Дания тарихының авторы Свен Аггесен және оның әулеті
Sven Aggesen
Свен Аггесен: Дания тарихының алғашқы жазбалары. 300-1185 жж. кезеңін қамтыған "Brevis historia regum Dacie" авторы, тегі мен әулеті туралы мәліметтер.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Мазмұны
Кіріспе
Свен Аггесен (немесе "Свен"; латынша Sveno Aggonis, сондай-ақ Aggessøn, Aggesøn немесе Aagesen деп те аталады; шамамен 1140-1150 жылдары туған, қайтыс болған күні белгісіз) – «Brevis historia regum Dacie» еңбегінің авторы, бұл 300-1185 жылдар аралығындағы Дания тарихын біртұтас жазуға жасалған алғашқы тырастардың бірі. Аггесеннің еңбегінен бұрын тек «Роскилденс хроникасы» ғана жазылған болуы мүмкін.
Svend Aggesen (or "Sven"; also known as Aggessøn, Aggesøn or Aagesen, in Latin Sveno Aggonis; born around 1140 to 1150, death unknown) was the author of Brevis historia regum Dacie, one of the first attempts to write a coherent history of Denmark covering the period 300AD 1185AD. Only the Chronicon Roskildense may precede Aggesen's efforts.
Отбасы
Свен Аггесен бірнеше танымал мүшелері бар магнат отбасында дүниеге келген. Бізге белгілі ең ерте туысы – Свеннің арғы атасы Трюгот, ол аңызға айналған Палне Токенің немересі Вагн Аггесонның қызы Торгуннаға үйленген. Трюгот пен Торгуннаның Свен және Вагн есімді екі ұлы болды. Свен Трюготсон (немесе Торгуннасонның) төрт ұлы болды. Олардың бірі, бәлкім ең үлкені – Ассер, Лундтың бірінші архиепискобы (1104–1137) және сонымен қатар Скандинавияның бірінші архиепискобы болды. Тағы бірі, әрине, ең кішісі – Свен, Лундта канон, кейін Виборгта және тіпті кейін (1132) Виборгтың епископы болды. Үшіншісі – Эскил, Эрик Кристиансеннің сөзінше, ал соңғысы – Кристиерн Свенсон, Свенд Агсеннің әкесінің әкесі. Кристиерн Свенсон мен оның ұлы Агге, Свенд Аггесеннің әкесі, Кнуд Лавардтың өлтірілуінен кейін болған азамат соғысында король Эрик II Эмунаның жағында соғысты. Свенд Historia brevis regum Dacie еңбегінде осы шайқастарға қатысқандары туралы жазды.
Sven Aggesen was born into a magnate family which had several well known members. The earliest known family member that we know of with some certainty is Sven's great grandfather, Thrugot, who was married to Thorgunna, daughter of Vagn Aggesøn, a grandson of the legendary Palne Toke. Thrugot and Thorgunna had two sons, Sven and Vagn. Sven Thrugotsøn (or Thorgunnasøn) had four sons. One, probably the eldest, Asser, was the first Archbishop of Lund (1104–1137) and also the first Archbishop of Scandinavia. Another, probably the youngest, Sven, was a canon in Lund, later in Viborg and even later (1132), bishop in Viborg. The third, Eskil, according to Eric Christiansen Eskil, and the last Christiern Svensøn, is Svend Aagesen’s grandfather. Christiern Svensøn and his son Agge, who was Svend Aggesen’s father, fought during the civil war following Knud Lavard’s murder, on King Erik II Emune's side and Svend writes in Historia brevis regum Dacie, about their participating in these battles.
Өмірі және білімі
Свен Даниядағы монастырда білім алған болуы мүмкін, бірақ ол өзінің жазбаларында классикалық антикалық білімді көрсеткендіктен, оның басқа жерде, әсіресе Франциядағы ірі шіркеу мектептерінің бірінде, көбірек білім алғаны сөзсіз. «Historia brevis regum Dacie» кітабының кіріспесінде ол латын тарихшыларының еңбектерін оқуға көп уақыт кеткенін айтады. Осыған орай, ол Дания патшалары, көрнекті тұлғалар және оқиғалар туралы ұқсас еңбектердің болмауына қатысты қайғылы сезімін білдіреді. Ол ата-бабаларының дәстүрін жалғастырып, король Вальдемар I-нің «Thinglid» деп аталатын сақшыларының қатарына қосылды – олардың король Кнут Ұлының әскерінен шыққандығы айтылады. «Thinglid» ретінде ол король Вальдемар I және кейін король Кнут VI-мен бірге көптеген соғыс жорықтарында болды, ал «Historia brevis regum Dacie» кітабында осы жорықтар туралы бірнеше жеке деректерді келтіреді. Вальдемар I патшасының әйелі София туралы айтқан сөздерінен, ол патша сарайымен жақын байланыста болған болуы мүмкін екені көрінеді. Бұл оның жеке мәртебесіне байланысты ма, әлде ата-бабаларының мәртебесіне байланысты ма, әзірге белгісіз.
