Кіріспе

Архимедтік қатты дене

Геометрияда ромбикозидодекаэдр — Архимедтік қатты дене, екі немесе одан көп түрлі дұрыс көпбұрыштардан құралған он үш дөңес теңбұрышты призма емес денелердің бірі. Оның 20 дұрыс үшбұрышты, 30 шаршы, 12 дұрыс бесбұрышты беті, 60 төбесі және 120 қабырғасы бар.

Аттар

Иоганн Кеплер "Хармоник Мунди" (1618) еңбегінде бұл көпбұрышты ромбикосидодекаэдр деп атады, бұл икосидодекаэдр ромбының қысқартылған түрінің қысқаша атауы, ал икосидодекаэдр ромбы – ромбтық триаконтаэдрдің атауы. Ромбтық триаконтаэдрді ромбикосидодекаэдрге топологиялық түрлендірудің әр түрлі жолдары бар: оның ректификациясы (сол жақта), біртекті дене жасау (ортада) және қос икосидодекаэдрдің ректификациясы (оң жақта), ол қос қосылыстың негізгі бөлігі болып табылады.

Геометриялық қатынастар

Егер икосаэдрдің жақтарын бастапқы нүктеден дұрыс қашықтыққа жылжытып, жақтарының бағытын немесе мөлшерін өзгертпей кеңейтсеңіз, немесе оның қос полиэдрі – додекаэдрді де осылай жасап, нәтижедегі шаршы тесіктерді жамасаңыз, ромбикосидодекаэдр аласыз. Сондықтан, оның үшбұрыштары икосаэдрдегідей, ал бесбұрыштары додекаэдрдегідей болады, және әр қабырғасына бір квадраттан келеді. Балама ретінде, егер бес кубтың әрқайсысын жақтарын бастапқы нүктеден дұрыс қашықтыққа жылжытып, оларды бір-бірінен 72° бұрып, жақтарының бағытын немесе мөлшерін өзгертпей, бір-бірінен тең қашықтықта орналастырсаңыз, және нәтижедегі бесбұрышты және үшбұрышты тесіктерді жамасаңыз, ромбикосидодекаэдр аласыз. Сондықтан, оның квадраттары бес кубқа тең. Билунабиротунданың екі жақ тобын (әрбір ай – бір квадраттың қарама-қарсы жақтарына іргелес екі үшбұрыштан тұрады) ромбикосидодекаэдрдегі жақтардың сәйкес бөлігімен үйлестіруге болады. Егер екі билунабиротунда ромбикосидодекаэдрдің қарама-қарсы жақтарында осылай орналасса, онда ромбикосидодекаэдрдің ортасына олардың арасына куб қоюға болады. Ромбикосидодекаэдр кішкентай жұлдызды қиық додекаэдрмен және алты немесе он екі пентаграммалық призмалардың біркелкі қосылыстарымен бірдей төбелік құрылымға ие. Геодезиялық күмбездер мен басқа полиэдрлер жасауға арналған Zometool жиынтықтары жалғаулар ретінде ойықтары бар шарларды пайдаланады. Бұл шарлар «кеңейтілген» ромбикосидодекаэдрлер болып табылады, онда квадраттар тіктөртбұрыштармен ауыстырылған. Кеңейту осылай таңдалады, нәтижедегі тіктөртбұрыштар алтын тіктөртбұрыштарға айналады. 92 Джонсон қатты денелерінің 12-сі ромбикосидодекаэдрден туындайды, олардың төртеуі бір немесе бірнеше бесбұрышты күмбездерді бұру арқылы: гират, парабигират, метабигират және тригират ромбикосидодекаэдр. Тағы сегізін үш күмбезді алып тастау арқылы, кейде басқа күмбездердің бірін немесе бірнешесін бұру арқылы құрастыруға болады.

Симметриялық мутациялар

Бұл көпжақ (3.4.n.4) нүктелік фигурасы бар канталаған көпжақтар тізбегінің бір бөлігі ретінде топологиялық тұрғыдан байланысты, және бұл тізбек гиперболалық жазықтықтың мозаикалық жабыны ретінде жалғасады. Бұл нүктелік транзитивті фигуралар (*n32) көрістік симметрияға ие.

Ромбикозидтік ондық графигі

Граф теориясының математикалық саласында ромбикозидодекаэдрлік граф — ромбикозидодекаэдрдың түйіндері мен қабырғаларынан құралған граф, ол Архимедтік денелердің бірі. Ол 60 түйін мен 120 қабырғаға ие, және төртінші дәрежелі граф, Архимедтік граф болып табылады.