыс наостың солтүстік жағындағы батыс шетінде тағы бір есік пен баспалдақ қабырғамен қоршалған теменге, Пандросос қасиетті орнына, Пандросейонға, Кекроптың қабіріне, Зевс Геркейдің құрбандығына және Афинаның қасиетті зәйтүн ағашына апарады. Батыс наостың оңтүстік қабырғасында L пішіндес баспалдақ орналасқан, ол Қыздардың портына (немесе Кариатид портына, немесе Корай портына) жетелейді, бұл простильді тетрастильді портик немесе птерон, алты мүсінді әйел тұлғасы тіреу ретінде қолданылған, барлығы оңтүстікке қарап, төменгі қабырғада тұрған. Қыздар портына кіруге тек баспалдақ арқылы ғана болады. Батыс жағы екі қабатты кеңістікке ие, ал екінші қабат деңгейінде батысқа қараған сыртқы қабырғада ионикалық бас қалашықтарымен жабдықталған төрт бағаннан тұратын негіздік қалыптама бар. Бұл бағандар арасындағы кеңістіктер ашық торымен толтырылған. Сырттан қарағанда, батыс фасады шығыс наосының деңгейінде еденге ие болып көрінеді. Солтүстік портигінің күмбезді шатыры Қыздар портында жалғасады. Эрехтейонның ішкі орналасуы туралы толыққанды және қанағаттандырарлық мәліметтер жоқ, өйткені ол уақыт өте келе толығымен жойылған. Даулы мәселелер – ішкі бөлу қабырғасының болуы және орналасуы, сондай-ақ Паузанийдің διπλοῦν οἴκημα деп сипаттауындағы сияқты, ғимараттың екі қабатты болуы. Эрехтейон наосының ішкі бөлігі екіге бөлінген, бұл Афина Полияс ғибадатханасының опистодомынан үлгі алынған, Афинаның құрбандығы палатаның батыс жартысында, ал Эрехфей, Посейдон және Бутес құрбандықтары екінші жартысында орналасқан. Балама нұсқа бойынша, Эрехтейон Афинаның архаикалық ғибадатханасының шығыс бөлігін алмастырған және шығыс қиылыс қабырғасына ие болған.

Externally, the temple is an Ionic hexastyle, prostyle pronaos which faces east. The building is in Pentelic marble with a blue Eleusinian limestone frieze. The temple's walls were constructed in ashlar isodomic masonry. The east porch doesn't exhibit any entasis, but the stylobate is curved. The naos is apparently divided in two, with the floor of the western part of the building three meters lower than the eastern section but with identical ceiling height. The western end of the naos has three entrances. On the north of the western naos is a great door and step leading to the lower Ionic prostyle, dipteral tetrastyle porch of six columns, with a distinctive double anta at the north west corner. Next to this porch is an outside terrace and steps leading to the east porch. East of the north doorway is an underground opening that leads to a crypt under the north porch with a pit for snakes. On the west end of the north elevation of the western naos, a further door and step lead to a walled temenos, the Sanctuary of Pandrosos, where the Pandroseion, tomb of Kekrops, altar of Zeus Herkeios and the sacred olive tree of Athena would have been. On the south wall of the western naos was an L shaped staircase which leads to the higher Porch of the Maidens (or Caryatid Porch, or Korai Porch), a prostyle tetrastyle porch, or pteron, having six sculpted female figures as supports, all facing south and standing on a low wall. The only entrance to the Porch of the Maidens was the stairway from the interior of the naos. The western end is a double height space, and at the second storey level, the outside west facing wall has an engaged base moulding with four engaged columns topped by Ionic capitals. The spaces between these columns were of open grillwork. From the outside, the western facade would have had the appearance of having a floor at the same level as the eastern naos. The coffered roof of the north porch is continued at the Porch of the Maidens. There is no wholly satisfactory account of the interior layout of the Erechtheion in antiquity since it has over time been entirely erased. The points of contention are whether and where there was an internal dividing wall, and whether the building had two storeys as suggested by Pausanias' description of it as a διπλοῦν οἴκημα. The conventional view of the reconstruction of the interior of the Erechtheion naos is that it was divided in two in imitation of the opisthodomos of the archaic temple of Athena Polias and that the altar of Athena was in the west half of the chamber and the altars of Erechtheus, Poseidon and Boutes in the other. Alternatively, that the Erechtheion was a replacement for the east cella of the archaic Temple of Athena and would have had an east cross wall.