It is likely that Sven was educated at a monastery in Denmark, but given the knowledge of classical antiquity that he portrays through his writings, there is little doubt he received a more comprehensive education elsewhere, probably in one of the big Church schools in France. Notable in the preface of Historia brevis regum Dacie, he mentions that reading the works of Latin historians was something that took up much of his time. On that note he writes, with sadness, that similar works did not exist for Danish kings, notable persons and events. Like his forefathers, he joined King Valdemar I’s housecarls, known as Thinglid – who, it is said, had originated with King Canute the Great's corps. As a Thinglid, he was with King Valdemar I and later with King Canute VI during their numerous war expeditions, of which he mentions a few personal details in Historia brevis regum Dacie. Because of his comment about Valdemar I’s Queen, Sophia, it seems that he might have been close to the King's court. Whether that was because of personal status or because of his forefathers' status, is unknown.
Жазу
Патшаға қызмет етуі оның жазуға деген ықыласын кемітпегендей көрінеді.
His service with the King does not seem to have diminished his desire to write.
Сорғыт (Lex Castrensis)
Бізге оның жазған алғашқы еңбегі – "Витэрлог" (қазіргі күні дания тілінде Lejrloven немесе Krigerloven, ал ағылшын тілінде Lejrlaw немесе Warriorlaw деп белгілі) әңгімесін қайта баяндау. Ол сондай-ақ Lex Castrensis деп аталады, бұл көбінесе патшаның қызметіндегі әскерлерге қолданылған ескі жазалау және өтемақы туралы заң. Бұл шығарма, шамамен, 1181–1182 жылдары жазылған, және осы кішкентай еңбектің кіріспесінде Аггесеннің одан да ірі жобаларды жоспарлап отырғанын көреміз, себебі ол Дания патшаларының тізімін жасау ниетін білдірген. Ол бұл жұмысты істеген деп саналады, себебі Дания тарихын жазу үшін бұл қажетті болды, өйткені 13 ғасырдағы бір жазушы осы тізімді пайдаланған, оны Genealogia Regum Daniae деп атаған. Бүгінде түпнұсқа тізім тек шашыраңқы үзінділер түрінде ғана сақталған.
The first work we know he wrote is a retelling of Witherlogh (known today in Danish as Lejrloven or Krigerloven or in English as Lejrlaw or Warriorlaw). It is also called Lex Castrensis, which is an old punishment and compensation law mostly applied to soldiers in the King's service. This work was probably written in 1181–1182, and we read in the preface of this little work that Aggesen was already considering much bigger projects, because he mentioned his desire to write a list of the Kings of Denmark. It is thought that he did do this work, a necessary work in writing the history of Denmark, because a 13th century writer used this list, called Genealogia Regum Daniae. Today the original list exists only as fragments.
Brevis Historia Regum Dacie (Дакияның қысқаша тарихы)
Дегенмен, оның ең әйгілі еңбегі – Brevis Historia Regum Dacie, бір қолжазбада Compendiosa regum Daniæ historia деп аталады, шамамен 1186 немесе 1187 жылы аяқталған (соңғы оқиға 1185 жылы баяндалған), бұл еңбек 300 жылдар шамасынан бастап 1185 жылға дейінгі Дания тарихын қамтиды.
However his most famous work is Brevis Historia Regum Dacie, entitled Compendiosa regum Daniæ historia in one manuscript, thought to have been finished in 1186 or 1187 (the last event is described in 1185), a work covering Danish history beginning with the legendary King Skjold from around 300 to 1185.
Свенд Ааген мен Saxo Grammaticus арасындағы байланыс
Свенд Саксо Грамматикусты тек атымен ғана білген-білмегені жиі талқыланатын мәселе. "Brevis Historia Regum Daniae"-дегі кейбір түсініктемелер осы пікірді қолдайтын сияқты. Кейбір зерттеушілер тіпті олардың Францияда бірге оқыған болуы мүмкін дейді, екеуі де Данияның түрлі патшаларына бір уақытта қызмет еткен, сол патшалардың көптеген соғыс жорықтарына қатысқан және осылайша олардың кейбір жазбалары куәгерліктерге негіделген. Бұл Свенге қатысты ықтимал, бірақ Саксоның осы байланысын растайтын дәлелдер өте аз. Олардың бір-бірін атынан басқа білгеніне тікелей дәлел жоқ.
Whether Svend knew Saxo Grammaticus by more than name, is an often discussed subject. Some comments in Brevis Historia Regum Daniae can be interpreted to support this view. Some researchers go as far as to say that they might have gone to school in France together, they both served various Kings of Denmark simultaneously, went on those Kings' many war expeditions and, as such, some of their writings are firsthand accounts. That is likely to be the case for Sven, but there is very little evidence to back this connection up for Saxo. There exists no direct evidence that they knew each other than by name.