Кіріспе

Алкогольсіз шоғырландырылған сироп

Скуаш (кейде британдық ағылшын тілінде кордиал, ирландиялық ағылшын тілінде сұйытылған, шотландтық ағылшын тілінде сұйытылған шырын және Шотландияның солтүстік аралдарында су шырыны деп аталады) – сусын дайындауда қолданылатын алкогольсіз сусын, сироп негізінде жасалады. Ол әдетте жеміс дәмімен келеді, жеміс шырыны, су және қант немесе қант алмастырғыштан жасалады. Қазіргі заманғы скуаштарда тағамдық бояғыштар мен қосымша хош иістендіргіштер болуы мүмкін. Кейбір дәстүрлі скуаштарда шөптерден алынған экстракттар бар, ең танымалдары – сырғақ гүлдері мен имбирь.

Ішімдіктер

Скуашты ішіп алдында белгілі бір мөлшерде сумен немесе газдалған сумен араластырады. Қосылған су мөлшері дәм талғауына байланысты, су қанша көп қосылса, скуаш соғұрлым азырақ концентрацияланған болады. Ішімдіктерді араластырғыш ретінде оны коктейль дайындау үшін алкогольді сусындармен біріктіруге болады. Цитрустық жемістер (әсіресе апельсин, лайм және лимон) немесе жеміс-жидек қоспасы көбінесе скуаш негізін құрайды. Ұлыбританияда дәстүрлі скуаштар көбінесе шырша гүлінің, апельсиннің, лимонның немесе қарақаттың дәмімен жасалады. Шығыс Еуропада малина мен қара жидек танымал, ал Бенлюкс елдерінде қарақат жидектері жиі қолданылады.

Дайындық

Скуаш бір бөлік концентратты төрт немесе бес бөлік сумен (газды немесе таза) араластыру арқылы дайындалады. Қос концентрациялы скуаш және қалың дәстүрлі сироптар тоғыз бөлік суға бір бөлік концентрат қосылып араластырылады. Кейбір скуаш концентраттары өте әлсіз болады, оларды кейде бір бөлік концентратпен екі-үш бөлік суға араластырады.

Сақтау

Көптеген кордиалдар мен бақшалар сөреде сақтау үшін жасалғандықтан, калий сорбаты немесе (дәстүрлі кордиалдарда) сульфиттер сияқты консерванттарды қамтиды. Консерванттардың және жоғары қант мөлшерінің арқасында олар жақсы сақталады. Дегенмен, кейбір адамдар бақшаларын тоңазытқышта сақтауды қалайды.

Құрамында бар заттар

Скуаш пен кордиалдың құрамы жылдар бойы өзгеріп келді. Дәстүрлі кордиал үш ингредиенттен тұрады: қант, шырын немесе өсімдік экстракты және аздап су. Әдетте, онда лимон қышқылы сияқты қышқылдандырғыш немесе ескі үлгідегі кордиалдарда лимон шырыны, тіпті корица немесе гвоздика сияқты дәмдеуіштер болуы мүмкін. Осы дәстүрлі дайындамаларды қайта жасау кезінде, әсіресе күкірт диоксиді сияқты консерванттар қолданылады, бірақ қант өзі оны ұзақ уақытқа дейін сақтай алады. Қазіргі заманғы скуаш сусындары көбінесе күрделірек, ал қантсыз скуаш одан да күрделі: ингредиенттерге әдетте су, аспартам немесе натрий сахарины сияқты тәттілендіргіш, аздаған мөлшерде шырын (әдетте 5–10 пайыз), көп мөлшерде дәмдеуіш, консерванттар және кейде антоцианин сияқты бояу кіреді. Орташа деңгейдегі скуаштарда қант, су, шырынның көбірек мөлшері, консерванттар, антоцианин сияқты бояғыш заттар және көбінесе аздаған дәмдеуіш болады. Скуашта Allura Red AC және Sunset Yellow FCF сияқты бояулар кейде қолданылса да, көптеген қазіргі британдық компаниялар біртіндеп бета-каротин немесе антоцианин және табиғи дәмдеуіштер сияқты табиғи бояуларды қолдануға ұмтылады.