Мүсіндік

Эректейонда екі фигуралық мүсіндік бағдарлама бар: фриз және Қыздар верандасының корайлары. Наос пен солтүстік веранданың антаблерасында темір штырғылармен бекітілген ақ Пентелик мраморынан жасалған фигуралармен безендірілген көгілдір Элевсин тасынан жасалған фриз бар. Бұл контрастты тастардың "камео тәрізді" әсері иониялық ғибадатханалар үшін бірегей және басқа қолданыстарда сирек кездеседі. Фриздің мүсіндік элементтерінен 112 фрагмент сақталған, бұл фигуралардың шамамен 80% құрайды. Штырғы ойықтарын фигуралармен сәйкестендіру әрекеттері сәтсіз аяқталды, сондықтан фигуралардың реті мен фриздің жалпы тақырыбы әлі де белгісіз. Дегенмен, фигуралар тізбегіндегі жеке көріністерді анықтауға бірнеше әрекеттер жасалды. Паллаттың айтуынша, солтүстік верандада батыс жағында квадригамен арба жарысы, Афина Кекроптың қыздарын ұстап, солтүстікте Эрихтонийді сақтайтын себетті ашқан және шығыста Эрихтонийдің дүниеге келуі бейнеленген. Фриздің сюжеттік аспектілеріне қатысты басқа ұсыныстар: Ионның оқиғасы, Афинаны құтқару үшін Эректейдің қыздарының құрбандығы және Эректейдің Эвмолппен шайқасқа аттануы. Питер Шульц Нике Афина ғибадатханасының шығыс верандасындағы тұрған құдайлар мен құдайшаларды Афинаның дүниеге келуі ретінде жаңадан түсіндірді, бұл Парфенон фронтонындағы дүниеге келу көрінісімен салыстыруға мүмкіндік берді және Эрехтейон фризіндегі дүниеге келу көріністерінің аттикалық мүсіндемелеріндегі дәстүр жалғастырылған-жоқ па деген сұрақ тудырды. Иония стиліне сәйкес, Эректейонда фронтон мүсіндері жоқ. Қыздар верандасының функциясы мен маңызы туралы бірнеше теория бар. Контолеон оның Кекроптың қабіріне арналған моноптерлік героон болғанын айтады. Шолл корайлардың Кекропқа аза тұтушылар екенін болжайды, себебі кариатидтер қабірлермен байланысты. Шир бұл қабір емес деп таластайды, өйткені ол басқа діни нышандардың үлгісіне сай келмейді. Шир үшін сәулеттік тіректер Эфестегі Артемида ғибадатханасының бағаналарының негіздерінен алынған және Кіші Азиядан Грекияға импортталғанда иониялық стиль элементтерінің кішірейтілген нұсқасы болып табылады. Корайларды сәулеттік тірек ретінде пайдалану да жаңалық емес, өйткені олар бұрын Дельфидегі Сифн қазынасында және, мүмкін, Лиондық Кореде қолданылған, сондықтан бұл қалыптасқан архаикалық дәстүрдің классикалық көрінісін білдіреді. Сонымен қатар, корайлардың кім екені мәселесі де бар. Құрылыс есептерінде олар корайлар немесе қыздар деп аталады. Барлық кариатидтердің төменгі қолдары жоғалған. 1952 жылы Тиволиден табылған көшірмелер корайлардың фиала ұстағанын көрсетті, бұл олардың аррефоройлар ("айтуға болмайтын нәрселерді алып жүретіндер") немесе канефоройлар болуы мүмкін екенін ұсынады. Верандадағы алты корайдың әрқайсысы да ерекшеленеді, бұл олардың бір адамның немесе құдайдың қайталануын емес, бірнеше адамдар тобын бейнелейтінін көрсетеді. Леск олардың парсылар жойған (көптеген ерекшеліктері бар) Акрополь корайларын алмастыруға арналған болуы мүмкін екенін және осы ретте ғибадатхана ішіндегі құлшылық мүсініне құйылатын суды дайындауға дайын тұрған Афинаның қызметшілерін бейнелейтінін айтады. Викерс Эрехтейонның құрылысының кейінгі мерзімі ғана емес, сонымен қатар корайлардың Витрувийлік кариатидтер екенін және Пелопоннес соғысында Афинаның жеңілісіне ескерткіш екенін ұсынады. Эректейон өте әсем безендірілген ғимарат. Лотос пальметтерінің тізбектері (антемион) ғибадатхананың капительдерін және эпикранитін әшекейлейді. Сонымен қатар, жұмыртқа және жебе, жұмыртқа және жапырақ, буыршақ және катушка, лесбияндық кима, гильош және розеткалар антаблера, есік және терезе жақтаулары мен төбелердің кафферінде кеңінен қолданылған. Капительдер алтынмен қапталған және бағана негізіндегі тоқымалар түрлі түсті шынымен әшекейленген.

