Кіріспе
Platysteiridae – Африка тропиктерінде кездесетін шағын, денелі тұқымдас құстар. Осы тұқымға көзді құстар, батистер және торғайтұмсықтар кіреді. Бұрын олар Ескі әлемнің торғайтұмсықтары (Muscicapidae) тұқымдасының бір бөлігі ретінде жіктеліп келген. Бұл жәндіктермен қоректенетін құстар көбінесе ашық орманды жерлерде немесе бұталарда кездеседі. Олар ауадан ұшып өткен жәндіктерді аулап немесе мысықтар сияқты жерден жем алып қоректенеді. Ұялары ағаштардың немесе бұталардың төменгі жағында орналасқан кішкентай, әдемі тостаған тәрізді болады.
Platysteiridae is a family of small, stout passerine birds of the African tropics. The family contains the wattle eyes, batises and shrike flycatchers. They were previously classed as a subfamily of the Old World flycatchers, Muscicapidae. These insect eating birds are usually found in open forests or bush. They hunt by flycatching, or by taking prey from the ground like a shrike. The nest is a small, neat cup, placed low in a tree or bush.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Platysteiridae – ағаштарда қоныстайтын құстар, негізінен Сахарадан оңтүстік Африканың орманды және тоғайлы аймақтарында кездеседі. Бұл тұқым Африка құрлығымен және оның жағалау аралдарымен шектелген. Шрикелер мен Dyaphorophyia туысы тығыз орманды мекендейді, ал қалған көздер тоғайларда таралған, ал батистер Конго ойпатының ең тығыз ормандарынан басқа барлық орманды жерлерде кездеседі. Пририт пен пигмей батисі жақсырақ жамылғысы бар өте құрғақ ортада тіршілік етеді, ал ақ маңдайлы көз Анголадағы мангр ормандарын ұнатады. Тұқымдағы көптеген түрлер адамның өзгертетін әсеріне бейімделген. Тұқымның ең көп түрлілігі экваторлық ендіктерде байқалады, белгілі түрлердің жартысы Танзанияға тән, ал жартысына жуығы Конго Демократиялық Республикасы мен Кенияда да кездеседі. Тұқымның көп бөлігі жыл бойы тұрақты өмір сүреді. Дегенмен, кейбір ерекшеліктер бар; Африкалық шрике құсы, әдетте, Африка ішінде көшіп-қонады, себебі ол таралу аймағының кейбір бөліктерінен маусымдық түрде жоғалады. Сонымен қатар, кейбір батис түрлері жергілікті жағдайлардың өзгеруіне байланысты қысқа мерзімді қозғалыстармен қатар, маусымдық көші-қон жасайды.
Морфология
Platysteiridae – кіші және орташа өлшемді тұғырлы құстар тұқымдасы. Олардың аяқтары қысқа, қонғанда тік тұрады. Құйрығының ұзындығы әртүрлі, Dyaphorophyia құйрық көздері мен батистердің құйрықтары қысқа, ал Platysteria құйрық көздері мен шрик-шығаршықтардың құйрықтары салыстырмалы түрде ұзын. Мұңқұры жалпақ, ұшында иілген, көбінесе кең және жақсы дамыған риктальді қылшықтары бар. Батистердің бірнеше түрінен басқа, тұқымдастың қауырсындары жыныстық диморфизмге ие. Жалпы алғанда, олардың ішкі жағы ақ, жоғарғы жағы қара, ұсақ дақтармен өрнектелген, көптеген түрлерінің кеудесінде жолақ бар. Көздерінің үстіндегі қауырсыны бар бірнеше құс бұл үлгіден өзгешеленіп, жарқын түсті қауырсынға ие. Кейбір туыстардың арқасындағы қауырсындары тік тұра алады, сондықтан оларға «төс қауырсынды шығаршықтар» деген басқа атау да берілген. Батистердің және қара-ақ шрик-шығаршықтың көздері жарқын түсті болып келеді және қарым-қатынас үшін қолданылады, ересектер қозғанда олардың түсі одан да жарқырап шығады. Көздерінің үстіндегі қауырсындар, олардың атымен байланысты, қарым-қатынас үшін қолданылады. Бұған қоса, тұқымдас өте дауысты, олардың репертуарында әртүрлі сыбызғылар, кескір дауыстар және дуэттер бар.
Диета
Барлық түрлердің диетасындағы ең маңызды компонент - жәндіктер, бірақ кенелер, мыңжаяулар және шұжыңдар да жейді, тіпті кішкентай кесірткелердің желінуі туралы жазбалар да бар. Жәндіктердің ішінде әртүрлі түрлері жемтеледі: қоңыздар, шегірткелер және басқа да тікқанаттылар, шыбықтар, масалар, аралар, термиттер, жапырақ жегіштер және тағы басқалары. Бұл отбасының өкілдері жеке немесе отбасылық топтарда азық іздейді. Кейбір түрлер басқа түрлердің біріккен топтарына қосылады, бұл азық табуда бірнеше артықшылықтар береді. Әртүрлі түрлер мен туыстар жем алу үшін әртүрлі әдістерді қолданады, жапырақтардан жинаудан бастап, құстың аулауына дейін.
Қорғау және қауіптер
Адам қызметінің салдарынан жолақты көзді құрттың бір түрі қатер астында деп есептеледі. Бұл түрдің Камерун аумағындағы таралған аймағы шектеулі, ол орманды кесуге осал, және IUCN оны жойылып кетуге жақын түрлер тізіміне енгізген. Габон батисі мен ақ маңдайлы көзді құрт – тағы екі түрі де жойылып кету қаупіне жақын деп саналады; екеуі де мекендеу ортасының жойылуынан қорқады. Кейбір түрлер туралы мәліметтер өте аз, ал қара батис түрі 2006 жылы ғана түр ретінде анықталды.