Кіріспе
Сэр Морис Аббот (1565–1642) – ағылшын саудагері, Шығыс Үндістан компаниясының губернаторы (1624–1638) және 1621–1626 жылдар аралығында Парламенттің Төменгі палатасында отырған саясаткер. Ол 1638 жылы Лондонның лорд-мэрі болды. Абботтың ешқандай сыртқы артықшылықтарсыз басталган бүкіл мансабы, жақсы бағытталған энергия мен кәсіпкерлік қабілетінің керемет мысалы болды; бұл жеке қабілеттерін саудаға жұмсау арқылы зор байлық құрудың ертегі мысалдарының бірі және он алтыншы ғасырдың соңы мен он жетінші ғасырдың басындағы ағылшын сыртқы саудасының ерекше дамуын көрсетеді.
Өмірбаян
Эббот 1606 жылы қайтыс болған Гилдфордтың мата тоқушысы Морис Эбботтың бесінші және кіші ұлы, Джордж Эбботтың (Кентербери архиепискобы) және Роберт Эбботтың (Солсбери епискобы) ағасы болды. Ол 1565 жылдың 2 қарашасында Гилфордтағы Киелі Троица шіркеуінде крещениеден өтті, Гилфордтағы Корольдік грамматикалық мектепте білім алды және, мүмкін, әкесінің кәсібімен Лондонда шәкірт болды. Кейін ол Драперлер компаниясының мүшесі болды және мата, индиго, дәмдеуіштер мен зергерлік бұйымдар сияқты түрлі тауарлармен сауда жасап, тез байлық жинады. Эббот 1600 жылы корольдік жарғымен құрылған Шығыс Үндістан компаниясының алғашқы директорларының бірі болды, оның акцияларына үлкен сомада инвестиция жасағандардың бірі болды, 1607 жылдан бастап оның арнайы дирекция комитетінің мүшесі болды және өмірі бойы компанияның мүдделерін ішкі және сыртқы жауларынан қорғауда көшбасшы болды. 1608 жылы ол компанияның өкілі болып тағайындалды, «солтүстік-батыс жолды ашу үшін Джон Кингстонды жабдықтауда» Московия компаниясымен бірлесіп жұмсалған шығындардың есептерін тексеруге тағайындалды. Ол 1610 жылы Вирджиния компаниясы комитетіне мүше болды және 1619-1620 жылдары оның аудиторы болды. 1614 жылы Эббот Сомерс аралдары компаниясының алғашқы акционерлерінің бірі болды, ол Вирджиния компаниясының акционерлерімен жеке басқару үшін құрылған Сомерс аралдары (немесе Бермуда) (Вирджиния компаниясы 1612 жылы «Sea Venture» кемесінің апаттан кейін де-факто иеленген және оның патшалық жарғысы 1612 жылы кеңейтілген) басқарды. Бермудадағы Пемброктегі Эббот шығанағы оның құрметіне аталған (бірақ 1822 жылы Кларенс шығанағы деп қайта аталды, ол кезде айналасындағы Адмиралтейство үйінің жері, бұрын Сент-Джонс-Хилл деп аталған, Флотының адмиралы, Принц Уильямның (кейін король Уильям IV) құрметіне Кларенс-Хилл деп қайта аталды). Бермудадағы Гамильтон приходындағы Эббот тіктелігі де оның құрметіне аталған болуы мүмкін. 1615 жылдың басында Эббот Голландияға Шығыс Үндістан компаниясы мен Ост-Инд компаниясы арасындағы Шығыс Үндістандағы сауда және солтүстік теңіздердегі балық аулау құқықтарына қатысты дауларды реттеу үшін жіберілген комиссарлардың бірі болды. Бірақ одан кейін болған конференциялар қанағаттанарлық нәтиже бермеді. 