There are two figural sculptural programmes on the Erechtheion; the frieze and the korai of the Maiden porch. The entablature of the naos and north porch has a frieze of blue Eleusinian limestone that was decorated with white Pentelic marble figures attached by means of iron dowels. This "cameo like" effect of the contrasting stones was unique amongst Ionic temples and rare in any other applications. Of the sculpted elements, 112 fragments of the frieze have survived, perhaps 80% of the figures. Attempts to match dowel hole to figure have not been successful, and therefore the order of the figures and overall theme of frieze remains unclear. However, several attempts to identify individual scenes within the sequence of figures have been made. According to Pallat, the north porch had a chariot race with a quadriga on the west face and Athena catching the daughters of Kekrops opening the basket containing Erichthonios on the north and the birth of Ericthonios on the east. Other suggestions for aspects of the narrative of the frieze include the story of Ion, the sacrifice of Erectheus' daughters to save Athens and the departure of Erechtheus for the battle with Eumolpos. Peter Schultz's recent reinterpretation of the standing god and goddesses on the east porch of the Nike Athena temple as the birth of Athena invites comparison with the birth scene on the Parthenon pediment and has prompted the question of whether there is a tradition of birth scenes in Attic sculpture that was continued on the Erechtheion frieze. As is typical of the Ionic style, there is no pediment sculpture on the Erechtheion. There are several theories about the function and significance of the Maiden Porch. Kontoleon has argued that it served as a monopteral heroön to the tomb of Kekrops. Scholl has argued that the korai are mourners for Kekrops because of the association of caryatids with tombs. Shear disputes this is a tomb since it does not follow the pattern of other religious tokens. For Shear the architectural supports are derived from the bases of the columns of the Temple of Artemis at Ephesus and are typical of the miniaturization of elements of the Ionic style when it was imported from Asia Minor to the Greek mainland. Nor was the use of korai as an architectural support element a novelty, as they were used before in the Siphnian Treasury at Delphi and perhaps the Kore of Lyons and therefore represent the classical expression of an established archaic tradition. Then there is the problem of the identity of the korai. In the building accounts they are referred to as korai or maidens. The lower arms of all the caryatids have been lost. In 1952 the discovery of copies from Tivoli revealed that the korai carried phiale, suggesting that they might be either the arrephoroi (as "bearers of unmentionable things") or kanephoroi. The six korai of the porch all exhibit subtle variations, implying that they do not represent a repetition of a single person or deity but a group of individuals. Lesk argues that they may have been intended as a replacement for the (highly individuated) Acropolis korai that were destroyed by the Persians and in this capacity represent the servants of Athena who stood ready to make libation to the cult statue housed inside. Vickers suggests not only a later date for the construction of the Erechtheion but that the korai are actually Vitruvian caryatids and represent a memorial to Athens's humiliation in the Peloponnesian War. The Erechtheion is a "remarkably luxurious" building in the detailing of its mouldings. Lotus palmette chains (anthemion) decorate the column capitals and epicranitis of the temple. Additionally, egg and dart, egg and leaf, bead and reel, lesbian cyma, guilloches, and rosettes are liberally placed around the entablature, door and window frames, and the coffering of the ceilings. The capitals were gilded and the braidings at the column bases were studded with coloured glass.

