Кіріспе
Құстар туысы
Сутас – Rallidae тұқымдасына жататын орташа өлшемді су құстары. Олар Fulica туысын құрайды, бұл атау латын тілінде "сутас" дегенді білдіреді. Сутастардың қауырсыны көбінесе қара түсті болады және көптеген қаңқабас құстардан айырмашылығы, оларды көру оңай, көбінесе ашық суда жүзеді.
Таксономия және жүйелеу
Фулика тұқымдасын 1758 жылы швед табиғаттанушысы Карл Линней өзінің "Systema Naturae" еңбегінің оныншы басылымында енгізген. Тұқым атауы – еуразиялық суқұстың латынша атауы. Бұл атауды швейцариялық табиғаттанушы Конрад Гесснер 1555 жылы қолданған. Тұқымның типтік түрі – еуразиялық суқұс. Суқұстардың тобын "жасырын" немесе "жапқыш" деп атайды.
Жақында жойылған түрлер
Fulica newtonii Милн Эдвардс, 1867 – Маскарен суқұмыршасы (жойылған, шамамен 1700 ж.)
Сипаттама
Коуттардың маңдайларында айқын алдыңғы қалқандары немесе басқа да әшекейлері болады, көздері қызылдан қою қызылға дейін, ал мүңкілері түрлі түсті болады. Көптеген түрлерінің құйрық асты бөлігі ақ түсті. Қауырсыны жоқ қалқаннан "коуттай шашсыз" деген тіркес пайда болған, оны Оксфорд ағылшын сөздігі 1430 жылдан бері қолданылып келе жатқанын көрсетеді. Басқа сутартқыштар сияқты, олардың да ұзын, жапырақшалы еңіштері бар, ол жұмсақ, тегіс емес беттерге жақсы бейімделген. Коуттардың аяқтары күшті, олар жақсы жүреді және шауып жүгіреді. Олардың қанаттары көбінесе қысқа, дөңгелек болып келеді және ұшу қабілеті нашар, бірақ солтүстік түрлері бәрібір ұзақ қашықтықтарға ұшып бара алады. Олар көбінесе ашық суда үлкен топтарда жиналады. Олар әлеуметтік және су ортасында шалаңдықпен қоректенеді.
Таралуы және мекендейтін ортасы
Түрлердің ең көп әртүрлілігі Оңтүстік Америкада кездеседі, және олардың туысы, бағаналы түрлер сол жерде пайда болған болуы мүмкін. Олар Еуропа мен Солтүстік Америкада көптеп таралған. Көшіп жүретін сутас түрлері көбінесе түнде көшеді. Америкалық сутасы Ұлыбритания мен Ирландияда сирек байқалады, ал еуразиялық сутасы Азия, Австралия және Африканың бір бөлігінде кездеседі. Луизиананың оңтүстігінде сутасқа француз тілінде "poule d'eau" деген ат беріледі, бұл ағылшын тілінде "су тауығы" деп аударылады.
Мінез-құлық және экология
Құрттар – бәсекелес жейтін жануарлар, негізінен өсімдіктермен қоректенеді, бірақ сонымен қатар кішкентай жануарлар, балықтар және жұмыртқаларды да жейді. Олар көбейтілу маусымында өте агрессивті және аумақтық болады, ал қалған уақытта олар ұнататын, өсімдіктерге толы, аязды көлдерде көптеген топта табылады. Балапандардың өлімі көбінесе жыртқыштардың шабуылынан емес, аштықтан болады, себебі құрттар жинаған кішкентай шаян мен жәндіктермен көптеген балапандарды тамақтандыруда қиындыққа тап болады. Көптеген балапандар жұмыртқадан шыққаннан кейін алғашқы 10 күннің ішінде өледі, өйткені олар тамақ үшін ересек құстарға ең көп тәуелді болады. Тамақ жетіспеушілігі сияқты жағдайларда құрттар өз балапандарына өте қатыгездік танытуы мүмкін, және шамамен үш күннен кейін тамақ сұрағанда оларға шабуылдай бастайды. Біраз уақыттан соң, бұл шабуылдар әлсіз балапандарға бағытталады, олар ақырында жалбарынуды тоқтатып, өледі. Құрттар тоғыз балапандан тек екі-үшін ғана өсіруі мүмкін. Мұндай шабуыл жасағанда, ата-аналар өз балаларын "қырқып" (немесе "жарақаттайды") дейді. Бұл балапанның өліміне әкелуі мүмкін.