1615 жылдың мамырында Эббот өзі Шығыс Үндістанға сапармен барды, қайтып келгеннен кейін компанияның губернаторының орынбасары болып сайланды, бұл жылдық лауазымға ол сегіз рет қатарынан қайта сайланды. Келесі жылдары голландтармен келіспеушіліктер күшейді, ал 1619 жылы Эббот Лондонда Голландиядан келген комиссарлармен екі компанияның шетелде бейбіт түрде құрылуы туралы келісуге тағайындалғандардың бірі болды. Келісімге қол қойылды (2 маусым), онда даулар қызып кеткен Молукка аралдарының дәмдеуіш өнімдерінің үштен екісі голланд компаниясына, ал қалған үштен бірі ағылшынға берілді. Бірақ бұл келісім тұрақты болмады. 1620 жылы голландтар келісімнің кейбір ережелерін бұзды, ал Эббот сэр Дадли Диггзбен бірге жағдайды одан әрі бекіту үшін Голландияға елшілік сапармен барды. Комиссия мүшелерін бастапқыда Оранж князі мен штаттар генералы (20 қараша 1620) жақсы қабылдады, бірақ голландтар ешқандай жеңілдік жасауға дайын емес еді және ағылшын есептеріне сәйкес келіссөздерді тиімді келісімге қол жеткізу үшін тым көп екі жүзділікпен жалғастырды. 1621 жылдың ақпанында Эббот Лондонға оралды, ал Джеймс I берген аудиенцияда ол өзіне көрсетілген «нашар қарым-қатынас» туралы қатты шағымданады. Шығыс Үндістандағы ағылшын және голланд тұрғындары арасындағы қызғаныш сезімдерін азайту мүмкін емес еді, ал Эббот бұл сезімді шын жүректен бөлісті, бұл оған жағдайды жақсартуға мүмкіндік бермеді. 1624 жылы жағдай нашарлай түсті. Англияға хабар жеткендей, Молукка аралдарының басты сауда орталықтарының бірі Амбойнада Габриэль Тауерсон мен басқа да бірнеше ағылшын саудагерлерін голландтар өлтірген. Ол кезде Эббот компанияның губернаторы қызметін атқарып, оған 1624 жылдың 23 наурызында сайланған болатын. Бүкіл елде үлкен аласқұру болды, және Эббот нені істейтініне ең үлкен уайым көрсетілді. Ол Голландиямен ашық соғыстан аулақ болу үшін «мәселені қарапайым түрде шешудің» қажеттілігін бірден мойындады; бірақ Джеймс I-мен қайта-қайта аудиенцияларда және петицияларда және патшалық кеңеске сөйлеген сөздерінде ол голланд билігінен қылмысты жасағандарды сотқа тартуды талап ету керектігін айтты. Ол бұл шара қабылданбаса, саудадан бас тартатынын айтты, және ұзақ күтісуден кейін голландтар қажетті өтемақыны беруге келісті. Бірақ Джеймс I-нің қайтысы уәделер орындалмағанын көрсетті, ал Эбботтың мәселені одан әрі қарауға жасаған әрекеттері нәтижесіз болды. Эббот осы жылдары Шығыс Үндістан компаниясының ісіне ғана емес, 1607 жылға дейін Левант компаниясының ықпалды мүшесі болды, ал ағылшын сауда флотының бақылауы 17 ғасырдың басынан бастап оның қолында болды. 1614 жылы оның кемелерінің бірі, «Tiger» деп аталған, «М. Минтайн, Маврикийден келген француз» тарапынан шабуылға ұшырап, алынды, ал Эббот зардапты өтеуді сұрады, бірақ нәтиже болмады. 1616 жылы ол басқалармен бірге алты жаңа кеме салып, сыйлық алды. 1612 жылы ол жаңа құрылған «Лондон саудагерлері, солтүстік-батыс жолды ашқандар» компаниясының директоры болып тағайындалды, ал 1614 жылы ол «60 фунт алтынды үнді тауарларын экспорттау үшін монетаға бергені» туралы мәлімдемесі оның жеке коммерциялық операциялары көп жылдар бойы үлкен көлемде жалғасқанын көрсетеді. Ол бірнеше жылдан кейін Парсымен сауданы ашуға және португалдық Шығыс Үндістан компаниясынан олардың алған коммерциялық басымдығын тартып алуға ниетті екенін білдірді. Өмірінің соңғы жиырма жылында Эббот қоғамдық істерге одан да белсенді қатысты. 