Діни нысандар

Эректейон әдеттегідей бір ғана құдайға бағышталған емес, әртүрлі діни заттар сақталатын орын ретінде қызмет еткен. Людвиг Паллат Эректейонды афиналықтардың өзіндік ерекшелігінің автохтондық табиғатының көрінісі деп санайды. Дж. Х. Клементс Эрехтеонның діни заттардың алуан жиынтығын сақтау үшін салынғанын, оны "діни заттар жинағына арналған "қызықты музейге" теңеп, ғибадатхананың діни мақсатына жалпылама түсінік берудің қиын екенін айтады. Эректейонға табынушылықтары Эрихтонийдің Аттика топырағынан тууы; Кекроптың қабірі, афиналықтардың мифтік патшасы және қасиетті батыры; және олардың қаланың қақпашы құдайларымен байланысы кіреді. Ұзақ жылдар бойы ғалымдар Эрехтеонның ішкі дизайны үш мақсатты атқарады деген пікірде болды: "Ескі ғибадатхананы [Афинаның] ауыстыру, көне бейнені орналастыру және бірнеше киелі орындар мен діни маңызы бар жерлерді біріктіру". Мүмкін, бұл бір дінді біріктіруге жасалған тытырудың немесе уақыт өте жиналған реликвиялардың жиынтығының нәтижесі болуы мүмкін. Ғибадатхананың шығыс жағында, есігінің алдында Зевс Гипатосқа арналған құрбандық тақтасы тұрды. Наостың шығыс бөлмесінде Посейдон мен Эректейге, Гефест пен Бутеге арналған құрбандық тақталары, сондай-ақ ғибадатхананың діни қызметкерлерінің тақтары орналасқан. Афинаның пеплосы осы жерде көрсетілген болуы мүмкін. Батыс бөлігінде Эректейдің қабірі, Афина Полиасқа арналған ксоанон және, мүмкін, оның алдында үстел болған. Бұған қоса, бұл бөлмеде Каллимахтың шамданы, Гермес, тұзды сулы құдық және парсы соғысынан әкелінген олжалар жинағы орналасқан. Осы бөлменің солтүстігінде солтүстік галереясы болды, оның күмбезді төбесі Посейдонның алқынының бірі кіретін жер ретінде тесілген; төмендегі ойыстар үш тісті белгілер деп есептелді. Тейхоосқа арналған құрбандық тақтасы үш тісті белгілердің үстінде тұрды. Сыртта қасиетті аумақ орналасқан, онда қасиетті зәйтүн ағашы, жылан ұясы, Кекроптың қабірі және Пандросион болған болуы мүмкін.

The Erechtheion potentially served as a reliquary for an assortment of religious items rather than being dedicated to a single deity, as was usually the case. Ludwig Pallat posits that the Erechtheion is the expression of the autochthonic nature of Athenian identity. J. H. Clements argues that the Erechtheion was built to house a diverse collection of religious objects, akin to a "'museum of curiosities' for the collections of religious objects", and that it is problematic to draw an overall theme for the religious purpose of the temple. The cults of the Erechtheion encompass the birth of Erichthonius from the soil of Attica; the tomb of Kekrops, mythical king and cult hero to the Athenians; and their relationship to the tutelary deities of the city. For many years, the accepted scholarly opinion has been that the Erechtheion fulfilled a triplicate purpose in its interior design: to "replace the Old Temple [of Athena], to house the old image, and to unite in an organized building several shrines and places of religious significance." The following may be the product of an attempted syncretism or merely a bricolage of relics accrued over time. On the east porch, immediately before the temple door, was an altar to Zeus Hypatos. Continuing inside in the eastern chamber of the naos would have been the altars to Poseidon and Erechtheus, Hephaistos and Boutes, and thrones of the temple priests. It is here that Athena's peplos might have been displayed. In the western section, there may have been the tomb of Erechtheus, the xoanon of Athena Polias and perhaps immediately before that a table. Additionally, this room housed the Lamp of Kallimachos, a Hermes, the saltwater well and a collection of spoils from the Persian War. To the north of this chamber was the north porch whose coffered ceiling was pierced supposedly as the entry point of one of Poseidon's thunderbolts; indentations below were thought to be the resulting trident marks. The altar of Thyechoos stood over the trident marks. Continuing outside was the sanctuary precinct, which may have contained the sacred olive tree, the snake pit, the Tomb of Kekrops and the Pandrosieon.

