Кіріспе

Металл өңдеу құралы

Анвил – металл өңдеу құралы, әдетте, соғылып немесе құйылған болаттан жасалған, үстіңгі беті жалпақталған үлкен металл блогынан тұрады. Оған басқа затты соққымен (немесе "өңдеумен") түйіршіктейді. Анвилдің салмағы ауыр болғандықтан, оның инерциясы жоғары болса, соғу құралының энергиясы жұмыс дайындамасына тиімді беріледі. Көбінесе ол қалыптау құралы ретінде қолданылады. Қазіргі заманғы дәнекерлеу технологиясы пайда болғанға дейін, металл өңдеушілердің басты құралы болды. Көбінесе заманауи анвилдер отпен немесе электрлік индукция арқылы жылумен өңделген құйма болаттан жасалады. Арзан анвилдер құйма темірден және төмен сапалы болаттан жасалған, бірақ олар ауыр жұмыстарға жарамсыз саналады, себебі соққы бергенде деформацияланып, серікпейді. Жылумен өңделген, бір бөліктен жасалған ең үлкен құралдық болаттан жасалған анвилдің салмағы 1600 фунт. Бұл анвилді 2023 жылы Oak Lawn Blacksmith компаниясы жасаған. Napier компаниясы жасаған "Мильдік анвил" сияқты бірнеше бөліктен құралған ірі анвилдер де бар, оның салмағы 6500 фунт. Бұл анвил жылумен өңделмеген және құралдық болаттан жасалмаған.

Құрылымы

Қойыстың негізгі жұмыс бетін бет дейміз. Ол әдетте қатайтылған болаттан жасалады және жұмыс кезінде жалпақ, тегіс болуы керек, ал жиектері дөңгелек болғаны жөн. Беттегі кез келген іздер жұмыста көрінеді. Сондай-ақ, өткір жиектер өңделіп жатқан металлға кіріп, жұмыс дайындамасында жарықтардың пайда болуына себеп болуы мүмкін. Бет қатайтылып, кернеуге төтеп беру үшін жасалған, сондықтан көп рет қолданғанда деформацияланбайды. Қатты бет соққының күшінің жоғалуын азайтады. Қатайтылған болаттан жасалған балғалар, құралдар мен жұмыс дайындамаларын толық күшпен қойыстың бетіне тікелей соғуға болмайды, себебі бұл оны зақымдауы мүмкін; нәтижесінде беті сынығып немесе деформациялануы мүмкін. Қойыстың мүйізі – әртүрлі дөңгелек пішіндер жасауға қолданылатын конус тәрізді өспе, әдетте қатайтылмаған болаттан немесе темірден жасалады. Мүйіз көбінесе иілу жұмыстарында қолданылады. Кейбір теміршілер оны материалды "жетілдіру" (ұзарту және жұқару) үшін де пайдаланады. Кейбір қойыстар, әсіресе еуропалықтар, екі мүйізден – бір шаршы және бір дөңгелек мүйізден тұрады. Сонымен қатар, кейбір қойыстар арнайы жұмыстар үшін бүйірлік мүйіздермен немесе ұстағыштармен жабдықталған. Басқыш – қойыстың "мүйізі" мен "беті" арасындағы бөлігі. Ол жұмсақ және кесу үшін қолданылады; оның мақсаты – осындай операцияларды орындау арқылы қойыстың болат бетін зақымданудан қорғау және кескіштің жиегін тозудан сақтау. Алайда, көптеген теміршілер бұл тәсілден бас тартады, өйткені ол қойыстың уақыт өте келе зақымдануына әкелуі мүмкін. Қойысқа қосымша, мысалы, кеңейткіш блок та орнатылуы мүмкін; ол болатты кеңейту үшін қолданылады, әдетте, ұзын жолақтарда немесе таяқшаларда, қойыстың тіректері арасына орналастырылады. Кеңейту – теміршілердің болат дайындамасын қысқа және қалың етуі үшін жиі қолданатын әдісі, ол бастапқыда ұзын және жұқа болған болуы мүмкін. Төртбұрышты тесік – арнайы пішіндеу және кесу құралдары, яғни мықты құралдар салынатын төртбұрышты ойық. Ол сонымен қатар тесу және иілу операцияларында қолданылады. Бұларды соққылы блоктармен шатастырмау керек, бірақ олардың мақсаты ұқсас. Притчел тесігі – қазіргі заманғы көптеген қойыстарда кездесетін кішкентай дөңгелек тесік. Кейбір қойыстарда бірнеше тесік болуы мүмкін. Ол көбінесе тесу үшін қолданылады. Кейде теміршілер осы тесікке екінші құралды орнатады, бұл бірнеше құралды қолданғанда икемділікті арттырады.