1621 жылы ол Кингстон-апон-Халл округінен парламент депутаты болып сайланды; жақында ол пираттарға қарсы жорыққа қатысу үшін сауда кемелерін жабдықтау үшін комиссарлардың бірі болып тағайындалды, және ол корольдік министрлермен дайындықтардың барлық кезеңінде кеңес алған сияқты көрінеді, бұл ұзақ уақыт бойы талқыланды. 17 қараша 1621 жылы Эббот кедендік фермер болды, ал 1623 жылы ол «корольдіктен теңізден өтуге немесе шетелден кіруге ниеттенгендерге серт беруге» уәкілеттік алды. Бірнеше айдан кейін ол Джеймс I және 1-ші Герцог Букингеммен Шығыс Үндістан компаниясынан талап етілген 20 000 фунт стерлингтің бір бөлігін жеңілдету туралы жеке келіссөздер жүргізді. 1624 жылы, ол қайтадан Кингстон-апон-Халл округінен парламентке сайланғанда, Эббот Вирджиния колониясын құру жөніндегі кеңеске мүше болып тағайындалды. Ол сол жылы Шығыс Үндістан компаниясының губернаторы болып сайланды, ол 1633 жылға дейін осы лауазымды атқарып, 1638 жылға дейін одан бас тартты; және парламентте отырған кезде ол үнемі компания атынан сөйлеуге шақырылды. Көптеген жағдайларда ол өзі мен достарына тасталған «нашарлық» туралы шағымданады, өйткені олардың кең ауқымды шетелдік саудасы елге олардың байлығынан пайда табудан айырды деп есептелді, және оның заманынан бұрынғы айырмашылығымен ағылшындардың ақша экспортын тыйым салуына қарсы шығып, компанияның саудасының мемлекетке экономикалық артықшылықтарын айтты. 1625 жылы Чарльз I таққа отырғанда Эббот жаңа корольден рыцарьдық атақты алды, және ол парламенттің пайдасыз парламентінде (патшалықтың ең алғашқы парламенті) Лондон қаласын өкілдік етті, әйтсе де оның бұрынғы сайлау округі оның қызметін алуға тырысты. Ол көрінеді…
Отбасы
Аббат ең алдымен Джордж Остиннің қызы Джоанға үйленді, ол Гилфордтың жанындағы Шелфордтан, және олардың бес баласы болды. Оның ұлдарының бірі Моррис Ішкі ғибадатхана мүшесі ретінде адвокаттыққа қабылданды және оған бірнеше мүлік қалдырған ағасының өсиетін орындаушылардың бірі болды. Джордж (1602–1645) 1622 жылы Оксфордтағы Мертон колледжінің тәжірибелік стипендиаты болды және 1630 жылы азаматтық құқық бакалавры атанды. Ол 1633 жылы ағасы, Кентербери архиепискобының қорымда үлкен ту көтерді, ал 1645 жылы қайтыс болғанға дейін Гилфордтан парламент депутаты ретінде Ұзақ Парламентте отырды. Эдвард, 1641 жылы Лордтар палатасына жолданған петициялардан көрініп тұрғанындай, үнемі қаржылық қиындықтарға тап болды. 1597 жылы бірінші әйелі қайтыс болғаннан кейін, Аббат екінші рет Лондонның альдерманы Бартоломей Барнстың қызы Маргаретқа үйленді, ол 5 қыркүйекте 1630 жылы қайтыс болды. 1635 жылы Аббат Гилфордтағы Қасиетті Үштік шіркеуінде екі жыл бұрын қайтыс болған ағасы, Кентербери архиепискобының естелігіне монумент орнатты, ол өсиеті бойынша Аббатты өсиет орындаушы етіп тағайындаған еді.