Кіріспе

Дагоберт (немесе Дайберт немесе Даймберт) (1105 жылы қайтыс болды) – Пизаның тұңғыш архиепископы және бірінші крест жорығында қала жаулап алынғаннан кейін Иерусалимнің екінші латын патриархы.

Ерте өмір

Дагоберттің ерте өмірі туралы көп мәлімет жоқ, бірақ оның бастапқыда 1084-88 жылдары Майнц архиепискобы Везилло тағайындағаны айтылады. Везилло – императордың Инвеституралық дау кезіндегі және антипапа Климент III-нің белді қолдаушысы болған. 1085 жылы Везилло симония жасағаны үшін Куэдлинбург про-папалық синодынан айырылды. Дагоберттің өзінің аты оның Ломбардия/Эмилия аймалынан шыққандығын көрсетеді, онда императорлыққа берілген бірнеше қала орналасқан.

Пизаның (Архиепископы)

1080-ші жылдардың соңында Дагоберт жағын өзгертіп, папаның ең адал қолдаушыларының бірі – Тоскана графинясы Матильдамен жақын болды. Папа Урбан II Дагоберттің бұрынғы дұрыс емеген тағайындалуын жойып, оны канондық тағайындаумен алмастырды және 1088 жылы оны Пиза епископы етіп тағайындады. Бастапқыда, мұндай даулы өткелі бар адамның тағайындалуы наразылық тудырды. Пистоя епискобы Петр папаға шағымданды, собор шіркеуі оған қарсы шықты, бірақ Урбанның үздіксіз қолдауы Дагобертке өкіметін орнатуға көмектесті. Ол Пизаның қоғамдық өмірінде белсенді рөл атқарды, мысалы, 1090 жылы басқа да беделді тұлғалармен бірігіп үйлердің ең жоғары биіктігін реттеді, ал 1092 жылы дін қызметкерлері оның құжаттарына қол қойды. Ол Пизаның саяси және экономикалық өмірінде құрметті тұлғаға айналған сияқты, ол Пизада да, кейіннен өмірінде де кездесетін мәселелерге практикалық көзқараспен қарады. Ол Урбан мен Матильдаға жақын болды, ал 1092 жылы Урбан Матильданың ұсынысымен епархияны архиепископтық деңгейіне көтерді. Дагоберт 1094 жылы Рождествоны Папа Урбанмен өткізді, содан кейін Италия мен Франциядағы пастырлық сапарында, соның ішінде Инвеституралық даудан кейін Папаның билігін қайта бекіту үшін өткен Пьяченца кеңесінде және Папаның Бірінші крест жорылын басталған Клермонт кеңесінде оны сүйреп апарды. Дагоберт крест жолын уағыздау үшін Пизаға оралды және зор қолдауға ие болды. 1098 жылы Урбан оны Кастилия королі Альфонсо VI сарайындағы легат етіп тағайындады, және ол маврлардан жақында басып алынған жерлерде шіркеуді ұйымдастыруда өте қабілетті екенін көрсетті, бірақ король Альфонсо Папаға жіберген азық-түлік пен қазынаның бір бөлігін өзіне алды деген қауесет тарады.