Дәмдеуіштер

Дәстүрлі бақша сусындары егершөп гүлдерімен, лимонмен, анирмен, алмамен, клубникамен, қара жидемен (көбінесе корица немесе гвоздика сияқты дәмдеуіштер қосылады), апельсинмен, алмұртпен немесе малинамен дәмімен берілуі мүмкін. Қазіргі заманғы бақша сусындары әдетте қарапайым дәмге ие, мысалы, апельсин, алма, жазғы жемістер (аралас жидектер), қара қарақат, алма мен қара қарақат, шабдалы, ананас, манго, лайм немесе лимон.

Терминология

"Кордиал", "жеміс шырынының қоспасы" және "сквош" ұқсас өнімдер, бірақ "кордиал" деп аталатын өнімдер тығыз және күштірек болады, оларды дайындау үшін аз сироп және көп су қажет. Британ тілінде "cordial" сөзі тәтті жеміс дәмі бар сусынды білдіреді (сироптан ерекше). Жоғары шырынды – бұл шамамен 45% шырыннан тұратын түр. Сквош көбінесе халық арасында "жус" деп аталады. Дегенмен, бұл термин қате; сквош таза шырын емес. Сквоштар көбінесе олардан жасалған жеміс атымен аталады. Сирек жағдайларда, оларды "жеміс сусыны" деп те атауға болады, әсіресе егер олар пластикалық бөтелкеде немесе қағаз қорапта алдын ала араластырылған болса (мысалы, Fruit Shoot).

Жеміс шырыны құрамы

Қабақтардың мөлшері олардың шырынға толылығымен өлшеніп, орташа көрсеткіші 30% құрайды. Көбінесе жеміс шырынынан жартысына дейін немесе одан да көп мөлшерде құралған қабақтар базарларда "жоғары шырынды" деп сатылады. Балалармен сөйлескенде, әсіресе осындай жоғары шырынды сусындарды, олар шатастыруға болса да, көбінесе "шырын" деп атайды. Дегенмен, көптеген қабақтардың шырын мөлшері 20%-дан кем, ал кейбіреулерінде 5-10% ғана болады. Мұндай қабақтардың тамақтану құндылығы төмен, ал жоғары шырынды түрлеріндегі қоректік заттардың мөлшері жоғарырақ, бірақ олардың кемшілігі – құрамында қанттың көп болуы және талшық немесе шағын қоректік заттардың жоқтығы. Бұл дерлік барлық қабақтарға тән. Аз шырынды қабақтың қаптамасында "нағыз жеміс шырыны бар" деп жазылуы мүмкін.

Әлемдік нарықтар

Cordial Ұлыбритания мен Достастық елдерінде танымал. АҚШ-та кеңінен тұтынылмайды. Скваш өндіретін белгілі компаниялар: Britvic (Robinsons, MiWadi және Teisseire брендтерімен), Hamdard (Үндістанда, Пәкістанда және Бангладеште Rooh Afza брендімен), Nichols (Vimto брендімен), Suntory (Ribena брендімен) және Coca Cola (Kia Ora брендімен). Австралиялық брендтерге Cottee's, Bickford's, P&N Beverages және Golden Circle кордиалдары кіреді. Үндістандық брендтерге Rasna кіреді. Израильде жеміс-жидек скваштарын Prigat сияқты компаниялар өндіреді.

Жануарлар тұтынатын азық

Лондон зоопаркындағы гориллаларға компот пен суық жеміс шайы ішуге беріледі. 2016 жылы күміс арқалы Кумбука атты горилла қоршаудан қашып шыққанда, ол күзетшілердің аумағындағы сұйылтылмаған қарақат компотын ішті.