Қара Орманың тарихы мен географиясы

Қара Орманы: Германияның солтүстік-батысындағы таулы аймақ, Дунай және Неккар өзендерінің бастауы. Тарихы, географиясы және туризм мүмкіндіктері.

31 мин оқу

100%

Дереккөз: Black Forest — Wikipedia

Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.

Мазмұны

Кіріспе

Германиядағы таулы аймақ, Германиядағы өңір.

Қара Орманы (Schwarzwald) – Германияның оңтүстік-батысындағы Баден-Вюртемберг штатындағы кең жайылған орманды таулы аймақ. Батысы мен оңтүстігі Рейн аңғарымен, ал Франция және Швейцария шекараларына жақын орналасқан. Дунай және Некар өзендерінің бастауы осы аймақта. Оның ең биік нүктесі – теңіз деңгейінен биіктігі бар Фелдберг тауы. Шамамен тіктөртбұрышты пішіндес, ұзындығы және ені 15 км-ге дейін жетеді, ауданы шамамен құрайды. 17 ғасырға дейін салынған бірнеше қираған әскери бекіністер сақталған.

Тарих

Ежелгі заманда Қара Орманды Abnoba mons деп атаған, бұл атау кельт құдайы Абнобаның есімінен шыққан. Рим дәуірінде (соңғы антикалық кезеңде) оған Сильва Марциана ("Марциния орманы", герман тіліндегі marka сөзінен – "шекара") деген ат берілді. Қара Орман, болжам бойынша, Римдік Лимесінің (Рим империясы) шығысында орналасқан Маркоманн тайпасының ("шекаралық халық") шекаралық аймағы болған. Олар өз кезегінде германдық суэбтер тайпасының құрамына кірді, кейіннен олар тарихи Швабия мемлекетіне атын берді. Римдік бекіністерінен (мысалы, Баденвайлердегі моншалар, Баденвайлер және Сульцбург маңындағы кеніштер) және Кинзигталштрассе римдік жолының салынуын есептемегенде, Қара Орманды римдіктер емес, алемандықтар мекендеген. Олар алдымен аңғарларды қоныстандырып, ескі қоныстану шекарасын – "қызыл құмтас шекарасын" (мысалы, Бар аймағынан) кесіп өтті. Ұзақ өтпей, биік және жақын орман аймақтары да мекенделді, сондықтан 10-ғасырдың соңына қарай қызыл (бунтер) құмтасты аймағында алғашқы қоныстар табылды. Мысалы, 819 жылы алғаш рет айтылған Рётенбах. 16-ғасырғы неміс шаруалары соғысына дейін болған бірқатар көтерілістер (соның ішінде Бундшюх қозғалысы) Қара Орманнан бастау алды. Келесі екі ғасыр бойы Хоценвальдта тұз құрамындағы көтерілістер секілді шаруалардың наразылықтары болды. Қара Орман аймағында, әсіресе тау жолдарында 17-18 ғасырлардағы әскери бекіністердің қалдықтарын табуға болады. Мысалы, Баден-Баден маркграфы Луи Вильгельмнің барокко стиліндегі бірнеше далалық құрылыстары, немесе Александров шанағы (Александрдың редуты), Рёшеншанағы және Шведеншанағы (Швед редуты) сияқты жеке қорғаныс бекіністерін атауға болады. Бастапқыда Қара Орман жапырақты ағаштар мен шыршалардың аралас орманы болды. Биік жерлерде қарағай да өсті. 19-ғасырдың ортасында қарқынды орман шаруашылығы салдарынан Қара Орманның көп бөлігі кесіліп тасталды, содан кейін қайта отырғызылды, көбінесе қара шыршаның монокультурасымен. 1990 жылы орманға бірнеше дауылдардан үлкен зиян келді. 1999 жылдың 26 желтоқсанында Лотар дауілі Қара Орманды шарпып, одан да көп зиян келтірді, әсіресе қара шырша монокультураларына. 1990 жылғы дауылдардан кейін болғандай, құлаған ағаштар көп жылдар бойы уақытша ылғалды сақтау орындарында сақталды. Дауылдың салдары "Лотар жолында" көрсетілген, бұл Рухштейндегі табиғат орталығындағы 10 гектарлық биік орманды орманды құлатқан орманды білім беру және оқиғалар жолы. Дауылдан зардап шеккен бірнеше үлкен және кішкентай аудандар табиғаттың күтіміне қалдырылып, бүгінде табиғи аралас орманға айналды.

In ancient times, the Black Forest was known as Abnoba mons, after the Celtic deity, Abnoba. In Roman times (Late antiquity), it was given the name Silva Marciana ("Marcynian Forest", from the Germanic word marka = "border"). The Black Forest probably represented the border area of the Marcomanni ("border people") who were settled east of the Roman [[Limes (Roman Empire). They, in turn, were part of the Germanic tribe of Suebi, who subsequently gave their name to the historic state of Swabia. With the exception of Roman settlements on the perimeter (e. g. the baths in Badenweiler, and mines near Badenweiler and Sulzburg) and the construction of the Roman road of Kinzigtalstraße, the colonization of the Black Forest was not carried out by the Romans but by the Alemanni. They settled and first colonized the valleys, crossing the old settlement boundary, the so called "red sandstone border", for example, from the region of Baar. Soon afterwards, increasingly higher areas and adjacent forests were colonized, so that by the end of the 10th century, the first settlements could be found in the red (bunter) sandstone region. These include, for example, Rötenbach, which was first mentioned in 819. Some of the uprisings (including the Bundschuh movement) that preceded the 16th century German Peasants' War, originated in the Black Forest. Further peasant unrest, in the shape of the saltpetre uprisings, took place over the next two centuries in Hotzenwald. Remnants of military fortifications dating from the 17th and 18th centuries can be found in the Black Forest, especially on the mountain passes. Examples include the multiple baroque fieldworks of Margrave Louis William of Baden Baden or individual defensive positions such as the Alexanderschanze (Alexander's Redoubt), the Röschenschanze and the Schwedenschanze (Swedish Redoubt). Originally, the Black Forest was a mixed forest of deciduous trees and firs. At the higher elevations spruce also grew. In the middle of the 19th century, the Black Forest was almost completely deforested by intensive forestry and was subsequently replanted, mostly with spruce monocultures. In 1990, extensive damage to the forest was caused by a series of windstorms. On 26 December 1999, Cyclone Lothar raged across the Black Forest and caused even greater damage, especially to the spruce monocultures. As had happened following the 1990 storms, large quantities of fallen logs were kept in provisional wet storage areas for years. The effects of the storm are demonstrated by the Lothar Path, a forest educational and adventure trail at the nature centre in Ruhestein on a highland timber forest of about 10 hectares that was destroyed by a hurricane. Several areas of storm damage, both large and small, were left to nature and have developed today into a natural mixed forest again.

География

Қара орман оңтүстіктегі Жоғарғы Рейннен солтүстіктегі Крайхгауға дейін созылады. Батысында ол Жоғарғы Рейн жазығымен (табиғи аймақтар тұрғысынан қарағанда, оған төменгі етектраулар да кіреді) шектеледі; шығысында Клетгаудың батысындағы Гау, Баар және төбелі аймаққа ауысады. Қара орман солтүстіктен оңтүстікке қарай 160 км-ден астамға созылады, ал ені оңтүстікте 50 км-ге дейін, солтүстікте 30 км-ге дейін жетеді. Қара орман – Оңтүстік Германияның ең биік бөлігі, оның көп бөлігі тығыз орманды, ежелгі Герциния орманның бір бөлігі. Әкімшілік жағынан Қара орман толығымен Баден-Вюртемберг штатының құрамына кіреді және Фрайбург, Пфорцхайм және Баден-Баден қалаларын, сондай-ақ келесі аудандарды (Крайзе) қамтиды: солтүстікте – Энц, Раштат және Калв; орталықта – Фрейденштадт, Ортенау және Ротвейль; оңтүстікте – Эммендинген, Шварцвальд-Баар, Брайсгау-Хохшварцвальд, Лёррах және Вальдшут.

