Кіріспе

Пуэрто-Рикодағы жылдам транзит жүйесі

Пуэрто-Рикодағы жылдам транзит жүйесі – Tren Urbano (ағылш. Urban Train) – Сан-Хуан, Гуайнабо және Баямон муниципалитеттеріне қызмет ететін 17 км (10,7 миль) автоматтандырылған жылдам транзит жүйесі. Tren Urbano бір желі бойында 17 км рельсте орналасқан 16 стансадан тұрады. 2015 жылы жүйеден 200 мың жолаушы өткен, яғни күніне шамамен 200 мың адам пайдаланған. Tren Urbano Сан-Хуан қалалық аймағындағы қоғамдық көлік түрлерін толықтырады, мысалы, Метрополитендік автобус басқармасы, Катаньо паром, такси және шаттлдар. Бұл бұқаралық көлік жүйесінің барлығын Интегралды транзит басқармасы (ATI) басқарады, ал Tren Urbano жүйесін Alternate Concepts, Inc. (ACI) компаниясы басқарады. Tren Urbano Кариб бассейніндегі алғашқы жылдам транзит жүйесі болып табылады.

Тарих

XIX ғасырдың соңында, арал испандықтардың билігінде болған кезде, Пуэрто-Рикода аймақтық теміржол жүйелері құрыла бастады. Теміржол 20-ғасырдың бірінші жартысында американдық басқаруда пайдаланыла берді және арал бойынша адамдар мен тауарларды тасымалдауда маңызды рөл атқарды. Осы кезеңдегі теміржол жүйелері қант құмырын өндіруде өте маңызды қызмет етті. 1901 жылдан 1946 жылға дейін Сан-Хуанда "Тролли" де Сан-Хуан деп аталған көше трамвай желісі болды, оны Порто-Рико теміржолы, жарық және энергетика компаниясы 32 шақырымнан астам (20 миль) жолмен Сан-Хуан мен Сантурце арасында іске қосты. Өркендеген шағында ол Пуэрто-Рикодағы ең заманауи электр трамвай жүйесі болып, Нью-Йорк пен Торонтомен бәсекелесіп, жылына шамамен 10 миллион жолаушы тасымалдады. 1950 жылдары, "Боутстрап" операциясы сияқты даму бағдарламаларының нәтижесінде өнеркәсіптік өркендеу аралдағы ауыл шаруашылығының маңыздылығын төмендетті. Автомобильдер қолжетімдірек болды, тиімді жолдар мен тас жолдар салынды, ал қант фабрикаларының жабылуы теміржол көлігіне деген қажеттілікті азайтты. Бірақ, әсіресе Сан-Хуан метрополиясындағы ауыр трафик жағдайын жеңілдету үшін қоғамдық автобус жүйесіне қосымша жаппай көлік құралының қажеттігі туындады.

Ұсыныстар

1967 жылы Сан-Хуан қаласына қызмет ететін жылдам теміржол көлігі жүйесін салу туралы ұсыныстар жасалды. 1971 жылы Пуэрто-Рико жоспарлау кеңесі мен АҚШ федералды үкіметі бірлесіп қаржылаған ТУСКА-ның маңызды зерттеуі, аралдық жоғары көліктік жүйе және жаңа қоғамдық даму бағдарламасын ұсынды. Бұл ұсыныс Сан-Хуан қалалық аймағын кесіп өтіп, автожолдар салу қажеттілігінсіз, оны аралдың қалған бөлігімен байланыстыруды көздеген. Алайда, Пуэрто-Риконың Көлік және қоғамдық жұмыстар департаменті (Departamento de Transportación y Obras Públicas, немесе DTOP испан тілінде) Сан-Хуан қалалық аймағы үшін теміржол жүйесін жобалау және салуды бастау туралы ұсынысты ресми түрде 1989 жылға дейін қабылдамады. Мұндай жүйеге деген жолаушылар сұранысын көлік жоспарлаушылар мен инженерлер тобы дайындаған математикалық модель арқылы болжау қажет болды. 1992 жылға қарай ұсынылған жүйенің әртүрлі нұсқалары қарастырылды, бірақ таңдалған соңғы жоба қалалық аймақтың белгілі бір бөліктеріне ғана, бірақ Ескі Сан-Хуанға қызмет ете алмады. Жүйеге "Tren Urbano" (Қалалық пойыз) деген ат берілді. 1993 жылы Федералды транзиттік басқарма (FTA) оны 1991 жылғы Интермодалды Жер үсті Көлігінің тиімділігін арттыру заңы бойынша "Кез келген жағдайда іске асырылатын демонстрациялық жобалар" ретінде таңдады. 1996 және 1997 жылдары Tren Urbano жүйесінің 1-ші кезеңінің әртүрлі сегменттері үшін жеті жобалау-құрылыс келісімшарттары жасалды. Tren Urbano құрылысына бірнеше компания қатысты, оның ішінде Siemens AG компаниясы, оған желіні және жылжымалы құрамды жобалау мен салуға, сондай-ақ алғашқы бес жыл бойы оны пайдалануға концессия берілді. Компания 1996 жылдың шілдесінде берілген, жұмылатын көлемі бойынша Солтүстік Америкадағы "бірінші" келісімшартты жеңіп алды.

