Кіріспе

Құс түрлері

Үлкен қабылан (Phalacrocorax carbo), Жаңа Зеландияда қара шошқа немесе кавау деп белгілі, бұрын Солтүстік жарты шарда үлкен қара қабылан, Австралияда қара қабылан және Үндістанда ірі қабылан деп аталған, теңіз құстарының қабылан туысының кең таралған өкілі. Ол Ескі дүниенің көп бөлігінде, Австралияда және Солтүстік Американың Атлантикалық жағалауында көбейеді.

Таксономия және этимология

Сахаралық Африкада табылған ұзын ақ кеуделі корморан (P. c. lucidus) ақ мойынды және кеуделі. Ол көбінесе толық түр ретінде қарастырылады, Phalacrocorax lucidus (мысалы,). Австралиялық және африкалық түрлерінен басқа, географиялық жағынан ерекшеленетін басқа да тұқымдық түрлер танылады, олардың ішінде P. c. sinensis (Батыс Еуропадан Шығыс Азияға дейін), P. c. maroccanus (Солтүстік-Батыс Африка) және P. c. hanedae (Жапония). Кейбір авторлар осылардың барлығын P. carbo супертүрлер тобының аллоэспециесі деп қарастырады. Жаңа Зеландияда P. c. novaehollandiae тұқымы қара шағаш деп немесе маори тілінде "кавау" деп аталады. Бұл корморандар орташа есеппен 3-5 жұмыртқадан тұрады. Жұмыртқалар ашық көк немесе жасыл түсті болады, кейде оларды ақ сазды қабат жауып тұрады. Бұл жұмыртқалар шамамен 28-31 күндей күніне шайқалады. Кейбір тұщы су жүйелерінде қыстау кезеңінде үлкен корморандардың салдарынан балықтың жоғалуы жылына гектарына 80 кг-ға дейін жетеді деп есептелген (мысалы, Влтава өзені, Чехия). Бұл корморан суға сүңгіп, жемін өсірімен ұстау арқылы азықтанады. Зерттеулер олардың есту қабілеті су астында пайдалану үшін дамығанын, мүмкін, балықты анықтауға көмектесетінін көрсетеді. Бұл бейімделу олардың ауадағы есту қабілетіне де әсер етеді, нәтижесінде сезімталдық төмендейді.

Адамдармен қарым-қатынас

Көптеген балықшылар үлкен құртты балықтарға бәсекелес деп санайды. Осы себепті, бұрын ол құрып кетуге айналғандай болды. Қорғау шараларының арқасында олардың саны артты. Қазіргі таңда, Еуропада шамамен 1,2 миллион құс бар (қысқы санаулар бойынша, жазғы санаулар одан да көп санды көрсетер еді). Құртты пайдаланып балық аулау Қытайда, Жапонияда және әлемнің басқа да аймақтарында қолданылады. Бұл тәсілде балықшылар құрттардың жұтқыншағына жіп байлайды, ол жіп олардың ірі балықтарды жұтуына кедері келтіреді, содан кейін оларды шағын қайықтардан жібереді. Құрттар балықты толығымен жұта алмайды, ал балықшылар олардың аузын ашып, құсу рефлексін қоздырып, балықты ала алады. Норвегияда құрт дәстүрлі түрде аң аулау нысаны болып табылады. Жыл сайын шамамен 10 мың құс жеу үшін атып түсіріледі.