Табиғи аймақтар

Қара орманның табиғи аймақтары әртүрлі ерекшеліктермен бөлінеді. Геоморфологиялық тұрғыдан алғанда, негізгі бөліну – негізінен дөңгелек төбелері мен кең платолары бар (Дануб рельефі деп аталатын, әсіресе солтүстік және шығыста Бунтер құмтасында көрініс табады) және батыстағы терең ойысқан, тік құлаумен түсетін жерлер, ол Жоғарғы Рейн Грабеніне жалғасады; Рейн рельефімен Долиналық Қара Орман (Тальшварцвальд) деп аталады. Батыста ең биік таулар мен ең үлкен жергілікті биіктік айырмашылықтары (1000 метрге дейін) орналасқан. Аңғарлар көбінесе тар және тік жарлы болады. Топтары дөңгелек пішіндес, платолар мен қырлы жер бедерінің қалдықтары сақталған. Геологиялық тұрғыдан ең айқын бөлініс шығыс пен батыстың арасында. Шығыс Қара Орманның үлкен аумақтары, Оңтүстік Германияның ең төменгі қабаты, Бунтер құмтасынан тұрады және аралдай аралықтары бар, көз жеткізбейтін қылқан жапырақты орманмен жабылған. Батыстағы ашық негіз, негізінен метаморфты тау жыныстары мен граниттерден тұрады, оның қиын топографиясына қарамастан, оны мекендеу оңай болды және бүгінде әртүрлі шабындық аңғарларымен көбірек ашық және тартымды көрінеді. Қара Орман аймақтарын бөлудің ең көп таралған тәсілі – солтүстіктен оңтүстікке қарай. 1930 жылға дейін Қара Орман Солтүстік және Оңтүстік Қара Орманға бөлінді, шекарасы Кинзиг аңғарының бойымен өтті. Кейіннен Қара Орман тығыз орманды Солтүстік Қара Орманға, төменгі, орталық бөлігіне, негізінен аңғарларда ауыл шаруашылығы үшін пайдаланылатын Орталық Қара Орманға және ерекше биік экономикасы мен мұз дәуірінің мұздық рельефі бар Оңтүстік Қара Орманға бөлінді. Жоғары Қара Орман термині Оңтүстік және Орталық Қара Орманның ең биік аймақтарын білдіреді. Дегенмен, шекаралары әртүрлі болды. 1931 жылы Роберт Градман Орталық Қара Орманды Кинзиг бассейнінің аймағы деп атады, ал батыста – Гютахтың төменгі Эльц және Кинзиг салаларына дейінгі бөлігі. Прагматикалық бөлу, ол табиғи және мәдени аймақтарға ғана емес, сонымен қатар ең маңызды көлденең аңғарларға да бағытталған. Осыған сәйкес, Орталық Қара Орманның шекарасы солтүстікте Кинзигпен, ал оңтүстікте Дрейсамнан Гутахқа дейінгі сызықпен шектеледі, бұл Бонндорф Грабен аймағына және қазіргі Б 31 тас жолының бағытына сәйкес келеді. 1959 жылы Рудольф Мец бұрынғы бөлімдерді біріктіріп, табиғи және мәдени аймақтық тәсілдерді біріктіретін және кеңінен қолданылатын модификацияланған үш бөлімді ұсынды. Оның Орталық Қара Орманның солтүстік шекарасы Ахер мен Ренх арасындағы суайырықпен, содан кейін Мург пен Кинзиг немесе Форбах пен Кинзиг арасындағы суайырықпен, ал оңтүстік шекарасы Бонндорф Грабен аймағымен шектеледі, ол Қара Орманды шығыстан, ал Фрейденштадт Грабені Солтүстік Қара Орманға өту арқылы солтүстіктен шектейді.

The natural regions of the Black Forest are separated by various features. Geomorphologically, the main division is between the gentle eastern slopes with their mostly rounded hills and broad plateaux (so called Danubian relief, especially prominent in the north and east on the Bunter Sandstone) and the deeply incised, steeply falling terrain in the west that drops into the Upper Rhine Graben; the so called Valley Black Forest (Talschwarzwald) with its Rhenanian relief. It is here, in the west, where the highest mountains and the greatest local differences in height (of up to 1000 metres) are found. The valleys are often narrow and ravine like. The summits are rounded, and there are remnants of plateaux and arête like landforms. Geologically the clearest division is also between east and west. Large areas of the eastern Black Forest, the lowest layer of the South German Scarplands composed of Bunter Sandstone, are covered by seemingly endless coniferous forest with their island clearings. The exposed basement in the west, predominantly made up of metamorphic rocks and granites, was, despite its rugged topography, easier to settle and appears much more open and inviting today with its varied meadow valleys. The most common way of dividing the regions of the Black Forest is, however, from north to south. Until the 1930s, the Black Forest was divided into the Northern and Southern Black Forest, the boundary being the line of the Kinzig valley. Later the Black Forest was divided into the heavily forested Northern Black Forest, the lower, central section, predominantly used for agriculture in the valleys, was the Central Black Forest and the much higher Southern Black Forest with its distinctive highland economy and ice age glacial relief. The term High Black Forest referred to the highest areas of the South and southern Central Black Forest. The boundaries drawn were, however, quite varied. In 1931, Robert Gradmann called the Central Black Forest the catchment area of the Kinzig and in the west the section up to the lower Elz and Kinzig tributary of the Gutach. A pragmatic division, which is oriented not just on natural and cultural regions, uses the most important transverse valleys. Based on that, the Central Black Forest is bounded by the Kinzig in the north and the line from Dreisam to Gutach in the south, corresponding to the Bonndorf Graben zone and the course of the present day B 31. In 1959, Rudolf Metz combined the earlier divisions and proposed a modified tripartite division, which combined natural and cultural regional approaches and was widely used. His Central Black Forest is bounded in the north by the watershed between the Acher and Rench and subsequently between the Murg and Kinzig or Forbach and Kinzig, in the south by the Bonndorf Graben zone, which restricts the Black Forest in the east as does the Freudenstadt Graben further north by its transition into the Northern Black Forest.

Қолданбалы география институтының жұмысы

Германияның табиғи аймақтарды бөлу жөніндегі нұсқаулығы 1950 жылдардың басында Федералды жер ресурстарын зерттеу институты (Bundesanstalt für Landeskunde) жариялаған. Онда Қара орман Оңтүстік Германияның қапталдық жазықтары аймағының екінші деңгейіндегі алты ірі ландшафт аймағының бірі және сонымен бірге тоғыз жаңа ірі ландшафт бірліктерінің бірі ретінде көрсетілген. Ол алты негізгі бірлікке (4-деңгейлі ландшафттар) бөлінген. Бұл бөлініс 1967 жылға дейін бірнеше келесі басылымдарда (1:200,000 масштабты жеке карта парақтары) қайта қаралып, өзгертілді, олардың әрқайсысы картаның жеке бөлімдерін қамтыды. Тау тізбегі де үш аймаққа бөлінді. Осы жіктемеде Орталық Қара орманның солтүстік шекарасы Ренх аңғары мен Книбистен оңтүстікке қарай Фрейденштадтқа дейін созылады. Оның оңтүстік шекарасы әр басылымда өзгеріп отырды. 1998 жылы Баден-Вюртемберг штатының қоршаған ортаны қорғау департаменті (қазіргі Баден-Вюртемберг штатының қоршаған ортаны қорғау, геологиялық зерттеу және табиғатты қорғау департаменті) Баден-Вюртембергтің табиғи аймақтарды қайта өңделген жіктемесін жариялады. Ол табиғи аймақтық ірі бірліктер деңгейімен ғана шектеледі және содан бері штаттың табиғатты қорғауды басқару үшін қолданылуда:

No. Табиғи аймақ Аймақ (км²) Халық саны Халық тығыздығы (адам/км²) Елді мекендер (%) Ашық жер (%) Орман (%) Халықтың ірі орталықтары Халықтың орташа орталықтары 150 Қара орман алқабы 930 268,000 289 7.69 29.33 62.92 Пфорцхайм Калв, Фрейденштадт 151 Қара орман Гринден және Энц төбелері 699 60,000 86 1.92 6.39 91.51 152 Солтүстік Қара орман аңғарлары 562 107,000 190 4.12 19.48 76.41 Баден-Баден, Гаггенау/Гернсбах 153 Орталық Қара орман 1,422 188,000 133 3.35 30.25 66.39 Хаслах/Хаусах/Вольфах, Валдкирх, Шрамберг 154 Оңтүстік-Шығыс Қара орман 558 80,923 112 3.03 32.44 64.49 Виллинген-Швеннинген 155 Жоғары Қара орман 1,990 213,000 107 2.44 26.93 70.31 Шопфхайм, Титизе-Нойштадт

Қара орман алқабы (Schwarzwald Randplatten, 150) морфологиялық тұрғыдан тау тізбегінің солтүстік және солтүстік-шығыс шетіндегі жазықтарды құрайды, солтүстікте Крайхгауға, ал шығыста Хекенгеу ландшафтына қарай төмендейді. Олар, әсіресе Нагольд өзендері жүйесімен ойылып, жеке аралықтарға бөлінген; солтүстік-батысқа қарай созылған тар тілшесі Ньюенбургке жақын Энцке асып түседі және батыста Эттлингеннен жоғары орналасқан Альбтың орта ағысына дейін шектеседі. Оңтүстік-батысында Қара орман Гринден және Энц төбелері (Grindenschwarzwald und Enzhöhen, 151) жалғасады, Энц пен Мург өзендерінің жоғарғы ағысы бойымен Солтүстік Қара орманның орталық бөлігін құрайды. Солтүстік Қара орманның батысы Солтүстік Қара орман аңғарларынан (Nördliche Talschwarzwald, 152) тұрады, Гернсбах маңындағы Мургтың орта ағысы, Баден-Баденге дейінгі Оос өзенінің орта ағысы, Бюл үстіндегі Бюлоттың орта ағысы және Оппенау маңындағы Ренхтің жоғарғы ағысы осы аймақты құрайды. Олардың тау жотасынан шығатын аңғарларының барлығы солтүстік-батысқа бағытталған. Орталық Қара орман (153) негізінен Оффенбургтен жоғары орналасқан Кинзиг өзенінің су жинау алабымен, сондай-ақ Шуттер және Эльздің солтүстігіндегі төменгі төбелермен шектеледі. Оңтүстік-Шығыс Қара орман (Südöstliche Schwarzwald, 154) негізінен Дунайдың жоғарғы ағыстарының, Бригах пен Брегтің су жинау алаптарынан, сондай-ақ Нойштадттан солтүстікке қарай Вутахтың сол жақ аңғарларынан тұрады, демек Оңтүстік Қара орманның солтүстік-шығысынан ағып шығады. Оңтүстігі мен батысында оған Фельдберг пен Белхеннің айналасындағы бүкіл жотадағы ең биік шыңдары бар Жоғары Қара орман (Hochschwarzwald, 155) іргелес орналасқан. Оның шығыс бөлігі, Оңтүстік Қара орман Алаңы Дунайға бағытталған, бірақ Вутах пен Альба арқылы Рейнге құйылады. Батыстағы Қара орманның оңтүстік шыңы Рейн өзенімен көптеген жоталарға терең кесілген. Льоррахтың үстіндегі Визе өзенінің оң жағында Қара орманның оңтүстік-батысындағы Вайтенау жотасының (Weitenauer Bergland) салыстырмалы түрде кішкентай Бунтер құмтасты Ротлигендер кестесі көтеріледі; морфологиялық, геологиялық және климаттық жағынан ол Оңтүстік Қара орманның басқа бөліктерінен бөлек және осы жіктемеде Жоғары Қара орманның бөлігі ретінде есептеледі.