Құрылыс

Құрылыс жобасы кешігулермен, үкімет пен жобаға қатысқан компаниялар арасындағы келісімшарт дауларымен, сондай-ақ қаражатты дұрыс басқармау мүмкіндігіне қатысты тергеулермен қиналды. Жобаның құны 2,28 миллиард АҚШ долларына бағаланды.

Тегін қызмет

Теміржол жүйесі 2004 жылғы 19 желтоқсанда ресми түрде қолданысқа енгізілді. Алғашқыда, 2005 жылғы сәуір айына дейін апта соңында тегін қызмет көрсетілді, содан кейін жұмыс күндері де тегін қызметке қосылды. Танымалдылығы жылдам өсті және тегін кезеңнің соңында күніне 40 000 адам пойызды пайдаланды. Алайда, 2005 жылдың соңына қарай жолаушылар саны 24 000-ға дейін төмендеді, бұл күтілген 80 000-нан үш есе аз, ал 2010 жылға жоспарланған 110 000-нан да кем болды.

Ақылы қызмет

Ақылы жол қызметі 2005 жылдың 6 маусымында басталды.

Мәселелер мен проблемалар

Tren Urbano Олд-Сан-Хуанға, Сантурцеге, Луис Муньос Маринь халықаралық әуежайына және Гуайнабо, Баямон, Сан-Хуанның көптеген басқа да аудандарына қызмет көрсетпейді. Сонымен қатар, Катаньо, Тоа-Баха, Тоа-Альта, Каролина, Трухильо-Альто, Канованас және тағы да басқа маңызды қала маңындағы елді мекендерге де қызмет жоқ, бұл жолаушылар азайып кетуіне себеп болуы мүмкін. Кейбір сарапшылар жүйенің тиімділігіне күмән келтіреді, себебі 1971 жылы ұсынылған T.U.S.C.A. жүйесі сияқты, бүкіл аралды қамтитын қоғамдық көлік жүйесі құрылмаған. Сан-Хуан агломерациясында жұмыс істейтін қалалық автобус жүйесі – Метрополитен Автобус Басқармасы (AMA) көпшілік тарапынан сенімсіз деп есептеледі және оның белгілі бір кестесі жоқ. AMA және AcuaExpreso (қалалық паром) сияқты қоғамдық көлік жүйелерімен интеграциялау бастапқыда нашар болды және DTOP үшін бұл мәселе әлі де шешілмей отыр.

COVID-19 дағдарысы

Пуэрто-Рикодағы COVID-19 пандемиясы кезінде вирус таралуын тоқтату үшін Tren Urbano қызметі атқарушы бұйрық арқылы тоқтатылды. Қызмет қазір қайта жанданды.

Жол ақысы

Бір жол жүрудің құны $1.50 (егер жолаушылар AMA автобусынан ауысса, $0.75), соның ішінде 1 сағаттық автобуспен ауысу уақыты. Егер жолаушы стансадан шығып, қайтадан пойызға мінгісі келсе, толық баға қайта төленуі керек; пойызбен пойызға ауысу уақыты жоқ. Студенттер мен 60-74 жастағы зейнеткерлер бір жол жүру үшін 75 цент төлейді. 75 жастан асқан зейнеткерлер мен 6 жасқа дейінгі балалар тегін жол жүреді. Бірнеше шектеусіз сапар карталары да қолжетімді. Сақталған құнды көп рет қолданылатын билет картасын автобустар мен пойыздарда саяхаттау үшін пайдалануға болады. Картадағы сома әр қолданылған сайын автоматты түрде есептен шығарылады. Бұл жүйе Нью-Йорктегі MetroCard жүйесімен ұқсас.