Орналастыру

Қоюшы жұмыс дайындамасының жылуын жоғалтпау үшін, әдетте, қоюшыдан бір қадамнан аспайтын, қоюшыға ыңғайлы жақын жерге орналастырылады. Қоюшыны соққыға және отқа төзімді материалдан жасалған берік негізге орнату қажет. Қоюшыны бекітудің таралған әдістері: тікенектер, тізбектер, болат немесе темір жолақтар, ұстағыштар, тесіктер болған жағдайда бұрандалар және кабельдер. Дәстүрлі түрде ең көп қолданылатын негіз – балқыту шеберханасының еденіне бірнеше фут тереңге көмілген қатты ағаш бөлігі немесе үлкен ағаш. Өнеркәсіптік дәуірде құйма темір негіздер қолжетімді болды. Олардың артықшылығы – қоюшыға қосымша салмақ қосып, оны тұрақтырақ етуі. Бүгінде коллекционерлер осындай негіздерді іздеп табуға тырысады. Бетон кеңінен қолданыла бастағанда, кейбір теміршілер болаттан нығайтылған бетон негіздер жасады, бірақ бұл тәжірибе көбінесе тоқтатылды. Көбінесе үлкен I-тәрізді профильдің қысқа, қалың бөлігінен жасалған болат негіздерге қоюшылар орналастырылады. Сонымен қатар, үлкен блок құру үшін немесе майға қаныққан құммен толтырылған болат барабандарды пайдалану үшін өлшемді ағаштар бұрандалармен біріктірілді. Соңғы кезделерде болаттан жасалған үш аяқты негіздер танымал болды.

Түрлері

Көптеген түрлері бар, олар көбінесе нақты бір мақсатқа немесе нақты бір теміршінің қажеттіліктеріне қарай жасалады. Мысалы, жылқы тырнақтарын пішетін теміршілерге, жалпы теміршілерге, пышақ жасаушыларға, тізбек жасаушыларға, қару жасаушыларға, ара жасайтындарға, көлік жасаушыларға, шелек жасаушыларға және көптеген басқа металл өңдеушілерге арналған намыстар арнайы жасалған. Бұл типтердің көпшілігі ұқсас көрінеді, бірақ кейбіреулері түбірінен өзгеше. Мысалы, ара жасау намыстары әдетте, ара үшін қатты болатты соғудан туындаған қатты беті бар үлкен тіктөртбұрышты болат блоктары болып табылады. Пышақ жасау намыстары көбінесе мүйізі жоқ, бірақ қатты және сымбатты тесігі бар тіктөртбұрышты болып келеді. Мұндай үлгілер әртүрлі географиялық жерлерде пайда болған. Бавариялық, француз шошқасы тәрізді, австриялық және қытай қызыл тасбақасы тәрізді бірнеше стильді намыстар бар. Бавариялық стиль еңкейген маңдайшасымен танымал. Маңдайша алғаш рет орта ғасырларда шіркеу терезелерінің астындағы қару-жарақ жасау үшін қолданылған. Көбінесе Söding Halbach және Holthaus сияқты өндірушілерден кездеседі. Бұл стильдегі намыстар беті қозғалмайды, себебі маңдайшаның артық массасы бар. Қарапайым теміршінің намысы қақпақталған немесе құйма болаттан, қатты болат беті бар қақпақталған темірден немесе қатты болат беті бар құйма темірден жасалады. Құйма темірден жасалған намыстар соққыға төтеп бере алмайды, жарылып, бүгіліп қалады, сондықтан оларды қақпақтау үшін қолданбайды. Сонымен қатар, қатты болат беті жоқ құйма темірден жасалған намыстар, қатты намыстарға қарағанда серпімді болмайды және теміршіні шаршатады. Тарихи тұрғыдан, кейбір намыстар қапталданған темір немесе құйма темірден жасалған корпусына дәнекерленген қатайтылған болаттан жасалған тегіс жұмыс бетімен жасалған, бірақ бұл өндіріс әдісі қазір қолданылмайды. Әдеттегі теміршінің намысының бір жағында қисайған жұмыстарды соғу үшін қолданылатын конустық білік (мүйіз) болады. Екінші жағы әдетте өкше деп аталады. Кейде екінші жағында да жартылай тіктөртбұрышты қимасы бар білік болады. 18 ғасырдың соңынан бері жасалған көптеген намыстарда әр түрлі құралдарды, мысалы, намысты кескішін немесе ыстық кескішін енгізіп, ұстауға арналған қатты тесік және сымбатты тесік бар. Кейбір намыстарда әртүрлі қатты құралдар мен сымдарды орналастыру үшін бірнеше қатты және сымбатты тесіктері болады. Намыста балтамен жұмыс істеу үшін жұмсақ төсеме де болуы мүмкін. Күшті балға үшін намысты әдетте 12 тонналық балға үшін 800 тоннадан аса салмақты үлкен намысты блокқа тіреледі; бұл да ағаштан және қабырғадан немесе бетоннан жасалған берік негізге орнатылады. Намыстың салмағы, өндірушісі немесе шығарылған жері көрсетілген белгісі болуы мүмкін. Америкада жасалған намыстар көбінесе фунттармен белгіленеді. Еуропалық намыстар кейде килограммдармен белгіленеді. Ағылшын намыстар көбінесе центнермен белгіленеді, бұл белгі үш саннан тұрады, ол центнер, төрттен бір центнер және фунтты көрсетеді. Мысалы, 3 1 5, егер мұндай намысты болса, 3 × 112 фунт + 1 × 28 фунт + 5 фунт = 369 фунт ≈ 168 кг болар еді. Төмен сапалы болаттан немесе құйма темірден жасалған және көбінесе сауда дүкендерінде сатылатын арзан намыстар маңызды пайдалануға жарамсыз деп есептеледі және оларды жиі "ASO" немесе "намысты пішінді заттар" деп атайды. Әуесқой теміршілер темір жол рельстерін, жүк көтергіш тістерін немесе тіпті қарапайым болат блоктарын қолдан жасалған намысты ретінде пайдаланған. Металл өңдеу вицесінде кішкентай намысты кіріктірілген болуы мүмкін.