The Black Forest Foothills (Schwarzwald Randplatten, 150) geomorphologically form plateaux on the north and northeast periphery of the mountain range that descend to the Kraichgau in the north and the Heckengäu landscapes in the east. They are incised by valleys, especially those of the Nagold river system, into individual interfluves; a narrow northwestern finger extends to beyond the Enz near Neuenbürg and also borders the middle reaches of the Alb to the west as far as a point immediately above Ettlingen. To the southwest it is adjoined by the Black Forest Grinden and Enz Hills (Grindenschwarzwald und Enzhöhen, 151), along the upper reaches of the Enz and Murg, forming the heart of the Northern Black Forest. The west of the Northern Black Forest is formed by the Northern Black Forest Valleys (Nördliche Talschwarzwald, 152) with the middle reaches of the Murg around Gernsbach, the middle course of the Oos to Baden Baden, the middle reaches of the Bühlot above Bühls and the upper reaches of the Rench around Oppenau. Their exit valleys from the mountain range are all oriented towards the northwest. The Central Black Forest (153) is mainly restricted to the catchment area of the River Kinzig above Offenburg as well as the Schutter and the low hills north of the Elz. The Southeastern Black Forest (Südöstliche Schwarzwald, 154) consists mainly of the catchment areas of the upper reaches of the Danube headstreams, the Brigach and Breg as well as the left side valleys of the Wutach north of Neustadt – and thus draining from the northeast of the Southern Black Forest. To the south and west it is adjoined by the High Black Forest (Hochschwarzwald, 155) with the highest summits in the whole range around the Feldberg and the Belchen. Its eastern part, the Southern Black Forest Plateau, is oriented towards the Danube, but drained over the Wutach and the Alb into the Rhine. The southern crest of the Black Forest in the west is deeply incised by the Rhine into numerous ridges. Immediately right of the Wiese above Lörrach rises the relatively small Bunter Sandstone Rotliegendes table of the Weintenau Uplands (Weitenauer Bergland) in the extreme southwest of the Black Forest; morphologically, geologically and climatically it is separate from the other parts of the Southern Black Forest and, in this classification, is also counted as part of the High Black Forest.

Таулар

Оңтүстік Қара Ормандағы Фельдберг тауы – осы тау жотасының ең биік шыңы. Осы аймақта Герцогенхорн (1415 м) және Белхен (1414 м) таулары да орналасқан. Жалпы алғанда, Оңтүстік немесе Жоғары Қара Орман таулары Солтүстік Қара Орман тауларынан биік. Фрайбург–Хёлленталь–Нейштадт сызығынан солтүстікке қарайғы Қара Орманның ең биік шыңы – Кандель (1241,4 м). Солтүстік Қара Орманның ең биік нүктесі Хорнисгринде (1163 м), ал Оңтүстік Қара Орманның панорамалық таулары – Шауинсланд (1284,4 м) және Блауен (1164,7 м) тау жотасының батыс жиегіне жақын орналасқан.

Геология

Қара орман гнейс пен гранит ядросының үстіндегі құмтас қаптамасынан тұрады. Бұрын ол жақын орналасқан Вогез тауларымен тектоникалық даму жолын ортақтасты. Кейін, орта эоцен дәуірінде аймаққа жарылыс кезеңі әсер етіп, Жоғарғы Рейн жазығының қалыптасуына себеп болды. Вюрм мұз басу кезегінің соңғы мұздық дәуірінде Қара орман мұздықтармен жабылған; Мумльзее сияқты бірнеше тарн (немесе көлдер) осы кезеңнің қалдықтары болып табылады.

Төменгі қабат

Қара Орманның геологиялық негізін Вариска жертөлесінің кристалдық жыныстары құрайды. Бұл шығыс және солтүстік-шығыста Бунтер құмтасының плиталарымен, платформалармен жабылған. Батыс шетінде төмен түсетін, сатылы жарылым тәрізді, төбе аймағы Үстіңгі Рейн Грабенінің Триас және Юра кезеңдерінің жыныстарымен шектеседі. Жер қойнауының басым жыныстары гнейс (орто және парагнейс, оңтүстікте мигматиттер мен диатекситтер, мысалы, Шауинсланд және Канделде). Бұл гнейстер Көміртек кезеңінде бірнеше граниттік денелермен кесілген. Ірілерінің арасында Триберг граниті және Форбах граниті бар, ал ең кішісі – Бархалде граниті. Оңтүстікке қарай Баденвайлер-Ленцкирх аймағы орналасқан, онда Палеозойлық жыныстар сақталған (вольканиттік және шөгінді жыныстар), олар микроконтиненттік соқтығысудың аралас қалдықтары ретінде қарастырылады. Одан әрі оңтүстік-шығыста (Тодтмус маңында) экзотикалық инклюзиялар кездеседі: Эрсбергтен габбро, Тодтмус маңындағы серпентиниттер мен пироксиниттер, Хорбах маңындағы нориттер), бұл континенттік соқтығысудан пайда болған аккрециялық клиннің қалдықтары болуы мүмкін. Сондай-ақ, Ротлигендегі бассейндер де маңызды, мысалы, Шрамберг немесе Баден-Баден бассейнінде қалың кварц порфирі және туф қабаттары бар (мысалы, Баден-Баден маңындағы Баттерт тау жынысы массивінде көрінеді). Динкельберг блогының солтүстігінде (Базель геотермальдық бұрғылауында бірнеше жүз метр қалыңдығы бар) қалың Ротлиген жыныстары Бунтермен жабылған. Одан да оңтүстік-шығысқа қарай, Юраның астында Солтүстік Швейцарияның Пермокарбон алабы жатыр.

Таулар көтеріледі .

Эоцен дәуірінде Жоғарғы Рейн Грабенінің түсуінен бастап, екі жағындағы екі тіктеулік көтерілді: шығысында Қара Орман және батысында Вогез таулары. Орталықта миоцен дәуіріне жататын Кайзерстуль вулканы орналасқан. Содан кейін, жоталардағы мезозой платформасы, Бунтер құмтасы және Ротлигенд тобының қалдықтарынан басқа, көбінесе эрозияға ұшырады, бірақ грабеннің ішінде сақталды. Плиоцен кезінде айқын, бірақ біркелкі емес көтерілу, әсіресе Оңтүстік Қара Орманды, оның ішінде Фельдбергті қамтыды. Нәтижесінде, Орнисгринде аймағындағы орманның солтүстік бөлігіндегі негіздің үстіңгі беті айтарлықтай төмендеді. Қара Орманның орталық бөлігінде Кинциг пен Мург тектоникалық шұңқыры пайда болды. Геоморфолог Уолтер Пенк Қара Орманды көтерілген геологиялық күмбез ретінде қарастырды және оның пидмонттреппен (тауалды жазықтықтар) теориясын оған негіздеді.

Платформа

Солтүстік Қара Орманның кристаллдық негізі мен Орталық Қара Орманның іргелес аймақтарының үстінде, құмтасты платформалар айқын сатылармен көтеріледі. Мургтың салаларымен күшті эрозияға ұшыраған Гринденнің жоталарындағы және Энц өзенінің бастауларындағы биіктіктердегі ең төзімді беткі қабаттар – кремнийленген негізгі конгломерат (Орта Бунтер). Шығыс және солтүстікке қарай Жоғарғы Бунтердің (жатық құмтастар және қызыл саз) қабаттары жатыр. Кинцигтің оңтүстігінде Бунтер құмтасты аймағы тау тізбегінің шығыс жағындағы шекараға дейін тарылады.

Мұздық дәуірі мен топографиясы

Қара орманның кем дегенде Рисс және Вюрм мұздықтарының ең шарықталу кезеңдерінде (шамамен 10 000 жыл бұрын) күшті мұздыққа толы болғаны дәлелденген. Бұл мұздық геоморфологиясы жоғары Қара орманның дерлік барлық бөлігіне, сондай-ақ Солтүстік Қара орманның басты жотасына тән. Одан басқа, мұны негізінен солтүстік-шығысқа қарайтын көптеген цирктерден ғана көруге болады. Атап айтқанда, осы бағыттағы биік жазықтың көлеңкелі және желден қорғалған беткейлерінде қар жиналып, қысқа цирктік мұздықтар пайда болды, олар осы конус тәрізді ойыстардың қабырғаларын қалыптастырды. Кейбір бұл ескі цирктерде әлі де шағын көлдер сақталған, олардың пайда болуына цирктің төменгі жиегінің адам әрекетінен көтерілуі де себеп болған, мысалы, Муммельзе, Вайлдзе, Шурмзе, Гласвальдзе, Бульбахзе, Нонненматтвайер және Фельдзе. Титизе көлі мұздық моренаның артында пайда болған мұздық көл.

