Кіріспе

Канадалық-американдық қару жасаушы Жан Кантиус Гарранд (Jean Cantius Garand; 1 қаңтар 1888 – 16 ақпан 1974), сондай-ақ Джон К. Гарранд ретінде белгілі, – M1 Гаррандты жасаған канадалық-американдық қару жасаушы. Бұл жартылай автоматты мылтық Екінші дүниежүзілік соғыс және Корея соғысы кезінде АҚШ армиясы және АҚШ теңіз жаяу әскерлері тарапынан кеңінен қолданылды.

Ерте өмір

Гаран Квебек облысының Сент-Реми қаласына жақын жердегі фермада туған он екі баланың (алты ұл, алты қыз) бірі еді. 1899 жылы анасы қайтыс болғаннан кейін, оның әкесі балаларымен бірге Коннектикут штатының Джюетт-Сити қаласына көшіп келді. Барлық ұлдардың есімі Сент-Жан-ле-Баптист еді, бірақ тек оның ғана есімі Жан болды. Қалған ұлдар ортатқы есімдерімен аталды. Оның бірнеше бауырлары да өнертапқыштар еді. Балалар тоқыма фабрикасында жұмыс істеді, сол жерде Жан еден сыпырып тұрып ағылшын тілін үйренді. Жан қару-жараққа қызығушылық танытып, атыс орындарында жұмыс істегеннен кейін оқ атуды үйренді. Жан тоқыма фабрикасында жұмыс істеген кезде машина жасау шеберлігін меңгерді және 1909 жылы Род-Айленд штатының Провиденс қаласындағы Browne and Sharpe құрал жасау компаниясына жұмысқа қабылданды. Кейін 1916 жылы Нью-Йорктегі құрал жасау фирмасында жұмысқа орналасып, Бродвей бойындағы атыс орындарында мылтықпен жаттығуларын жалғастырды. Гаран 1920 жылы АҚШ азаматы болды. "Гаран" есімінің айтылуы жиі дау тудырады, /ɡ/ə/'/r/æ/n/d/ немесе '/ɡ/ær/ən/d/ деп әртүрлі айтылады. Джон Гаранның ұрпақтары және оның жақын досы генерал Джулиан Хатчер көбінесе соңғы нұсқасымен келіседі, ол шамамен 'errand' сөзімен рифмаланады.

Өрт сөндіру қаруын жасаушы

Гаранның машиналарға және нысанаға атуға құштарлығы 1917 жылы кәсіби жолға түскен қару жасау хоббиіне айналды. Сол жылы АҚШ Армиясы жеңіл пулеметтің жобалары бойынша тендер жариялады, және Гаранның жобасы Соғыс министрлігі тарапынан таңдалды. Гаран Вашингтондағы АҚШ Стандарттар бюросына қаруды жетілдіру міндетімен тағайындалды. Бірінші модель 1919 жылға дейін дайын болған жоқ, Бірінші дүниежүзілік соғыста қолдануға кеш қалды, бірақ үкімет Гаранды 1919 жылдың 4 қарашасынан бастап 1953 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Спрингфилд қару-жарақ зауытында инженер ретінде жұмыс істеуін жалғастырды. Нәтижесінде пайда болған, .30 калибрлі жартылай автоматты M1 мылтығы 1932 жылы Гаранмен патенттелді, 1936 жылдың 9 қаңтарында АҚШ Армиясы бекітті және 1940 жылы жаппай өндіріске енгізілді. Ол бұрандалы M1903 Springfield мылтығын ығыстырып, «Гаран мылтығы» деп аталатын стандартты жаяу әскер мылтығына айналды. Екінші дүниежүзілік соғыс кезінде төрт миллионнан астам M1 мылтығы өндірілді. Гаран мылтығы тиімді және сенімді қару екенін дәлелдеді және генерал Макартур оны жоғары бағалады. Генерал Паттон: «Менің пікірімше, M1 мылтығы – жасалған ең ұлы соғыс құралы». 1940-шы жылдардың соңы мен 1950-ші жылдардың басында Гаран бульпап винтовкасының прототипін жасады. Ол M1 сияқты оқтарды қолданды, бірақ дүңгіршегі, механизмі және пішіні мүлдем басқаша болды. Ол таңдамалы ату режимінде жұмыс істеді және минутына шамамен 600 оқ атуға қабілетті болды. Гаран 1953 жылы зейнеткерлікке шыққанда T31-дің екінші нұсқасы аяқталмаған күйде қалды және солай болды. Жоба тоқтатылды, ал 1961 жылы қару Спрингфилд қару-жарақ мұражайына қойылды. Гаран 1936 жылдың 20 қаңтарында өзінің өнертабыстарына қатысты барлық құқықтарды АҚШ-қа бергендіктен, алты жарым миллионнан астам M1 мылтығы өндірілгеніне қарамастан, M1 мылтығының дизайнынан ешқандай роялти алмады. Оған 100 000 доллар сыйақы беру туралы заң жобасы Конгреске ұсынылды, бірақ ол қабылданбады. Гаран 1953 жылы зейнеткерлікке шыққанға дейін Спрингфилд қару-жарақ зауытында консультант ретінде қызмет етті.

Жеке өмір

Гарранд 1930 жылдың 6 қыркүйегінде Нью-Йорк штатының Олбани қаласында француз-канад жесірі Нелли Брюс Шепардқа (1900 жылдың 3 тамызы – 1986 жылдың 25 ақпаны) үйленді. Оның бұрынғы некесінен екі қызы болған, және олардың өзіне де бір қызы мен бір ұлы дүниеге келді. Гарранд 1974 жылдың 16 ақпанында Массачусетс штатының Спрингфилд қаласында қайтыс болды және сол жердегі Хиллкрест Парк зиратына жерленді.

Тану

Спрингфилд қару қоймасындағы жұмысы үшін Гарранд 1941 жылы Еңбегі сіңген азаматтық қызмет орденімен марапатталды, Америка механикалық инженерлер қоғамының Александр Л. Холли медалін және 1944 жылғы 28 наурызда алғашқы Ұлттық құрмет медалін (Альберт Хойт Тейлормен бірге) алды. 1973 жылы Гарранд M1 мылтығын, немесе «Гарандты» жасағандығы үшін АҚШ Армиясының қару-жарақ корпусының Даңқ залына енгізілді. Даңқ залына енгізілу Гаррандтың өнертапқыштық талантын және инженерлік шеберлігін мойындайды.