Кіріспе

Химиялық заттардың физикалық қасиеттері
Химиялық заттардың түсі – химиялық заттардың энергияны сіңіруі нәтижесінде электрондардың қозуынан туындайтын физикалық қасиеті. Көзбен көрінетін түс сіңірілген түс емес, сіңірілген толқын ұзындықтары алынғаннан кейін қалған толықтырушы түс болып табылады. Бұл спектрлік көзқарас алғаш рет атомдық спектроскопияда аталып өтті. Энергияны сіңіру және шығару арқылы химиялық құрылымды зерттеу әдетте спектроскопия деп аталады.

Санаты бойынша

Қарапайым минералдық (мысалы, натрий хлориді) және органикалық қосылыстардың басым көпшілігі (мысалы, этанол) түссіз болады. Көшірме металл қосылыстары көбінесе түрлі энергия деңгейлеріндегі d орбитальдар арасында электрондардың өтуіне байланысты түсті болады. (көшірме металдар#Түсті қосылыстар). Органикалық қосылыстар кең конъюгацияға ие болғанда түсті болады, бұл HOMO мен LUMO арасындағы энергия айырмасын азайтып, сіңіру жолағын ультракөк сәуледен көзге көрінетін спектрге жылдырады. Сол сияқты, түс қосылыстың HOMO-дан LUMO-ға электрон өту кезінде сіңіретін энергиясына байланысты пайда болады. Ликопен – кең конъюгацияланған (11 конъюгацияланған екі байланыс) қосылыстың классикалық мысалы, ол қарқынды қызыл түс береді (ликопен помидордың түсіне жауапты). Зарядтарды алмасу кешендері әртүрлі себептерге байланысты өте қанық түстерге ие болады.

Мысалдар

Металл иондарының түсі Атауы Формуласы Түсі Сілтілік жер металдары Mg2+ Түссіз Скандий(III) Sc3+ Күміс Тітан(III) Ti3+ Көгілдір Тітан(IV) Ti4+ Күміс Тітанил TiO2+ Түссіз Ванадий(II) V2+ Ақшыл көгілдір Ванадий(III) V3+ Қара жасыл Ванадил(IV) VO2+ Көгілдір Ванадий(IV) (ванадит) Қоңыр Ванадий(V) (перванадил) VO2+ Сары Метаванадат VO3− Түссіз Ортованадат VO43− Түссіз Хром(II) Cr2+ Ақшыл көгілдір Хром(III) Cr3+ Көк жасыл сұр Хром(III) гидроксиді Cr(OH)63− Сарылау Монохромат CrO42− Сары Дихромат Қызғылт сары Марганец(II) Mn2+ Ақшыл қызғылт Марганец(III) Mn3+ Қызыл Марганат(V) MnO43− Тегіш көгілдір Марганат(VI) MnO42− Қара жасыл Марганат(VII) (перманганат) MnO4− Тегіш қызыл Темір(II) Fe2+ Жасыл Көбальт(II) фториді Co2+ Қызғылт Көбальт(III) амині Сары/қызғылт Никель(II) Ni2+ Ақшыл жасыл Никель(II) амин кешені Лаванда/көк Мыс(I) амин кешені Түссіз Мыс(II) Cu2+ Көк Мыс(II) амин кешені Индиго көгілдір Мыс(II) хлориді CuCl42− Көк Жасыл Мырыш(II) Zn2+ Түссіз Күміс(I) Ag+ Түссіз Күміс(III) конц. HNO3-де Ag3+ Қара қоңыр Алайда, элементтік түстердің олардың қандай кешенге байланысты, көбінесе химиялық күйіне байланысты әр түрлі болатынын атап өту керек. Ванадиймен мысал ((III); VCl3 ерекше қызғылт түске ие, ал V2O3 қара болып көрінеді.