Мәдениет

Қара орман негізінен ауылдық аймақ, көптеген шашыраңқы ауылдар мен бірнеше ірі қалалар бар. Көптеген жерлерде дәстүрлер мен әдет-ғұрыптар жыл сайынғы мерекелер арқылы сақталады. Қара орман аймағында кең таралған негізгі диалект – алеман тілі. Бұл орман ең алдымен әсем жартылай қысқа шатырлары бар типтік шаруа үйлерімен, Қара орман тортасымен, Қара орман шұжығымен, Қара орман гномдарымен, Киршвассермен және көкек сағатымен әйгілі.

Дәстүрлі киім

Дәстүрлі киім немесе трахт кейде, әдетте мерекелік шараларда киіледі. Мұндай киімнің сыртқы түрі аймақтан аймаққа өте әртүрлі, тіпті айқын түрде өзгеріп отырады. Қара Ормандағы ең танымал киімдердің бірі – Кирнбах, Рейхенбах және Гутах-им-Кинзигталь ауылдарының киімдері, олардың ерекше белгісі – Боленхут бас киімі. Бос қыздар қызыл немесе Болен шарлары бар бас киімдерді тағады, ал үйленген әйелдер қара бас киім тағады. Құдалыққа шыққан қыздар кейде үйлену тойына дейін және той күні қыздың тажын (Шепель) тағады, олардың ең ірілері, Санкт-Георген қаласынан шыққандары 5 килограмға дейін салмақтайды.

Өнер

Оның ауылдық сұлулығы және тұрғындарының дәстүрге құрметі 19-шы және 20-шы ғасырдың басында көптеген суретшілерді қызықтырды, олардың туындылары Қара Орманды бүкіл әлемге таныстырды. Бернау қаласынан шыққан Ханс Тома және оның сыныптасы Рудольф Эпп олардың ішінде ерекше көзге түсті, сондай-ақ Баденнің үлкен герцогі Фридрих І-нің қолдауына ие болды. Екеуі де өмірі бойы Қара Орманнан алынған сюжеттерді суреттеді. Дюссельдорфтық суретші Ж. Метцлер өз пейзаждарын салу үшін Қара Орманды аралап шықты. Вильгельм Хасманның төңірегіндегі Гутахтағы суретшілер тобының туындылары жоғары бағаланды, олардың пейзаждар мен жанрлық суреттері Қара Орманның ерекшелігін көрнекті бейнеледі. Жергілікті автор Генрих Хансжакоб сияқты, олар Баденнің ұлттық киімдер қозғалысына қатысты.

Қолөнер

Қолөнер саласында ағаштан ою-өрнек жасау, Матиас Фаллер сияқты мүсіншілермен қатар Лонгинус айқыштары сияқты халық өнерін жасайды. Ағаштан ою-өрнек жасау – бұл аймақтағы дәстүрлі үй шаруашылығының бір саласы, ал ою-өрнектелген әшекейлер қазір туристерге сыйлық ретінде көптеп өндіріледі. Мысалы, көкек сағаты осыған жақсы дәлел. Шыны үрлеу – Қара Орман аймағының тағы бір атақты қолөнері. 15 ғасырдың басында шыны жасау өнері Бавария мен Богемия шекарасындағы тауларда қалыптасты, себебі мұнда кварц пен ағаш сияқты қажетті шикізат көп болды. Елді мекеннің иесінің рұқсатымен шыны өргіштер қарапайым шыны өндіріс орындарын "қоныс аударатын үйлер" (Wanderhütten) ретінде пайдаланды, олардың орны жергілікті ресурстар жеткілікті болғанда өзгертіліп отыратын. Оларға көп мөлшерде отын және калий алу үшін ағаш қажет болды. 18 ғасырдың екінші жартысында ағаш тапшылығы мен сатудағы қиындықтарға байланысты осы үйлер жабылуға мәжбүр болды. Тек 1800 жылдан кейін, сәнді шыныға деген сұраныс күрт өскенде, ондаған жылдар бойы реттелген орман шаруашылығы шикізат ағаштың қайта өсуін қамтамасыз еткенде және орманды жоятын калий өндірісі жаңа шыны қоспасы – соданың пайда болуына байланысты қажетсіз болғанда, кейбір шыны үйлер (Glashütten) қайта жанданды. Бұл туралы бүгінге дейін бірнеше шыны үрлеу фабрикалары куәлік етеді, мысалы, Хелленталда, Тодтнау қаласының жанында және Вольфахта.

Ас мәзірі

Қара орман шұжығы осы аймақта пайда болған, сондай-ақ "Қара орман вишня торты" немесе "Қара орман торты" деп те аталатын Қара орман торты да осы аймақтың өнімі. Ол шоколад торт, қаймақ, қышқыл вишня және кирштен жасалады. Қара орманның Flammekueche нұсқасы – ветчина, ірімшік және қаймақпен дайындалатын Баден ерекшелігі. Креп немесе крепка ұқсас (Eierkuchen немесе Palatschinken) пеш наны да кең таралған. Қара орман өте ұзақ тарихы бар гастрономиялық асүйімен танымал. Аймақта 17 Мишлен жұлдызына ие мейрамхана бар, олардың ішінде екі үш жұлдызды мейрамхана (Баирсбронндағы Bareiss және Schwarzwaldstube) және 1966 жылдан бері жыл сайын Мишлен жұлдызымен марапатталатын Германиядағы жалғыз мейрамхана бар. Шварцвальд қонақ үйінің Адлер филиалында (Хаузернде) бір отбасының үш буыны Мишлен гиді Германиядағы мейрамханаларды таңдағаннан бері осы сыйлықты сақтап келеді.

Қалқа

Неміс мейрамы Fastnacht, немесе Fasnet, Қара Орман аймағында осылай аталса, Ораза басталар алдындағы кезеңде өтеді. Фаснетмендигте, яғни Күлдіршәмбеге дейінгі дүйсенбіде, көптеген адамдар көшелерде жиналады, олар ағаштан, көбінесе қолмен ойылған маскалар киеді. Ең танымал маска стилінің бірі – Қара Орман стилі, ол Қара Орман аймағында пайда болған.

Cego

Қара Орман аймағында "Цего" деп аталатын ерекше таро картасы ойыны бар, ол аймақтың мәдени мұрасының бір бөлігі. 1805 жылы Алқыс Австриясы жеңілгеннен кейін, оның аумағының көп бөлігі Баден Ұлы Герцогтығына берілді. Содан кейінгі Наполеон соғыстары кезінде Баден сарбаздары Наполеон әскерлерімен бірге Испанияға жорық жасады, онда олар "Омбре" деген жаңа карта ойынын үйренді. Олар осы ойынды Баденге алып оралып, сол кезде Оңтүстік Германияда кең таралған таро карталарымен ойнау үшін бейімдеді. "Цего" тез арада Баден мен Гогенцоллерн аймақтарының ұлттық ойынына айналды, және Германияда таро карталарымен ойналатын ойындар үшін осы аймақтар ғана қолданылады. Ойын табиғи түрде дамыды, көптеген аймақтық вариациялар пайда болды, бірақ соңғы жылдары "Цего Black Forest Чемпионатының" құрылуы ресми турнир ережелерін қалыптастыруға мүмкіндік берді.

Қорғалатын аумақтар

Өңірде екі табиғи парк және Қара Орманның атымен аталатын бір ұлттық парк бар: Оңтүстік Қара Орман табиғи паркі, Орталық/Солтүстік Қара Орман және Қара Орман ұлттық паркі. Табиғи парк пен ұлттық парк арасындағы айырмашылық – табиғи парктің мақсаты экологиялық тұрақты жер пайдалануға ұмтылу, ауылды мәдени ландшафт ретінде сақтау, жергілікті өнімді тиімдірек сату, аймақты тұрақты туризм үшін қолайлы ету және экологиялық білім беру болып табылады. Ұлттық парктің мақсаты – елдің табиғи мұрасын қорғау, экологиялық білім беру, ғылыми экологиялық бақылау жүргізу және аумақты коммерциялық құндылықтарды пайдаланудан қорғау. Оңтүстік Қара Орман табиғи паркі (Naturpark Südschwarzwald) 1999 жылы құрылған. Оның аумағы 394 000 гектарды құрайды, сондықтан ол Германиядағы ең үлкен табиғи парк (2020 жылғы мәлімет бойынша). Ол Орталық Қара Орманның оңтүстік бөлігін, Оңтүстік Қара Орманды және оған жапсарлас аудандарды қамтиды. Орталық/Солтүстік Қара Орман табиғи паркі (Naturpark Schwarzwald Mitte/Nord) 2000 жылы құрылған. Оның аумағы 375 000 гектарды құрайды, демек Германиядағы екінші ірі парк (2020 жылғы жағдай бойынша). Ол Орталық Қара Орманның оңтүстік бөлігінен басталып, Оңтүстік Қара Орман табиғи паркімен шектеседі және солтүстікке қарай Қара Орманның қалған бөлігін қамтиды. 2014 жылы құрылған Қара Орман ұлттық паркі Баден-Вюртембергтегі алғашқы ұлттық парк. Ол Фройденштадт және Баден-Баден қалалары арасында, Орталық/Солтүстік Қара Орман табиғи паркінің ішінде орналасқан және 10 062 гектар аумақты қамтиды. Оның ұраны – "Natur Natur sein lassen" ("табиғатқа табиғи болуға рұхсат беріңіз").