Иерусалимнің латын патриархы

1098 жылдың соңына дейін Дагоберт заңсыз пизандық флотпен шығысқа аттанды, ол Византияға қарасты аралдарға шабуыл жасап, византиялық флотпен қақтығысты, содан кейін Сирияға бет бұрды. Крестшілердің басшыларының бірі, Антиохиялық Богемонд, византиялық Латакия портын қоршауға алды, ал Дагоберт пен пизандықтар теңізден қоршауға көмектесуге келісті. Бірақ Византия императорымен және шығыс христиандарымен ынтымақтастықтың қажеттігін көрген басқа крестшілер басшылары қорқып, Дагобертті қоршауды тоқтатуға көндірді. Богемонд қоршаудан бас тартуға мәжбүр болды және Дагобертпен бірге 1099 жылдың 21 желтоқсанында Иерусалимге келді. Дагоберттің шығысқа аттанғандағы мәртебесі белгісіз. Көптеген тарихшылар, Урбан оны 1098 жылдың 1 тамызында қайтыс болған Ле-Пюдің Адгемарына алмастыру үшін крест жорығына апостолдық легаты етіп тағайындады деп санайды. Алайда, Урбанның өзі 1099 жылдың 29 шілдесінде қайтыс болды, ал 1099 жылдың қыркүйегінде жаңа папа Паскаль II-ге жазған хатында Дагоберт өзін қарапайым "Пиза архиепископы" деп атады. Рождестводан кейін Иерусалимнің латын патриархы Арнульф де Шоке сайлаудың канондық емес екеніне байланысты қызметтен алынды, ал Богемондтың қолдауымен Дагоберт оның орнына сайланды. Халық пікірі Киелі жердің шіркеудің мұрасы болуы керек екенін ұстанып келді, бірақ Арнульф үстемдік орнатуға жеткіліксіз болды. Дагоберттің позициясы күшті болды, өйткені ол (вероятно) папаның легаты болды және пизандық флоттың қолдауына ие болды. Ол таққа отырғаннан кейін, Годфри Буйон оның алдында тізе бүгіп, Иерусалимді алды, ал Богемонд Антиохия үшін де солай істеді. Болашақта Иерусалимнің патшасы болған Балдуин сол кезде Эдессаның иегері болды, бірақ ол Дагобертке құрмет көрсетпеді, сондықтан олардың қарым-қатынастары жақсы болған жоқ. Дагоберт патриархтың билігін нығайтуға тырысты және Годфриден Иерусалимді өзіне беруін талап етті. Годфри ішінара келісіп, 1100 жылдың 1 сәуірінде Пасха күні өткен рәсімде өліміне дейін немесе екі үлкен қаланы жаулап алғанша иелігін сақтайтынын мәлімдеді, бірақ Иерусалимді Патриархқа қалдырды. Алайда Годфри шілдеде қайтыс болды, Дагоберт Богемондтың немере інісі, Галилея князі Танкредтің Яффаға қарсы жорығына қатысқанда, Иерусалимнің рыцарьлары Годфридің ағасы Балдуинге иелік етуді ұсынды. Танкредтің қолдауымен Дагоберт Иерусалимнің иелігін Богемондқа ұсынды, бірақ хат ұсталды және Богемонд түріктерге тұтқынға түсті. 11 қарашада Балдуин Иерусалимнің патшасы атағын алды. Дагоберт жеңілгенін мойындауға мәжбүр болды, ал Балдуин пизандық флотқа оның ықпалын ескере отырып, оны лауазымында бекітті. 1100 жылғы Рождество күні Балдуин Патриархқа құрмет көрсетіп, патша болып тағайындалды. 1101 жылдың сәуірінде генуэздік эскадрильяның келуі Дагоберттің позициясын әлсіретті, өйткені Балдуин енді теңіз күшін пизандық флотқа байланысты емес. Ол әрқашан ақша тапшылығына тап болғандықтан, шіркеуді бақылау қажет болды, ал ықыласшылар өздерінің қайырымдылықтарын шіркеуге берді. Дагоберттің тағайындалуының заңдылығы туралы шағымдар айтылды, ал папа жағдайды тексеру үшін Порто кардинал-епископы Мористі жібергенде, Балдуин Дагобертті Богемондты Балдуиннің мұрагерлігіне қарсы тұруға итермелегені үшін опасыздық жасады деп айыптады. Дагоберт Балдуинге шағымды қайтарып алу үшін пара берді. Алайда күзде Дагоберт патшаға арналған қайырымдылықтың бір бөлігін әскеріне қалдырды, сондықтан легат оны лауазымынан шеттетуге мәжбүр болды. Антиохияны билеген Танкред Дагобертті қалаға құрметпен қарсы алды, онда ол Сент-Джордж шіркеуін оның иелігіне берді. 1102 жылдың көктемінде Морис қайтыс болды, ал Балдуинге күзде Танкредтің әскери көмегі қажет болғанда, Танкред Дагоберттің қалпына келтірілуін өзінің көмегінің шарты ретінде талап етті. Балдуин келісті, бірақ кейін жаңа легат келді, Париж кардиналы Роберт. Балдуин мен Арнульф де Шоке, Дагоберт Патриарх ретінде алмастырған, Роберт басқарған синодта қосымша айыптаулар жасады. Ол шығысқа сапар шегіп бара жатқанда византиялық аралдарға шабуыл жасағандағы христиандарға жасаған шабуылдары, Богемонд пен Балдуин арасындағы азаматтық соғысты тудыруға тырысқандығы және паломниктердің әл-ауқаты үшін берілген ақшаны өзіне алғандығы үшін айыпталды және Патриарх лауазымынан алынды. Танкред оны Антиохияға қайтадан қабылдады, бірақ одан әрі талаптар қоймады. Стивен Рансиманның пікірінше, ол өзін жемқор және ашкөз қарт адам ретінде көрсетті және оның кетуіне ешкім өкінбеді. Дагоберт кейін Папа Паскальға жеке шағымдануға баруға тырысты. Шағым сәтті аяқталды, ал Дагоберт патриархатты қайтару үшін жолға шықты, бірақ 1105 жылы Сицилиядағы Мессинада қайтыс болды. Дагоберттің болмауы кезінде Эремар есімді дін қызметкері оны алмастырды, ал Дагоберттің қайтысынан кейін Арльдің Гиббелин оның орнына келді. Ол Пиза архиепископы лауазымына Пьетро Морикони келді, ол Дагоберттің өлімінен бұрын пизандықтар тарапынан сайланған болуы мүмкін, бұл оның ұзақ және көптеген лауазымдарда болғаннан кейін қолдауын жоғалтқан болуы мүмкін, бірақ кафедралық мұрағаттардағы хаттар оның лауазымында болған кезеңдегі әрекеттері кейіннен көп рет сілтеме жасалып, бекітілгенін көрсетеді.

Беделі

Тарихшылар Дагоберттің қасиетті жердегі мінез-құлқына қатысты көбінесе сынға ұшыратқан. Стивен Рансиман Бірінші крест жорығының тарихында оны күшті, бірақ мақтанқор, амбициялы, адал емес және оңай ықпалданатын адам деп сипаттайды. 1998 жылғы зерттеуде Майкл Матцке Дагобертті қорғап, оның патриарх ретіндегі әрекеттері діни идеализммен түрткілгенін және ол Папа Урбанның ниеттерін орындауға тырысқанын айтты. Тарихшылар осы ақталғандығының сенімділігі туралы күрт пікір келіспеушілікте. Патриция Скиннер Дагоберттің өміріне арналған зерттеуінде, оның канондық құқыққа қарсы әрекет еткенін мойындайды, бірақ сол кездегі ерекше жағдайларда ол тәжірибелік тұрғыдан әрекет етуге мәжбүр болғанын мәлімдейді. Пизадағы Киелі Қабір шіркеуінің аты Дагоберттің крест жорығына қатысқандығын көрсетеді.