Кіріспе

Неміс философы, математигі және жазушысы (1738–1766)

Томас Аббт (25 қараша 1738 – 3 қараша 1766) – неміс математигі және жазушысы.

Өмірбаян

Ульм қаласында шаш жасаушының ұлы болып дүниеге келген Аббт, Ульмдегі орта мектепте білім алды, содан кейін 1756 жылы Галле университетінде теология, философия және математиканы оқыды. 1758 жылы магистр ғылымының дәрежесін алды. 1760 жылы Франкфурт университетінде (Одер) философиядан доцент болып тағайындалды, осы университетте ол өзінің ең белгілі "Vom Tode für's Vaterland" (1761) атты еңбегін жазды.

Аббат туралы

Томас Аббт неміс қоғамы мен интеллектуалдық өмірінің қиындықтарын жаңаша шешуді қалады. Оның еңбегі – адамдардың үлкен әлеуметтік-саяси тұтастыққа сәйкес ойлау, сөйлеу және іс-әрекет етуге мүмкіндік беретін кеңістік құруға жасалған алғашқы тытыс болды. 1760 жылы Франкфурт университетінде профессорлық қызметке кіріскен ол 1761 жылы «Отан үшін өлу» еңбегін жазуға көшті. Аббттың көптеген жұмыстары неміс қоғамының қоғамдық өмірін елдің мүддесі үшін белсендірек әрекет етуге бағытталған, ол халыққа кез келген адамның еңбек ете білуге қабілетті екенін ұғындыруға тырысты. Германия халқын сөзбен ынталандыруға талпынса да, Аббт Германияда оның талантына тең келетін немесе оның жазу стилімен салыстыра алатын адам жоқ деп сенді. Адамның сезімі мен қоғамдық пайдалылық арасындағы мәселелерді зерделеумен айналысқан Аббт өз сөзін жалғастырды, ал оның патриотизмі философияның кең саласын қамтыды. Ол моральдық мәселелерді талқылауды адамзаттың ортақ түсінігіне негіздеуді қадағалады.

Аббат жазуын түсіну

Аббт өзінің заманында ерекше жазушы болды, оның негізгі оқырмандары Германияның орта және жоғары топтары еді. 1770 жылы қайтыс болғаннан кейін, ол "Publikum мәселесі" атты еңбегі үшін құрметке ие болды, онда ол таза адалдық пен күнәсіздікті сипаттап, үйретті. Оның бұл жазбасы дами бастады, себебі ол шексіз мүмкіндіктерге толы көрініс ретінде қабылдалды. Аббттың жазбасын түсіну үшін, неміс қоғамдық кеңістігі мен оның ішіндегі ағартушылық дискурс арасындағы байланысты түсіну маңызды. Оның табиғи, адамдық құштарлыққа негізделген, үкіметтен тәуелсіз бейресми қоғамдық кеңістік туралы көзқарасы осы тұрғыда Шафтсберимен үйлеседі. Аббт өмір бойында неміс ғалымдарының ең жоғары деңгейіне өте жас кезінде көтерілді, бұл оны ағартушылық басқару мен еркін ғылыми қызметке жеткізді. 28 жасында ол өте үлкен жетістіктерге қол жеткізді, өлімге әкелген кенеттен ауру болмағанда, ол тағы көптеген адамдарға әсер ете алатын және одан да көп білім алатын еді.