Климат

Тау тізбегінде температура төмендеп, жауын-шашын мөлшері айналасындағы жазықтарға қарағанда жоғары. Қара Орманның жоталары жыл бойы тұрақты жауын-шашынмен сипатталады. Дегенмен, температура биіктік артумен бірқалыпты түрде төмендемейді, жауын-шашын да біркелкі көбеймейді. Керісінше, жауын-шашын тіпті төменгі аймақтарда да жылдам артып, таудың жаңбырлы батыс беткейінде пропорционалдықтан тыс ауыр болады. Ең ылғалды аймақтар – солтүстіктегі Хорнисгринде және оңтүстіктегі Белхен мен Фельдберг төңірегіндегі жоталар, онда жылдық жауын-шашын 1800–2100 мм-ге жетеді. Атлантика мұхитынан соққан ылғалды батыс желдері Солтүстік Қара Орманға, оның биіктігі төмен болса да, Оңтүстік Қара Орманның биік аймағына қарағанда шамамен бірдей жаңбыр жаудырады. Бұл жерде Вогез таулары басым жел бағытынан қорғаныш ретінде табиғи кедергі болып табылады. Орталық Қара Орманның күнге қарайтын шығыс беткейінде құрғақтық байқалады; ондағы жылдық жауын-шашын шамамен 750 л/м² құрайды. Қара Орманның биік жерлері салыстырмалы түрде аз жылдық ауытқулармен және ылғалды экстремалды көрсеткіштермен ерекшеленеді. Бұл жазда жиі соғатын жеңіл желдің және көбірек бұлтты жағдайдың нәтижесі. Қыс айларында жиі байқалатын жоғары қысым салдарынан тау шаңырақтары көбінесе күн сәулесінде шағылысады, ал аңғарлар суық ауа жиналуынан (температура инверсиясы) қалың тұманға оранып, көрінбей қалады.

Туризм және көлік

Қара Орманның басты саласы – туризм. Black Forest Tourism (Schwarzwald Tourismus) туристік секторда шамамен 140 000 толық жұмыс орыны бар екенін және 2009 жылы 34,8 миллион турист түндегенін бағалайды. Көктем, жаз және күз мезгілдерінде кең таралған жаяу серуендеу жолдары мен тау велосипеді жолдары түрлі топтарға табиғи аймақты пайдалануға мүмкіндік береді. Ал қыс айларында түрлі қысқы спорт түрлері ең маңыздысы болып табылады. Көптеген жерлерде тау шаңғысы мен жазық шаңғы спортымен айналысуға жағдайлар жасалған.

Туристік жерлер

Қара Ормандағы ең көп танылатын туристік орындар мен курорттар – Титизее және Шлюхзее көлдері. Екі көл де су спорты түрлеріне, мысалы, суға секіру және желкендесуге мүмкіндік береді. Муммельзее – демалыс көлі және «Муммельзедегі мүсіндер жолы» (Kunstpfad am Mummelsee) сияқты көптеген жаяу жолдардың басталуы. Мург аңғары, Кинциг аңғары, Триберг сарсуаты және Вогтсбауэрнхоф ашық аспан астындағы мұражайы да танымал. Оңтүстік Қара Ормандағы Фельдберг, Белхен, Кандель және Шауинсланд таулары көрікті жерлерге жатады; ал Солтүстік Қара Ормандағы Хорнисгринде, Шлиффкопф, Хохло, Меркур және Тейфелсмухле таулары бар. Таулардағы биіктік айырмасы көптеген жерлерде парапланерлік және желкенді ұшуға пайдаланылады. Баден-Баден қаласы, оның жылу су моншалары мен фестиваль залымен көптеген саяхатшыларды қызықтырады. Басқа жылу су моншаларын Баденвайлер, Бад Херренальб, Бад Вилдбад, Бад Крозенген, Бад Либенцель және Бад Беллинген шипажайларында табуға болады. 19-шы ғасырдың басынан бастап экономикалық мүмкіндіктердің артуы, көлік құралдарының дамуы және жарнаманың пайдалануы салдарынан Еуропаның орталық бөлігінде шипажайлар мен су курорттарына деген сұраныс артты. Нео-ренессанс стиліндегі Фридрихсбад және Палаис Термаль осы дәуірде салынған шипажайлардың мысалы. Басқа да туристік орындарға ескі императорлық Генгенбах қаласы, бұрынғы округтік қалалар Вольфах, Шилтах және Кинзигтальдағы Хаслах, сондай-ақ Хорнисгринде тауының етегінде орналасқан гүл және шарап ауылы Сасбахвальден жатады. Алтинштейг, Дорнштеттен, Фрайбург-им-Брайсгау, Гернсбах, Виллинген және Зелл-ам-Хармерсбах қалаларында сәндік ескі қалаларды көруге болады. Байерсбронн гастрономиялық шеберліктің орталығы, ал Фрейденштадт Германиядағы ең үлкен базар алаңының төңірегінде салынған. Герсбахтың гүлдік безендірулері 2004 жылы Германияның «Алтын ауылы» және 2007 жылы Еуропаның «Алтын ауылы» атағын жеңіп алды. Әдемі интерьерлерімен ерекшеленетін бұрынғы Санкт-Блазиан монастыры, сондай-ақ Санкт-Трудперт, Санкт-Петер және Санкт-Мэрген аббаттары танымал. Альпирсбах аббаттығы мен қираған Хирсау аббаттығы Хирсау стилінде қызыл құмтастан салынған. Шенкенцельдің жанында орналасқан Виттихен аббаттығы да керемет ауылдық құрылыс болып табылады. Фельдбергтің маңында, Тодтнаудағы Файлер-Лохтың FIS тау-шаңғы жолында және неміс шаңғы секірушілерінің орталығы және дамыту ошағы саналатын Хинтерзартенде жақсы дамыған қысқы спорт аймақтары бар. Солтүстік Қара Орманда қысқы спорт аймақтары Қара Ормандағы Жоғары Жол бойында және Мург пен Энц өзендері арасындағы Кальтенбронн маңындағы жотада шоғырланған.

The most heavily frequented tourist destinations and resorts in the Black Forest are the Titisee and the Schluchsee. Both lakes offer opportunities for water sports like diving and windsurfing. The Mummelsee is a recreational lake and a starting point for a number of hiking trails including the Kunstpfad am Mummelsee ("sculpture trail at the Mummelsee"). The Murg valley, the Kinzig valley, the Triberg Waterfalls and the Open Air Museum at Vogtsbauernhof are also popular. Lookout mountains include the Feldberg, the Belchen, the Kandel and the Schauinsland in the Southern Black Forest; and the Hornisgrinde, the Schliffkopf, the Hohloh, the Merkur and the Teufelsmühle in the Northern Black Forest. The height differences in the mountains are used in many places for hang gliding and paragliding. One often visited town is Baden Baden with its thermal baths and festival hall. Other thermal baths are found in the spa resorts of Badenweiler, Bad Herrenalb, Bad Wildbad, Bad Krozingen, Bad Liebenzell and Bad Bellingen. From the beginning of the 19th century, the desire for spa and bathing resorts arose in all of Central Europe because of the increasing economic potential, increasing mobility and the use of advertising. The Neo renaissance style Friedrichsbad and the Palais Thermal are examples for spas built in this era. Other tourist destinations are the old imperial town of Gengenbach, the former county towns of Wolfach, Schiltach and Haslach im Kinzigtal and the flower and wine village of Sasbachwalden at the foot of the Hornisgrinde. Picturesque old towns may be visited in Altensteig, Dornstetten, Freiburg im Breisgau, Gernsbach, Villingen and Zell am Harmersbach. Baiersbronn is a centre of gastronomic excellence, Freudenstadt is built around the largest market place in Germany. Gersbach's floral displays have won awards as the German Golden Village of 2004 and the European Golden Village of 2007. Noted for their fine interiors are the former monastery of St. Blasien as well as the abbeys of Sankt Trudpert, St. Peter and St. Märgen. Alpirsbach Abbey and the ruined Hirsau Abbey were built of red sandstone in the Hirsau style. Another idyllic rural edifice is Wittichen Abbey near Schenkenzell. There are well known winter sports areas around the Feldberg, near Todtnau with its FIS downhill ski run of Fahler Loch and in Hinterzarten, a centre and talent forge for German ski jumpers. In the Northern Black Forest, the winter sports areas are concentrated along the Black Forest High Road and on the ridge between the Murg and Enz rivers around Kaltenbronn.