Тарих

Алғашында тас, содан кейін қоладан, одан соң темірден жасалатын. Болат қолжетімді бола бастағанда, намыстың бетіне болат жабылатын. Бұл намыстың бетін қатты ету және соққыдан деформациялануын болдырмау үшін жасалды. Теміршілер алғаш қолданған қарапайым блоктан уақыт өте келе намыстың көптеген аймақтық стильдері пайда болды. Қазіргі АҚШ-та кездесетін көптеген намыстар 19-ғасырдың ортасындағы Лондон үлгісіне негізделген. Темірден жасалған, болат беті бар намыстар 20-ғасырдың басына дейін өндірілді. 19-ғасыр мен 20-ғасырдың басында бұл құрылыс әдісі арқылы өте жоғары сапалы намыстар жасалатын. Негізгі процесс – темірден жасалған тілімдерді біріктіріп, қажетті пішін беру еді. Қосылу тігістерінің орны және саны әртүрлі намысты жасаушылар мен намыстың түріне байланысты өзгеріп отыратын. Сол кезде АҚШ-та болат беті бар құйма темірден жасалған намыстар да жасалды. 20-ғасырдың басында қатты құйма болаттан жасалған, сондай-ақ жабық қалыпта жасалған екі бөліктен тұратын намыстар өндіріле бастады. Қазіргі заманғы намыстар көбінесе толығымен болаттан жасалады. Намыстар туралы ежелгі грек және египеттік жазбаларда, соның ішінде Гомердің шығармаларында көптеген сілтемелер бар. Олар Солтүстік Америкадағы Калико ерте адамдар мекенінен табылды. Намыстар, оларды қолданған теміршілермен бірге, бұрынғы кең таралғандығын жоғалтты. Механикаландырылған өндіріс арзан және көптеген тауарларды қолжетімді етті. Бұрын қажетті болған теміршінің қолмен жасаған өнімдері қазіргі заманда экономикалық жағынан тиімді емес. Дегенмен, намыстар әлі де теміршілер мен металл өңдеушілердің әртүрлі жұмыстар жасауына көмектеседі. Олар ат жабдықтаушылардың жұмысы үшін де маңызды.

Ату

Анвилмен ату – оқ-дәрі көмегімен анвилді әуеге ату тәжірибесі. Бұл әдет Калифорнияда, АҚШ-тың шығысында және оңтүстігінде кең таралған, қазіргі фейерверктер қолданылатындай. АҚШ-та осы "көне дәстүрді" қайта жаңғыртуға қызығушылық күшейіп, енді Англияға да жетті.

Теледидар және кино

Әдеттегі металл жұмысшысының намысы, бір жағында мүйізі, екінші жағында жалпақ беті болады, мультфильмдегі әзілдердің стандартты атрибуты болып табылады, өйткені ол ауыр және ұңғымалы заттың символы, оны қарсыластың үстіне құлатуға өте қолайлы. Бұл визуалды метафора, мысалы, Warner Brothers компаниясының "Looney Tunes" және "Merrie Melodies" мультфильмдерінде, "Wile E. Coyote" мен "Road Runner" сияқты туындыларда жиі кездеседі. Мультфильмдердегі намыстар "Gilmore Girls" сериалының бір эпизодында да еске алынады, онда басты кейіпкерлердің бірі "Намыстардың бәрі қайда кетті?" деген сұрақ көтереді, бұл олардың кеңінен қолданыстан шығуына сілтеме жасайды. "Animaniacs" сериалы осы тақырыпта жиі әзілдер жасады, тіпті "Anvilania" деп аталатын мемлекет құрды, оның жалғыз ұлттық өнімі – намыстар.