Кіріспе
Швецияның тарихи провинциясы, швед провинциясы (landskap) Норрботтен, ағылшын тілінде Солтүстік Ботния деп аталады. Швецияның ең солтүстігінде орналасқан. Оңтүстікте Вестерботтен, батыста швед Лапландиясы және шығыста Финляндиямен шектеседі.
the Swedish historical province
Norrbotten , known in English as North Bothnia, is a Swedish province (landskap) in northernmost Sweden. It borders south to Västerbotten, west to Swedish Lapland, and east to Finland.
Әкімшілік
Швецияның дәстүрлі провинциялары әкімшілік немесе саяси мақсаттарға қызмет етпейді, бірақ тарихи және мәдени бірліктер болып табылады. Дегенмен, осы жағдайда округ провинциядан бұрын пайда болған. Ресейдің Финляндия Ұлы Герцогтығымен жаңа мемлекеттік шекара қалыптасқанда, Вестерботтен провинциясы екіге бөлініп, Колари, Муонио, Пелло, Торнио және Илиторнио муниципалитеттері құрылды. Бірақ фин Вестерботтені жеке тарихи провинция ретінде толық мойындамайды, сондықтан оны көбінесе Остроботниямен біріктіреді, бірақ Муонио Лапландия құрамында қалады. Швецияның ең солтүстік округтері 1810 жылы Лапландия мен Вестерботтеннің солтүстік бөліктерінен құрылды. Осыдан кейін Солтүстік Вестерботтен бірте-бірте жеке провинция ретінде дами бастады.
Геральдика
Швецияның ежелгі тарихи провинцияларының бірі болмағандықтан, Норрботтенге басқа провинциялар сияқты елтаңба берілмеген. 1995 жылға дейін, ондаған жылдар бойы дау-жанжалдардан кейін, Норрботтен өз елтаңбасын алды, осылайша нағыз провинция ретінде мойындалды.
Тарих
Орта ғасырларда бұл аймақта аулау, балық аулау және бұғы өсірумен күнгеріскен саам халқы сирек кездесетін. Алайда, 1335 жылға дейін шведтердің жағалауға жақын жерлерде қоныстанғаны Рутвиктен келген Свеналдедің өсиетінен белгілі. Орта ғасырлардан бастап швед патшалары аймақты отарлауға және христиан дініне өткізуге күш салды. Швецияның сол кездегі шығыс бөлігінен, Финляндиядан келген қоныс аударушылар – олардың ең танымалдары Биркарлдар деп аталды – сауданы және тіпті 16 ғасырға дейін аймақтағы салық жинауды бақылады. 16 ғасырдың ортасынан бастап аймақ Швециямен тығыз байланысты болды. Швецияның билігінің маңызды белгісі – 1492 жылғы үлкен Недерлулео тас шіркеуі. Бүгінгі күні Норрботтенде фин және саам азшылықтары тұрады және олар өз мәдениеті мен тілін сақтап келеді. Тарихи тұрғыдан алғанда, Вестерботтен Солтүстік Швецияның және Лапландия аймақтарының атауы болған. Шығыс Ботния немесе Остроботния Финляндия жағында орналасқан. Швециядағы мәдени идентификация тарихи провинциялармен тығыз байланысты, сондықтан Норрботтен тұрғындары сол мағынада Солтүстік Вестерботтенде, яғни Норра Вестерботтенде тұрады. Оңтүстік Вестерботтен, атап айтқанда Вестерботтен округінің жағалау аймағынан келген адамдармен шатаспау үшін, олар тарихи провинциямен емес, округпен өзін-өзі анықтай бастады. Норрботтен біртіндеп бұрын Солтүстік Вестерботтен деп аталған аймақпен теңдесті. Ол жеке провинция ретінде дамуға көшті. 20 ғасырда Швецияның басқа провинцияларына берілген барлық символдар (жануарлар, гүлдер және т.б.) оған да берілді. Бірақ Норрботтеннің провинция ретінде танылуына қарсылық тағы да болды. 1995 жылы, ондаған жылдық пікірталасқаннан кейін, Норрботтенге елтаңба берілді, осылайша ол Швеция провинцияларының бірі ретінде толық мойындалды. Елтаңба Норрботтендегі төрт ірі өзенді бейнелейді: Торне, Каликс, Луле және Пите өзендері, олар Ботния шығанағына құяды. Жазда осындай солтүстік ендікте үшін күтпегендей жылы температура болуы мүмкін, ал Норрботтен бүкіл Норрландтағы ең жоғары температуралық рекордты – 37°C (98°F) – ұстап тұр.
Халық саны
2016 жылдың 31 желтоқсанына қарай халық саны 195 024 адамды құрады, ол 26 671 км² аумаққа таралып орналасқан, бұл 7,3 адам/км² тығыздыққа тең.
Мәдениет
Норботтенде 8000-ға жуық ежелгі ескерткіштер бар. Аймақта швед тілі (соның ішінде Солтүстік швед диалектілері), меэнкieli, фин және саам тілдері қолданылады. Кейбір меэнкieli сөйлейтіндер өздерін квен халқының құрамына жатқыза бастады, олардың бұл аймаққа швед қоныс аударушыларынан бұрын келгені айтылады. Лулея қаласының жанындағы Гаммельстад шіркеу ауылы ЮНЕСКО-ның Бүкіләлемдік мұра тізіміне енгізілді.
Спорт
Облыстағы футбол (және жалпы Норрботтен округі) Норрботтенс Футболфедерациясымен басқарылады. Мұз хоккейі де танымал, Лулеа HF командасы, сондай-ақ баскетбол, BC Luleå ерлер командасы және Luleå BBK әйелдер командасы бар.