Мәдениет және қолөнер

Гютахтағы Вогцбауэрнхоф шаруашылығындағы Қара Орман ашық аспан астындағы мұражайында 16 және 17 ғасырлардағы ауыл шаруашылығы өміріне шолу жасауға мүмкіндік беретін түпнұсқа Қара Орман үйлері орналасқан. Ғимараттар бастапқы орналасқан жерлерінен бөлшектелді, әр бөлігі нөмірленді, содан кейін мұражайда дәл сол жоспар бойынша қайта құрастырылды. Ашық аспан астындағы мұражай аймақтағы 16 және 17 ғасырлардағы шаруалардың өмірін көрсетеді, оның ішінде 1612 жылға дейін сақталған Вогцбауэрнхоф та бар. Фуртвангендегі неміс сағат мұражайы сағат жасау және сағат өнеркәсібі тарихының толық кескінін ұсынады. Осы ерте дәлдік инженерлігінен 20 ғасырда бұрынғы маңызды фонография индустриясы дамыды; демалыс электроникасының тарихы Санкт-Георгендегі неміс фоно мұражайында ұсынылған. Шилтахтағы Шюттезеге мұражайы Кинзиг аңғарындағы ағаш өңдеу және ағаш ағызу, сондай-ақ тері өңдеу тақырыптары туралы ақпарат пен тірі тарих демонстрацияларын ұсынады. Қара Орман костюм мұражайы Хаслах-им-Кинзигталда бүкіл Қара Орманның және оның шеткі аймақтарының дәстүрлі киімдеріне шолу жасайды. Хаслахта орналасқан: Хансжакоб мұражайы және Хансжакоб мұрағаты, жазушы, дін қызметкері, саясаткер, тарихшы және жылнамашы Генрих Хансжакобтың көптеген еңбектерін қамтиды.

Табиғат және ғылым

Обервольфхадағы МиМа минералогия және математика мұражайы Қара Орманның барлық аймақтарынан әкелінген минералдар мен кен өндіру экспонаттарын ұстап тұрады және оларды математикалық түсіндірмелермен байланыстырады.

Жол көлігі

Қара Орман арқылы бірнеше туристік маршруттар өтеді. Жақсы танымал демалыс маршруттары – Қара Орманның Жоғарғы Жолы (B 500) және Неміс Сағат Жолы. Өрілген елді мекендерінің жолдарының арқасында Қара Орман мотоциклшілер үшін танымал орын. Бұл туризм түрі жол апаттарының көптігі және кең ауқымды шудың таралуына байланысты даулы болып табылады және жылдамдық шектеулері енгізіліп, кейбір жолдарға кіру тыйымдалған арқылы шектелген. Мысалы, 1984 жылдан бері мотоциклшілерге жазғы демалыс күндері Шауинсландтағы таулық жарыс жолында жүруге тыйым салынған.

Темір жол көлігі

Бір кезде бүкіл Қара Орман темір жолмен байланысты болған. Солтүстік Қара Орманның шығыс бөлігінде Энц аңғары темір жолымен Пфорцхаймнан Бад-Вайлдбадқа дейін, Нагольд аңғары темір жолымен Пфорцхаймнан Калв пен Нагольд арқылы Хорб-ам-Неккарға дейін, Вюртемберг Қара Орман темір жолымен Штутгарттан Калвқа дейін және Гау темір жолымен Штутгарттан Фрейденштадтқа дейін немесе оның қазіргі бөлігімен Эуттингеннен Фрейденштадтқа дейін жүреді. Рейн жазығынан Қара Орманға дейінгі аңғарларға көптеген темір жол желілері жүреді: Альб аңғары темір жолы Карлсруэден Бад-Херренальбке дейін, Мург аңғары темір жолы Раштаттен Фрейденштадтқа дейін, Ашер аңғары темір жолы Ачерден Оттенхофен-им-Шварцвальдқа дейін және Ренх аңғары темір жолы Аппенвайерден Бад-Гризбахқа дейін жүреді. Баден Қара Орман темір жолы 1873 жылдан бері Оффенбургті Констанц көлі бойындағы Констанцпен байланыстырып келеді, ол Хаусах, Триберг, Сент-Джорген, Виллинген және Донаушенген арқылы өтеді. Хаусахта Кинциг аңғары темір жолы Фрейденштадтқа қарай бұрылады, Денцлигенде Эльц аңғары темір жолы Эльзахқа қарай бұрылады, Хелленталь темір жолы Фрайбургтен Брейсгаудан Хелленталь аңғары арқылы Донаушенгенге дейін, Мюнстерталь темір жолы Бад-Крозенгеннен Мюнстертальға дейін, Кандер аңғары темір жолы Базель маңындағы Холтингеннен Кандер аңғары арқылы Кандерге дейін және Висен аңғары темір жолы Базельден Зелль-им-Визенталға дейін өтеді. Үш көл темір жолы Титизеде Хелленталь темір жолынан бұтақталып, Виндфеллвейхер мен Шлюхзееге дейін жүреді. Вутах аңғарының темір жолы Баден-Вюртемберг пен Швейцария арасындағы шекара бойымен жүреді, ол Вальдшут-Тьенгенді Қара Орман темір жолындағы Иммендингенмен байланыстырады. Бұл жолдардың көпшілігі әлі күнге дейін жұмыс істейді, ал кейбіреулері танымал мұра жолдары болып табылады.

Әкімшілік

2006 жылдың қаңтарынан бастап, Фрайбург қаласында бас кеңсесі орналасқан Schwarzwald Tourismus туристік ұйымы аймақтың 320 муниципалитетіндегі туризмді басқаруға жауапты. Бұрын бұл аймақта төрт жеке туристік қауымдастық болған.

Қызықты орындар

Қара Орман аймағында көптеген тарихи қалалар бар. Танымал туристік бағыттар: Баден-Баден, Фрайбург, Калв (Герман Гессенің туған қаласы), Генгенбах, Стауфен, Шилтах, Хаслах және Альтенштейг. Басқа танымал орындарға Фельдберг, Белхен, Кандель және Шауинсланд таулары; Титизее және Шлюхзее көлдері; Барлық Әулиелердің шарлауығы; Триберг шарлауығы, ең биік емес, бірақ Германиядағы ең әйгілі шарлауық; Вутах өзенінің шатқалы жатады. Жүргізушілер үшін аймақтың негізгі бағыты – жылдам A 5 (E35) тас жолы, бірақ Schwarzwaldhochstraße (Баден-Баденнен Фрейденштадтқа дейін), Schwarzwald Tälerstraße (Мург және Кинзиг аңғарлары) немесе Badische Weinstraße (Баден шарап көшесі, Баден-Баденнен Вейл-ам-Райнға дейінгі шарап жолы) сияқты әртүрлі көркем жолдар биік жолдармен саяхаттауды жеңілдетеді. Соңғысы – Қара Орманның оңтүстігінен басталып, солтүстікке қарай жүретін, көптеген ескі шарап заводтары мен кішкентай ауылдарды қамтитын көркем саяхат. Тағы бір арнайы маршрут – Германияның Сағаттар жолы, аймақтың сағат жасау тарихын көрсететін айналма жол. Орта ғасырлардан бері бай кен өндіру тарихы болғандықтан (Қара Орман шамамен 1100 жылы Еуропаның ең маңызды кен аймақтарының бірі болған), көптеген кен орындары қайта ашылды. Мұндай кен орындарын Кинзиг аңғары, Суггентал, Мюнстер аңғары және Тодтмос маңында кездестіруге болады. Конт Отто фон Бисмарк өзінің пруссиялық және кейіннен неміс канцлері (1862–1890) болған жылдары Қара Орманға бірнеше рет келген. Оның ерекше қызығушылығы Триберг шарлауығына болған. Қазір Трибергте Бисмаркқа арналған ескерткіш орнатылған, ол, әрине, Берлиндегі күнделікті саяси міндеттерінен қашу үшін аймақтың тыныштығынан ләззат алған. Қара Орман Мартин Хайдеггердің философиялық дамуында маңызды рөл атқарды. Хайдеггер өзінің философиялық еңбектерінің бір бөлігін Қара Орманның шағын үйінен жазып, өңдеді және ол жерде бұрынғы шәкірті Ханна Арендті қоса алғанда, серуендеуге келген қонақтарын қабылдады. Бұл үй оның «Құрылыс, Тұру, Ойлау» атты эссесінде нақты көрсетілген. Оның Қара Орманды аралап жүргені оның «Holzwege» атты эсселер жинағының атына шабыттандырды деп есептеледі, ол «Талқан жол» деп аударылады.

There are many historic towns in the Black Forest. Popular tourist destinations include Baden Baden, Freiburg, Calw (the birth town of Hermann Hesse), Gengenbach, Staufen, Schiltach, Haslach and Altensteig. Other popular destinations include such mountains as the Feldberg, the Belchen, the Kandel, and the Schauinsland; the Titisee and Schluchsee lakes; the All Saints Waterfalls; the Triberg Waterfalls, not the highest, but the most famous waterfalls in Germany; and the gorge of the River Wutach. For drivers, the main route through the region is the fast A 5 (E35) motorway, but a variety of signposted scenic routes such as the Schwarzwaldhochstraße (, Baden Baden to Freudenstadt), Schwarzwald Tälerstraße (, the Murg and Kinzig valleys) or Badische Weinstraße (Baden Wine Street, , a wine route from Baden Baden to Weil am Rhein) offers calmer driving along high roads. The last is a picturesque trip starting in the south of the Black Forest going north and includes numerous old wineries and tiny villages. Another, more specialized route is the German Clock Route, a circular route that traces the horological history of the region. Due to the rich mining history dating from medieval times (the Black Forest was one of the most important mining regions of Europe c. 1100) there are many mines re opened to the public. Such mines may be visited in the Kinzig valley, the Suggental, the Muenster valley, and around Todtmoos. The Black Forest was visited on several occasions by Count Otto von Bismarck during his years as Prussian and later German chancellor (1862–1890). Allegedly, he was especially interested in the Triberg Waterfalls. There is now a monument in Triberg dedicated to Bismarck, who apparently enjoyed the tranquility of the region as an escape from his day to day political duties in Berlin. The Black Forest featured in the philosophical development of Martin Heidegger. Heidegger wrote and edited some of his philosophical works in a small hut in the Black Forest, and would receive visitors there for walks, including his former pupil Hannah Arendt. This hut features explicitly in his essay Building, Dwelling, Thinking. His walks in the Black Forest are supposed to have inspired the title of his collection of essays Holzwege, translated as Off The Beaten Track.