Стипендия және сақтау

Саяхатшылардың Эрехтейон туралы айғақтары XVIII ғасырға дейін, Осман империясы мен Еуропа арасындағы қарым-қатынас жақсарғанда және Грекияға кіруге мүмкіндік туғанда сирек кездеседі. Сонымен қатар, Парфенонның солтүстігіндегі ғимарат, Спон мен Уэйлердің 1682 жылы жариялаған акрополь топографиясы туралы еңбегіне дейін Паузанийдің Афина Полияс ғибадатханасының сипаттамасымен байланыстырылмаған. Бұрынғыдай жергілікті халық ауыз әңгімелеріне емес, ежелгі көздерді пайдаланып, ежелгі ғимараттарды анықтауы инновациялық болды және Эрехтейонды зерттеудің бастауын болжады. Осы рухта Ричард Покок 1745 жылы ғибадатхананың алғашқы реконструкциясын жариялады және алғаш рет ірі, симметриялық құрылыстың бар екенін болжады. Кейін Стюарт пен Ревет 1787 жылы "Афина ескерткіштері" атты екінші томында Эрехтейонның алғашқы нақты өлшемді суреттерін жариялады. Бұл кітап, басқаларынан гөрі, XVIII және XIX ғасырлардағы сәулетшілер мен оны бағалайтын жұртшылық арасында иониялық стиль мен Эрехтейонның формасын таратуда маңызды рөл атқарды. Грек тәуелсіздік соғысынан бұрын ғибадатхананың күйі туралы мәліметтер үшін Уильям Геллдің егжей-тегжейлі суреттері сақталған. Геллдің 1800–1801 жылдардағы зерттеулері Лорд Элгиннің қызметімен бірге өтті, оның Қыздар тірегін тонауы Парфенон мүсіндерін алып кетуден де көбірек дау тудырды. Революциядан кейінгі кезеңде Акропольді тазарта және жаңадан тағайындалған Бавария королі үшін сарай салу жоспарлары жасалды. Мұндай сарай салынбаса да, плато классикалық кезеңнен кейінгі көптеген құрылыстардан тазартылды, олар орынды бүркемелеген деп есептелді, және ескерткіш пен археологиялық орын ретінде қалдырылды. Эрехтейон үшін бұл франктардың Солтүстік қосымшасының қалдықтарын, Солтүстік тіректегі венециялық күмбезді, Солтүстік тіректің батысқа қарайтын бөлігіндегі османдық қабырғалық құрылысты және Батыс фасадын, сондай-ақ ішкі кеңістіктегі франктар мен османдықтардың өзгерістерін алып тастауды білдірді. Зақымдалған ғимаратты қайта құруға жасалған алғашқы әрекет Питтакистің 1839–40 жылдардағы жұмысы болды. Екінші анастилоз Николаос Баланос 1902–1909 жылдары жүргізілді. Баланос тас блоктарын ретсіз орналастырғаны және қосымша зақым келтірген болаттық қосылыстарды қолданғанына наразылық білдіріліп, 1975 жылы Акропольді қалпына келтіру жөніндегі көп салалық қызмет құрылды, оның консервациялық жұмыстары қазірге дейін жалғасуда.

Travellers' accounts of the Erechtheion are relatively scarce before the 18th century, when relations between the Ottoman Empire and Europe began to improve and access to Greece was opened. Moreover, the building north of the Parthenon was not identified with Pausanias' description of the Temple of Athena Polias until Spon and Wheler's account of the topography of the acropolis published in 1682. Their use of ancient sources in the identification of ancient buildings rather than local folklore, as had been the case before, was innovative and presaged the beginning of scholarship with regard to the Erechtheion. In this same spirit came the work of Richard Pococke, who published the first reconstruction of the temple in 1745 and who was the first to conjecture the existence of a larger, symmetrical building. Later, Stuart and Revett published the first accurate measured drawings of the Erechtheion in the second volume of their Antiquities of Athens in 1787. This book, perhaps more than any other, was influential in disseminating the Ionic style and the form of the Erechtheion amongst architects and an appreciative public in the 18th and 19th centuries. For a record of the temple's condition prior to its destruction during the Greek War of Independence, there are the detailed drawings of William Gell. Gell's period of study in 1800–1801 coincided with the activity of Lord Elgin, whose despoliation of the Maiden Porch was, at the time, more controversial than his removal of the Parthenon sculptures. In the post revolutionary period, ambitious plans were drawn up to clear the Acropolis and build a royal palace for the newly installed Bavarian king. Although no such palace was built, the plateau was cleared of much of the post classical accretions, which were thought to obscure the site, and left as a monument and archaeological site. For the Erechtheion this meant the remnants of the Frankish North Addition, the Venetian vault in the North Porch, the Ottoman masonry structure in the angle of the westward projection of the North Porch and the West Façade, and the Frankish and Ottoman alterations of the interior were removed. The first attempted reconstruction of the damaged building was Pittakis's in 1839–40. The second anastylosis was Nikolaos Balanos's in 1902–1909. Dissatisfaction with Balanos's haphazard placement of the ashlar blocks and his use of steel joints that caused additional damage led to the creation of the interdisciplinary Acropolis Restoration Service in 1975, whose conservation work is ongoing.