Жылжымалы құрам

Tren Urbano автопаркі 74 Siemens өндірісінен тұрады, олардың әрқайсысының ұзындығы 75 фут (23 метр). Әрбір вагонда 72 отырғызғыш және 108 тұрып саяхаттайтын жолаушыға арналған орын бар. Пойыздардың максималды жылдамдығы және орташа жылдамдығы, аялдамаларды ескере отырып. Барлық вагондар жұптап жұмыс істейді, ал кез келген уақытта үш жұпқа дейін бірігіп жүреді. Сағаттарда Tren Urbano 15 пойызды пайдаланады, ал қалған вагондар депода тұрады немесе пойыз бұзылған жағдайда қосалқы ретінде қолданылады. Пойыз құрамы Калифорния штатының Сакраменто қаласындағы Siemens зауытында құрастырылған. Жылдамдыққа түрткі беру үшін AC тракциялық моторлар қолданылады, олар DC моторларына қарағанда аз қозғалмалы бөліктері бар және аз күтімді қажет етеді. Бұл пойыздардың көптеген сипаттамалары Siemens компаниясы Бостон MBTA-ның Blue Line бағыты үшін (700 сериясы) жасаған пойыздармен ұқсас. Жүйе 750 В тұрақты токпен үшінші рельс арқылы электрлендірілген. Ауа баптау жүйелері метрополия аймағында жиі кездесетін ыстық және ылғалды ауа райымен күресу үшін арнайы жасалған. Жөндеу базасында сары түсті қуатты платформасы бар вагонды көруге болады. Кейбір метро вагондары қызметте болмаған кезде материалдарды тасымалдау үшін пайдаланылады.

Tren Urbano құрылғылары

Tren Urbano метро вагондарының жылжымалы құрамдары PR 20-дан PR 21-ге шығудың жанында және Martínez Nadal станциясынан қысқа қашықтықта орналасқан Hogar del Niño операциялық және техникалық қызмет көрсету ғимаратында сақталады. Метро вагондары ашық рельстерде сақталады. Сонымен қатар, парктің техникалық қызмет көрсетуі үшін үлкен техникалық қызмет көрсету ғимараты бар. Байамон және Саградо Корасон терминалдық станцияларында әр станцияның соңында екі пойыз жиынтығын сақтауға болатын тұйық рельстер бар.

Автобустық терминалдар

Сан-Хуан қалалық аймағының автобус жүйесі Tren Urbano айналасында жобаланған. Бес пойыз станциясы сонымен қатар автобус терминалдары болып табылады: Саградо-Корасон, Пиньеро, Купей, Мартинес-Надаль және Баямон.

1А кезең

Жобаның 1А кезеңіне бастапқы желіні батысқа қарай, Sagrado Corazón (Sacred Heart) қазіргі терминалынан екі станция арқылы – орташа және жоғары тығыздықтағы аймақтан өтіп, Сан-Матеодан Сантурсе орталығындағы Миниясқа жаңа терминалға дейін 1500 метрге дейін кеңейту кіреді. Миниястан Сан-Хуанның тарихи ауданынан Луис Муньос Мариң халықаралық әуежайына болашақ трамвай желісіне көшу мүмкіндігі қарастырылған. 1А кезеңі АҚШ Қоршаған ортаны қорғау агенттігімен мақұлданды. 2008 жылдың соңында заң шығарушылар екінші кезеңде пойызды кеңейту үшін федералдық қаражатты белгіледі. 2009 қаржы жылында заң шығарушылар осы мақсатта облигациялар шығара бастауы күтілді. 2019 жылға қарай Tren Urbano кеңейту жоспарланбаған.

2-кезең

Tren Urbano ашылғаннан кейін, темір жол жүйесін Каролина сияқты басқа муниципалитеттерге кеңейту туралы қосымша ұсыныстар түсті. Рио Пьедрас станциясының оңтүстігіндегі 42 метрлік (136 фут) екі бағытты туннель, 65-ші жаяу әскер даңғылымен болашақ кеңейтуді ескере отырып салынған. 2012 жылы үкімет Tren Urbano-ны одан әрі кеңейту жоспарында емес екенін және жол ағынын жеңілдету үшін басқа баламаларға көшкенін мәлімдеді.

3-кезең

2016 жылы Tren Urbano ACI мен Herzog компанияларының бірлескен кәсіпорны ACI Herzog-пен қозғалтқыш жүйесінің сенімділігі мен жұмысқа қабілетін арттыру мақсатында келісім шарт жасасты. ACI Herzog бұл мақсатқа жету үшін AmePower компаниясымен табысты ынтымақтастық жасап, изоляцияланған қақпалы биполярлы транзистор (IGBT) технологиясын қолдану арқылы 74 Tren Urbano пойыз вагонын жаңғыртты. Жоба 2017 жылдың наурыз айында аяқталды.