Тау-кен өндірісі

Қара Орманда кен орындары болғандықтан кен өндіру дамыды, олар көбінесе тоғысқан талшықтар түрінде кездесетін. Бұл кен орындарының қалыптасуы (Шауинсланд шұңқыры: мырыш, қорғасын, 700–1000 г күміс/тонна қорғасын; Кинзиг аңғарында барит, флюорит, қорғасын мен мырыш аз; Виттихен маңындағы БиКоНи кендері, Мензеншванд маңындағы Крункельбах аңғарында табылған, бірақ ресми түрде қазбаланбаған уран) көбінесе пара- және ортогонеистерге карбон гранитінің енуімен байланысты. Соңғы зерттеулер көрсеткендей, мұндай тоғысқан талшықтардың көпшілігі әлдеқайда жас (триас-терциар). Басқа минералдардың экономикалық кен орындарына: Фторхайм маңындағы Солтүстік Қара Ормандағы флюорит, Фрейденштадт маңындағы орталық аймақтағы барит, Вилдшапбах маңындағы қорғасын мен күміспен бірге флюорит, Ранках аңғарында және Ольсбах маңындағы барит пен флюорит, Тодтнау, Виден және Урберг маңындағы Оңтүстік Қара Ормандағы флюорит кірді. Нориттегі никель-магнитті шағын сұйық магмалық кен орындары Хорбах және Тодтмус маңындағы Хоценвальд орманында ізделінді немесе қазылды. Қатпарлы кен орындарына тау етегіндегі Доггер қабатындағы темір кендері және Мюлленбах/Баден-Баден маңындағы уран жатады. Тас көмір тек Бергхауптен және Диерсбург маңында ғана кездеседі, бірақ әрқашан тек жергілікті маңызы болды. Хронологиясы: Сульцбург маңында тас дәуірінде гематит (қызыл пигмент ретінде) қазу. 5 және 6 ғасырларда темір кенін Солтүстік Қара Ормандағы (мысалы, Нойенбургте) кельттер өндірген. Әсіресе Орта Қара Орманда, сондай-ақ оңтүстікте (мысалы, Мюнстер аңғарында) кен өндіру Рим дәуірінде болған болуы мүмкін (күміс және қорғасын кенін өндіру; бұл туралы дәлелдер Сульцбургте және мүмкін Баденвайлерде бар). Орта ғасырдың жоғары кезеңіне дейін Қара Ормандағы жоғары аймақтарда адамдар тұрмаған. Орта ғасырдың жоғары кезеңіндегі ішкі отарлау кезеңінде тіпті таулы жерлер де аббаттардан (Санкт-Петер, Санкт-Мэрген) келген қоныс аударушылармен мекенделді. Орта ғасырдың жоғары кезеңінде (шамамен 1100 жылдан бастап) кен өндіру қайтадан гүлденді, әсіресе Тодтнау, Мюнстер және Сугген аңғарларында, ал кейіннен Шауинсландта да. Орта ғасырдың соңына дейін Мюнстер аңғарында 800-ден 1000-ға жуық кенші тұрған және жұмыс істеген деп есептеледі. 1516 жылы аңғарды қампқан обадан кейін, неміс шаруалар соғысы (1524–1526) және Отыз жылдық соғыстан кейін аймақтағы кен өндіру тек бірнеше шұңқыр қалғанға дейін азайды. Кинзиг аңғары және оның қосымша аңғарлары маңызды кен өндіру аймағы болды. Кинзигтің жоғарғы аңғарындағы Шенкенцельдің жанындағы Виттихенде көптеген шұңқырлар болды, онда кеншілер барит, кобальт және күміс кендерінің әртүрлі түрлерін қазып алды. Бүгінде ескі шұңқырлар мен үйінділердің арасынан геологиялық жаяу жол өтеді. 18 ғасырдың басында Эльзас Францияға өткеннен кейін тағы бір өркендеу басталды. Ол 19 ғасырға дейін жалғасты. Осы кезеңдегі көптеген шұңқырлар бүгінде көрме шахталар ретінде сақталған; мысалы, Teufelsgrund шұңқыры (Münstertal), Виден маңындағы Finstergrund шұңқыры, Тодтмустағы Hoffnungsstollen ("Үміт галереясы"), Шауинсландтағы шахта, бұрын күміске бай болған Wenzel шұңқыры (Oberwolfach) және Gr. Сеген Готс ("Құдайдың үлкен нығметі") Хаслах Шнеллингенде. Қара Ормандағы темірсіз металдарды өндіру 20 ғасырдың ортасына дейін Вайлдшпах және Шауинсланд маңында (1954 жылға дейін) жалғасты; флюорит және барит әлі күнге дейін Обервольфахтағы Ранках аңғарындағы Клара шұңқырында өндіріледі. Доггер формациясының темір кендері 1970 жылға дейін Рингсхайм маңында өңделді және Кельде балқытылды. Харц және Рудные горымен салыстырғанда Қара Ормандағы күміс өндірісі өте шамалы болды және басқа күміс өндіру аймақтарында өндірілген күмістің он пайызына ғана жетті. Қара Орманда көптеген көрме шахталар бар. Оларға: Нойенбургке жақын Frischglück шұңқыры, Нейбулахқа жақын Hella Glück шұңқыры, Зеебахқа жақын Silbergründle шұңқыры, Холлвангенге жақын Himmlich Heer шұңқыры, Фрейденштадтқа жақын Heilige Drei Könige шұңқыры, Хаслахқа жақын Segen Gottes шұңқыры, Обервольфахқа жақын Wenzel шұңқыры, Сексауға жақын Caroline шұңқыры, Вальдкирхке жақын Suggental күміс кені, Фрайбургке жақын Schauinsland шұңқыры, Мюнстерталға жақын Teufelsgrund шұңқыры, Виденге жақын Finstergrund шұңқыры және Тодтмооске жақын Hoffnungsstollen шұңқыры жатады.

Mining developed in the Black Forest due to its ore deposits, which were often lode shaped. The formation of these deposits (Schauinsland Pit: zinc, lead, about 700–1000 g silver/ton of lead; baryte, fluorite, less lead and zinc in the Kinzig valley; BiCoNi ores near Wittichen, uranium discovered in the Krunkelbach valley near Menzenschwand but never officially mined) often used to be linked to the intrusion of Carboniferous granite in the para and orthogneisses. More recent research has revealed that most of these lode fillings are much younger (Triassic to Tertiary). Economic deposits of other minerals included: fluorite in the Northern Black Forest near Pforzheim, baryte in the central region near Freudenstadt, fluorite along with lead and silver near Wildschapbach, baryte and fluorite in the Rankach valley and near Ohlsbach, in the Southern Black Forest near Todtnau, Wieden and Urberg. Small liquid magmatic deposits of nickel magnetite gravel in norite were mined or prospected in the Hotzenwald forest near Horbach and Todtmoos. Strata bound deposits include iron ores in the Dogger layer of the foothill zone and uranium near Müllenbach/Baden Baden. Stone coal is only found near Berghaupten and Diersburg, but was always only of local importance. Chronology: Stone Age mining of haematite (as red pigment) near Sulzburg. By the 5th and 6th centuries B. C. iron ore was being mined by the Celts in the Northern Black Forest (for example in Neuenbürg). Especially in the Middle Black Forest, but also in the south (for example in the Münster valley) ore mining was already probably taking place in Roman times (mining of silver and lead ore; evidence of this at Sulzburg and possibly Badenweiler). Until the High Middle Ages the High Black Forest was practically unsettled. In the course of inland colonisation in the Late High Middle Ages even the highlands were cultivated by settlers from the abbeys (St. Peter's, St. Märgen's). In the Late High Middle Ages (from about 1100) mining experienced another boom, especially around Todtnau, in the Münster and Suggen valleys and, later, on the Schauinsland too. It is believed that around 800–1,000 miners lived and worked in the Münster valley until the end of the Middle Ages. After the Plague, which afflicted the valley in 1516, the German Peasants' War (1524–26) and the Thirty Years' War, mining in the region declined until just a few pits remained. An important mining area was the Kinzig valley and its side valleys. The small mining settlement of Wittichen near Schenkenzell in the upper Kinzig valley had many pits from which miners dug baryte, cobalt and silver of many kinds. A circular, geological footpath runs today past the old pits and tips. Another boom began in the early 18th century after the loss of the Alsace to France. It lasted until the 19th century. Many pits from this period may be visited today as show mines; for example the Teufelsgrund Pit (Münstertal), the Finstergrund Pit near Wieden, the Hoffnungsstollen ("Hope Gallery") at Todtmoos, the mine in the Schauinsland, the formerly especially silver rich Wenzel Pit in Oberwolfach and Gr. Segen Gottes ("God's Great Blessing") in Haslach Schnellingen. Non ferrous metal mining in the Black Forest continued until the middle of the 20th century near Wildschapbach and on the Schauinsland (to 1954); fluorite and baryte are still mined today at the Clara Pit in the Rankach valley in Oberwolfach. Iron ores of the Dogger formation was worked until the 1970s near Ringsheim and was smelted in Kehl. Compared with the Harz and Ore Mountains the quantities of silver extracted in the Black Forest were rather modest and reached only about ten percent of that produced in the other silver mining regions. There are many show mines in the Black Forest. These include:
the Frischglück Pit near Neuenbürg, the Hella Glück Pit near Neubulach, the Silbergründle Pit near Seebach, the Himmlich Heer Pit near Hallwangen, the Heilige Drei Könige Pit near Freudenstadt, the Segen Gottes Pit near Haslach, the Wenzel Pit near Oberwolfach, the Caroline Pit near Sexau, the Suggental Silver Mine near Waldkirch, the Schauinsland Pit near Freiburg, the Teufelsgrund Pit near Münstertal, the Finstergrund Pit near Wieden and the Hoffnungsstollen Pit near Todtmoos.

