Кіріспе

Геометрияда призма – көпжақ, оның құрамында көпбұрышты негізі, екінші негізі біріншісінің көшірмесі (бұрылмай қатаң түрде жылжытылған) және n басқа бет, міндетті түрде барлық параллелограмдар, екі негіздің сәйкес қабырғаларын қосады. Негіздерге параллель барлық қималар негіздердің жылжулары болып табылады. Призмалар олардың негіздерінің атымен аталады, мысалы, бесбұрышты негізді призма бесбұрышты призма деп аталады. Призмалар – призматоидтардың кіші класы. Көптеген негізгі геометриялық терминдер сияқты, призма сөзі алғаш рет Евклидтің "Элементтер" еңбегінде қолданылған. Евклид XI кітабында бұл терминді "екі қарама-қарсы, тең және параллель жазықтықтармен шектелген қатты дене" деп анықтаған, ал қалғандары параллелограмдар. Дегенмен, бұл анықтама негіздердің мәніне қатысты жеткілікті нақты емес деп сынға ұшырады (кейінгі геометрия жазушыларының ұрпақтары арасында шатасу тудырған себеп).

Оңға қарсы көлбеу

Көлбеу призма — жалғау жиектері мен жақтары негіз жақтарына перпендикуляр емес призма. Мысалы: параллелепипед — негізі параллелограмм немесе балама түрінде алты параллелограмм жағы бар көпжақ болатын көлбеу призма. Тік призма — жалғау жиектері мен жақтары негіз жақтарына перпендикуляр призма. Бұл тек барлық жалғау жақтары тіктөртбұрышты болған жағдайда ғана қолданылады. Тік n призманың қос призмасы — тік n бипирамида. Тік призма (төртбұрышты қабырғалары бар), қалыпты n бұрышты негіздері бар, Шлефли символы { } × {n} болады. n шексіздікке жақындағанда ол цилиндрге жақындайды.

Ерекше жағдайлар

Тік төртбұрышты призма (тік төртбұрышты негізді) кубоид немесе бейресми түрде тіктөртбұрыш қорап деп те аталады. Тік төртбұрышты призманың Шлефли символы { }×{ }×{ } болып табылады. Тік төртбұрышты призма (шаршы негізді) шаршы кубоид немесе бейресми түрде шаршы қорап деп те аталады. Ескерту: кейбір мәтіндер тік төртбұрышты призма немесе шаршы призма терминдерін тік төртбұрышты негіздегі призма мен шаршы негіздегі призманың екеуіне де қолдануы мүмкін.

Тұрақты призма

Тұрақты призма — қалыпты көпбұрыштар негіздері бар призма.

Бірыңғай призма

Біркелкі призма немесе жартылай тұрақты призма – тұрақты негіздері және барлық қабырғалары бірдей ұзындығы бар тік призма. Осылайша, біркелкі призманың барлық бүйір жақтары шаршы болады. Демек, біркелкі призманың барлық жақтары тұрақты көпбұрыштардан тұрады. Сондай-ақ, мұндай призмалар теңбұрышты болып табылады, сондықтан олар біркелкі көпжақтар болып есептеледі. Олар жартылай тұрақты көпжақтардың екі шексіз қатарының бірін құрайды, ал екінші қатар антипризмалар арқылы жасалады. Біркелкі n-бұрышты призманың Шлефли символы t{2,n} болып табылады.

Симметрия

Тура n-жақты призманың симметрия тобы – 4n реттік диэдралды топ, бірақ тек текше болған жағдайда ғана оның 48 реттік үлкен симметрия тобы болады, ол D4h-нің үш нұсқасын қамтиды. Айналу тобы – 2n реттік Dn, тек текше болғанда ғана 24 реттік үлкен симметрия тобы O болады, ол D4-тің үш нұсқасын қамтиды. Dnh симметрия тобында инверсия тек n жұп сан болғанда ғана болады. Госогедралар мен дигедралар да диэдралды симметрияға ие, ал n-бұрышты призманы n-бұрышты госогедранды геометриялық түрде қиып немесе n-бұрышты дигедранды кеңейту арқылы немесе қиыстыру арқылы құрастыруға болады.

Қысқарып жасалған призма

Кесілген призма призманы оның табандарына параллель емес жазықтықпен кескенде пайда болады. Кесілген призманың табандары сәйкес келмейді және оның бүйір жақтары параллелограммдар емес.

Фрустум

Фрустум - призмаға ұқсас құрылыс, трапеция пішіндес бүйір жақтары және әртүрлі өлшемдегі жоғарғы және төменгі көпбұрыштары бар.