Кіріспе

Фламбороу бас (Flamborough Head) – Ұлыбританияның Йоркшир жағалауында, Солтүстік теңізінің Фили және Бридлингтон шығанақтары арасында орналасқан 8 миль (13 км) ұзындықтағы мүйіс. Бұл – ақ бор тас қабатынан тұратын тік, жарлы қырат. Мүйістің үстінде екі тұрған маяк мұнарасы бар, ең көнесі 1669 жылы, ал Фламбороу бас маягы 1806 жылы салынған. Ескі маяк 1952 жылы ІІ* санаттағы ескерткіш деп танылды және қазір Англияның Ұлттық мұра тізіміне енгізілген. Жарлар мыңдаған теңіз құстарына ұя салуға қолайлы орын және геологиялық тұрғыдан халықаралық маңызы бар.

Арнайы қорғалатын аймақ

Фламбороу-Хед британдық үкіметтің Табиғатты қорғау жөніндегі бірлескен комитеті (JNCC) арнайы қорғау аймағы (SAC) деп белгіледі. (Арнайы қорғау аймақтары – Еуропалық қауымдастықтың мекендер туралы директивасымен белгіленген қатаң қорғалатын аумақтар. Бұл директиваның қосымшаларында тізілген 189 түрлі мекен мен 788 түрлі жануарлар мен өсімдіктерді сақтауға маңызды үлес қосу үшін еуропалық маңызды, жоғары сапалы қорғау аймақтарының желісін құруды талап етеді.) Фламбороудың сыртқы жартасты бөлігі – жергілікті табиғат қорығы. Йоркшир жабайы табиғат қоры Фламбороу жартасының табиғат қорығын басқарады.

Ерекше ғылыми қызығушылыққа ие жер

Фламбороу-Хедтегі жартастар геологиялық және биологиялық маңызы бар ерекше ғылыми қызығушылық таныту орны ретінде белгіленген. 1952 жылы алғаш рет тағайындалған SSSI аймағы Севербиден бастап жартастың айналасын қамти, Рейттон Сэндсқа дейін созылады. Шамамен 200 000 ұя салатын теңіз құстары, оның ішінде Ұлыбританиядағы құрлықтағы екі ғана баклан ошағының бірі – ең маңызды биологиялық ерекшелік болып табылады.

Геология

Бұл - солтүстіктегі жалғыз борлы теңіз жартасы. SSSI-дегі жағалау жолағында жоғарғы юра кезеңінен бастап креда кезеңінің соңына дейінгі қабаттар кездеседі, ал жартаста 100-70 миллион жыл бұрын қалыптасқан Солтүстік теңіз бассейнінің бор тобының толық тізбегі бар. Әртүрлі бор кен орындары Ферриби, Велтон, Бернхам және Фламборо борлары деп аталады. Фламборо жартастарындағы үңгірлердің саны мен әртүрлілігі Ұлыбританиядағы басқа борлы жерлерге қарағанда көп, олардың ең ірілері жағалаудағы кіреберісінен 50 метрден астамға созылады. Сондай-ақ, үймелер, табиғи аркалар және жел соққысынан пайда болған тесіктер де бар. Геологиялық сақтау туралы шолуда бұл орын халықаралық маңызы бар деп танылған. Фламборо Хедте теңіз құстарын атуды профессор Альфред Ньютон 1868 жылы Британдық ғылым қауымдастығында сөйлеген сөзінде айыптаған. Жергілікті депутат Кристофер Сайкс 1869 жылы Ұлыбританиядағы жабайы құстарды қорғау туралы алғашқы заңды ұсынды. Ату тоқтамады, 1886 жылғы «Корнишман» газетінде теңіз құстарының көптігі спорттық ойынға мүмкіндік беретіні, балықшылар құстарды таксидермистерге сату үшін өлтіретіні және екі қайықшы күн сайын жүз құсқа дейін аулайтыны туралы хабарланды. Фламборо Хед теңізге қарай созылғандықтан, күзде көптеген көшпенді құстарды тартады және теңіз құстарын бақылау үшін маңызды орын болып табылады. Шығыстан жел соққанда, көптеген құс бақылаушылар маяк астынан теңіз құстарын бақылайды, ал күздің соңында тікенектер мен сайларда көшпенді құстарды іздейді. Фламборо Хедте құс станциясы бар.

Фламбороу бастауындағы шайқас 1779

Франко-америкалық эскадрилья 1779 жылдың 23 қыркүйегінде Америка Тәуелсіздік соғысында Фламбороу мүйісі шайқасында екі Корольдік теңіз фрегатымен шайқасты. Бұл шайқаста "Бонгом Ричард" және "Паллас", "Альянс"пен бірге, "Контесс оф Скарборо" қарулы кемесін жаулап алды, бұл капитан Джон Пол Джонстың теңіз қызметіндегі ең әйгілі оқиғасы болды. Маяқтағы топоскоп шайқастың 180 жылдығын (1959 жыл) еске салады.

Дайнс Дайк

Danes Dyke – 3 км (2 миль) ұзындықтағы арық, ол солтүстіктен оңтүстікке қарай созылып, мүйістің 13 км² (5 шаршы миль) теңізге қарайғы бөлігін оқшаулайды. Арық пен тік жартастар қоршалған аумақты, сондай-ақ Солтүстік және Оңтүстік қону деп аталатын екі қайық түсіретін жағажайды қорғауды жеңілдетеді. Атауына қарамастан, арық тарихқа дейінгі кезеңде салынған, ал 1879 жылы Питт Риверс қазған кезде қола дәуіріне тән жебе ұштары табылды. Бұл – Жергілікті табиғат қорығы.

Торнуик шығанағы

Фламбороу-Хедтің солтүстік жағында Торнуик шығанағы жатыр, тасты жағасы мен шатқалдармен қоршалған шығанақ. Торнуик атауының екінші бөлігі ежелгі норвег сөзі vík ('шығанақ') дегеннен шыққан (осылайша, қазіргі Торнуик шығанағы атауы қайталау болып табылады). Шығанақтың солтүстік жағында Торнуик Небб орналасқан, оның соңғы бөлігі ежелгі норвег тілінен келген neb ('мүйіс') сөзінен шыққан. Торнуик шығанағындағы тақташа 1952 жылы Бридлингтон құтқару қайығының мүшесі Роберт Редхедтің екі қыз – Джоан Эллис пен Джиллиан Фоксты судан құтқаруға тырысқанда қаза болғанын еске салады.

Мәдени сілтемелер

Фламбороу бас және Фламбороу ауылы Бетти Боуэннің "Билл рульді алады" кітабының оқиғасы болып табылады. Кітапта американдық бала өзі, әпкесі және әжесі тұрып жатқан әжесінің үйін теңізден құтқаруға тырысады. Сонымен қатар, анасының өлімінен кейін Англияға бейімделуге асығысқандықтан, ол анасының өсиеті бойынша осы жерге жіберілген. Фламбороу бас "Жеті табиғи ғажайып" телебағдарламасында Йоркширдің кереметтерінің бірі ретінде және "Жар жағалауы" телешоуының бірінші сериясында қысқаша көрсетілді. Фламбороу бас ITV-ның "Скотт пен Бейли" драмасының үшінші маусымының финалында пайда болды. Солтүстік Лэндинг жағажайы 2016 жылғы "Әкелер армиясы" фильмінің түсірілім алаңы ретінде қолданылды.

Жарық соғу

2006 жылдың 23 тамызында кешке бір найзағай жартастың тірегіне түсіп, 100 тонна тас теңізге құлады.