Орман шаруашылығы

Бірнеше ғасыр бойы Қара Орманнан келген ағаштар Энц, Кинциг, Мург, Нагольд және Рейн өзендері арқылы кеме жасау саласында, құрылыс материалы ретінде және басқа да мақсаттар үшін ағызылып келді. Бұл өнеркәсіп 18-ші ғасырда гүлденіп, кең ауқымды ормандарды кесуге әкелді. Ұзын, түзу қарағайлардың көп бөлігі Нидерландыда кеме жасау үшін өзен бойымен тасымалданғандықтан, оларды "голландиялықтар" деп атады. Нидерландыда олар, ең алдымен, құмды және ылғалды топырақта үйлер салу үшін қазықтар ретінде қолданылды. Бүгінге дейін Амстердамдағы көптеген тарихи ғимараттар осы қазықтарға орнатылған, ал Қара Орманды шыршаның біртұрпат егістіктерімен қайта өсіру бастапқы аралас орманның қырылуын көрсетеді. Теміржол және автомобиль жолдарының кеңеюімен 19-шы ғасырдың соңында ағаштарды өзен арқылы тасымалдау ісі көбінесе тоқтатылды. Бүгінде орманшылар, әсіресе биік және бұтақтары жоқ шыршаларды, негізінен Жапонияға жөнелту үшін кеседі. Expo 2000 көрмесінің жаһандық жарнамалық әсері ағаш экспортын жаңартты. Соңғы уақытта жылу үшін ағаш пеллеталарына деген сұраныстың артуына байланысты Қара Орманның ағаш ресурстарының маңыздылығы да күрт өсті.

Шыны жасау, ағаш көмірін жағу және калий өндіру

Қара орманның ағаш ресурстары экономиканың басқа салаларының негізін құрады, бірақ олардың көпшілігі қазір жоғалып кетті. Көмір өртетін шеберлер (Köhler) орман ішінде ағаш үйінділерін (Meiler) құрып, ағаш көмірін өндірді. Ол, калий қайнатушылардың өнімдері сияқты, әрі қарай өңделіп, оның ішінде шыны жасау өнеркәсібі үшін қолданылды. Қара орман орман шынысын жасау үшін қажетті шикізат пен энергиямен қамтамасыз етті. Бұл туралы бүгінде Хоелленталдағы (Тодтнау) және Вольфахтағы шыны өрлеу үйлері, сондай-ақ Шопфхаймдағы Герсбахтағы Орман шыны орталығы, онда келушілерге есік ашық, куәлік етеді.

Дәлдік инженерлік, сағаттар мен зергерлік бұйымдар жасау

Қара орманның салыстырмалы түрде қолжетімсіз аңғарларында индустрияландыру соңғы кездерде ғана келді. Қыста көптеген шаруалар кірісін толықтыру үшін ағаштан көктемгі сағаттар жасады. Бұл 19-ғасырда дәлдік инженерлік және сағат өнеркәсібіне айналып, темір жолдың Қара орманның көптеген аңғарларына келуімен өркендеді. Бастапқыда шалқары орналасқан жері, дәлдікпен жасалған ағаш қолөнерінің дамуына себеп болған кемшілік, орманнан ағаш және кендерден металл сияқты шикізатқа қолжетімділік арқасында бәсекеге қабілетті артықшылыққа айналды. Баден мемлекеттік үкіметі 1850 жылы Фуртвангенде алғашқы сағат жасау мектебін құрды, осылайша шағын шеберлерге сапалы білім беру арқылы жақсы сату мүмкіндіктерін қамтамасыз етуді көздеді. Механикалық құрылғыларға деген сұраныс артуына байланысты Junghans және Kienzle сияқты ірі компаниялар құрылды. 20-ғасырда SABA, Dual және Becker сияқты компаниялар тұтыну электроникасын өндіре бастады. 1970 жылдары алыс Шығыс елдерінен келген бәсекеге байланысты өнеркәсіп төмендеді. Дегенмен, Қара орман металл өңдеу өнеркәсібінің орталығы болып қала береді және көптеген жоғары технологиялық компанияларға мекендейді. Индустрияландыру басталғаннан бері Пфорцхаймда зергерлік бұйымдар жасап, қымбат металдар мен тастармен жұмыс істейтін көптеген фирмалар жұмыс істеді. Пфорцхаймда сондай-ақ алтын шеберлік мектебі де бар.

Су энергиясы

Жауын-шашын мөлшерінің көп болуы және биіктіктердің айырмашылығына байланысты Қара Орманның су электр энергиясы әлеуеті зор. Бұл 19-ғасырға дейін, әсіресе, көптеген диірмендерді, оның ішінде ағаш кесетін диірмендерді және балғалы диірмендерді іске қосу үшін пайдаланылды және кейбір Қара Орман аңғарларының өнеркәсіптік дамуының жергілікті факторларының бірі болды. 20-ғасырдан бастап Қара Орман өзен арнасындағы электр станциялары мен су жинағыш электр станцияларын пайдалану арқылы электр қуатын кең ауқымда өндіруді көріп келді. 1914-1926 жылдары Солтүстік Қара Орманның Мург аңғарында Шварценбах бөгетінің құрылысымен Рудольф Феттвейс компаниясы құрылды. 1932 жылы Шлюхзее су қоймасы, жаңа бөгетімен бірге, су жинағыш электр станциясының жоғарғы бассейніне айналды. 2013 жылы Оңтүстік Қара Орманның Шлюхзеверк бірлестігіне 14 сақтау резервуары бар бес электр станциясы тиесілі болды. Хорнберг бассейнінің топографиялық жағдайлары, Wehra су қоймасына құйылар алдында турбиналарды 625 метр орташа су басымен қозғалуға мүмкіндік береді. 21-ғасырда, жаңартылатын энергия көздері заңының қабылдануына байланысты, көптеген шағын өзен арнасындағы электр станциялары қайта ашылды немесе жаңадан салынды.

География

Please provide the English text you want me to translate. I need the content of the ".". to begin the translation process. I will use the existing translation reference you provided *only* for terminology consistency, prioritizing the accurate meaning of the English text.

Экономика, геология және тау-кен өндірісі

. Эберхард Готейн: Қара орман және көршілес аймақтардың экономикалық тарихы. Бірінші том: Қалалар және кәсіптік тарих, Verlag Karl J. Trübner, Страсбург 1892 (цифрланған). .

Өнер тарихы

Ричард Шмидт: Шварцвальд (Deutsche Lande – Deutsche Kunst). Мюнхен/Берлин, 1965 жыл.

Табиғат

Адольф Ханле: Нордшварцвальд (Мейерс Натурфюрер). Мангейм/Вена/Цюрих, 1989 жыл. Адольф Ханле: Зюдшварцвальд (Мейерс Натурфюрер). Мангейм/Вена/Цюрих, 1989 жыл. Ульрике Клугманн (ред.): Зюдшварцвальд, Фельдберг және Вутахшлухт (Naturmagazin Draußen). Гамбург, 1983 жыл. Ханс Питер Шауб: Қара ормандар. Ескі мәдени ландшафттағы табиғаттың әртүрлілігі. Мангейм, 2001 жыл.

Көркем әдебиет

Юрген Лодеман (ред.): Schwarzwaldgeschichten. "Қара Ормандағы әңгімелер". Klöpfer & Mayer, Тюбинген, 2007, Герберт Шниерле Лютц (ред.): Schwarzwald Lesebuch. "Қара Орманына арналған оқулық". 6 ғасырлық оқиғалар, көптеген суреттермен, 224 бет, Hohenheim Verlag, Штутгарт, 2011.

Жалпы

Бремке, Н. (1999). Шварцвальд көлденеңінен. Карлсруэ: Браун. Лампарски, Ф. (1985). Оңтүстік Шварцвальд орман топырақтарына Lumbricus badensis құрттарының әсері. Фрайбург Альберт Людвиг университетінің Топырақтандыру және орман қоректендіру институтының басылымдары, 15. Ағылшын тіліндегі қысқаша мазмұны. Барнс, К. Дж. (2007). Қиын жол: Империя естеліктері.