Кіріспе

Арапалар тұқымдасы (Sparassidae)

Автоматты таксобокс
| қазбалық таралуы =
| аты = Аңшы арапалар
| суреті = Sparassidae Palystes castaneus ересеген аналығы 9923s.jpg
| сурет сипаттамасы = Palystes castaneus, екі қатарға орналасқан төрт көзінің арапаларға тән үлгісі, мықты дене бітімі және аналықтың цилиндрлі емес педипальптері көрсетілген. | таксоны = Sparassidae
| авторы = Берткау, 1872. Көбінесе оларды Мигаломорфтар инфраотрядынан таралған бабион өрмекшілерімен шатастырады, бірақ олар тығыз байланысты емес. Әлемнің көптеген жылы, қоңыржай және тропикалық аймақтарында, соның ішінде Австралияның, Африканың, Азияның, Жерорта теңізі алабының және Американың көп бөлігінде мыңнан астам Sparassidae түрлері кездеседі. Аңшы арапалардың бірнеше түрі ерекше қозғалыс түрлерін пайдаланады. Намиб шөлді аймағындағы дөңгелек арапал (Carparachne aureoflava) айналу қозғалысын қолданады, осының арқасында ол осылай аталады, ал Cebrennus rechenbergi қолмен домалап қозғалады.

Сипаттама

Спарсасидтер – сегізкөзді өрмекшілер. Көздері просоманың алдыңғы жағында екі қатарға төрттен орналасқан, көбінесе алға қаратылған. Көптеген түрлері өте ірі болып өседі. Мысалы, Лаоста еркек алып аңшы өрмекшілерінің (Heteropoda maxima) аяқтарының аралық кеңістігіне жетеді. Өрмекшілер таксономиясымен таныс емес адамдар ірі түрлерін тарантулдармен шатастырады, бірақ аңшы өрмекшілерін әдетте аяқтарынан тануға болады, олардың аяқтары денесіне тік бұрышпен жалғасқаннан гөрі, кейбір жағдайларда шабақ сияқты алға созылады. Сонымен қатар, оларды түсінің ұқсастығынан қоңыр жәндік деп қате түсіну орын алады. Дегенмен, қоңыр жәндіктің уы адам үшін қауіпті, ал аңшы өрмекшінің уы одан әлдеқайда аз зиянды. Жоғарғы жағынан аңшы өрмекшілерінің түсі көбінесе қоңыр немесе сұр болады, бірақ көптеген түрлерінің астыңғы жағы қара және ақ түсті ерекше белгілермен безендірілген. Аяқтарында айқын тікендері бар, ал денесі жұмсақ түкпен жабылған. Олар көбінесе тастардың, ағаш қабығының және басқа да қоршаудың астында мекендейді, бірақ сарайлар, гараждар және сирек қолданылатын басқа да жерлерде адамдармен кездесу жиі болады. Жолақты аңшы (Holconia) ірі, сұрдан қоңырға дейін, аяқтарында жолақты өрнектер бар. Белгілі аңшы (Neosparassus) одан да ірі, қоңыр және түкті. Тропикалық немесе қоңыр аңшы (Heteropoda) да ірі және түкті, қоңыр, ақ және қара дақтармен өрнектелген. Бұл өрмекшілердің көру қабілеті Salticidae (секіргіш өрмекшілер) сияқты жақсы емес. Дегенмен, олардың көзі алыстан жақындап келетін адамдарды немесе басқа ірі жануарларды анықтауға жеткілікті.

Сәйкестендіру

Олар сыртқы түрімен басқа өрмекшілер отбасыларынан ерекшеленеді, себебі оларға ұқсас өрмекшілердің мөлшері кішідірек болады. Жүні көп болғандықтан, оларды көбінесе тарантулдармен шатастырады, бірақ оларды қабылдаушылар сияқты бүйірлі аяқтары арқылы оңай ажыратуға болады. Осы отбасының өкілдері әдетте тарантулдарға қарағанда денесі жұмсақ болады. Олардың екі тырнағы бар, бұл белсенді түрде аң аулайтын көптеген өрмекшілерге тән. Егер мұның бәрі оларды толық анықтауға жеткіліксіз болса, олардың сегіз көзі екі қатарға орналасқан.

Үлкендігі, уы және агрессия

Орташа есеппен, аңшы өрмекшінің аяқтарының аралық кеңістігі 15 сантиметрге жетеді, ал денелері шамамен 5 сантиметрге дейін созылады. Басқа көптеген өрмектер сияқты, Sparassidae да жемтісін қозғалтпай қою үшін у қолданады. Palystes, Neosparassus және басқа да түрлерге жататын өрмектердің адамдарды қатты шаққандары туралы хабарлар бар. Бұл шаққандардың салдары әртүрлі болуы мүмкін: жергілікті ісіну және ауырсыну, дененің шаршауы, бас ауруы, құсу, жүрек соғудың бұзылуы және жүрек қағу, бұл жүйке жүйесіне әсер ететін нейротоксин әсерін көрсетеді, әсіресе шаққан ауыр болған жағдайда немесе қайталағанда. Дегенмен, өрмек шаққандарды формальды түрде зерттеу қиындықтарға толы, оның ішінде болжауға келмейтін инфекциялар, құрғақ шаққандар, шок, ноцебо эффектісі, тіпті медицина мамандарының дұрыс диагноз қоймауы және жалпы халықтың өрмектерді дұрыс анықтай алмауы сияқты мәселелер бар. Sparassidae-дің адамдар мен жануарларға шабуыл жасап, шағу себептері әрқашан анық емес, бірақ бұл отбасының аналық өрмекшелері өз жұмыртқалары мен балаларын қауіптен қорғайтыны белгілі.

Таралуы және мекендейтін ортасы

Sparassidae туысының өкілдері тропикалық және жылы белдеулі аймақтарда кең таралған. Бірқатар түрлері салқын климатқа бейімделген, мысалы, жасыл аңшы өрмекші (Micrommata virescens) Солтүстік және Орталық Еуропаға тән. Кейбір тропикалық түрлер, мысалы, Heteropoda venatoria (Cane huntsman) және Delena cancerides (Social huntsman) жартылай тропиктік аймақтардың көп бөлігіне, Жаңа Зеландияға (онда жергілікті sparassid түрлері жоқ) кездейсоқ түрде әкелінген. Ересек аңшы өрмекшілер тор жасамайды, азық іздеп аулайды: олардың рационы негізінен жәндіктер мен басқа омыртқасыздардан, кейде кішкентай кесірткелер мен кекостардан тұрады. Олар ағаш қабығының арасында мекендейді, бірақ көбінесе үйлерге және көлік құралдарына кіріп алады. Олар өте жылдам қозғала алады, жүгіргенде секіріп, қабырғалар мен тіпті төбелерде де жүреді. Сонымен қатар, қолға тиген кезде "жабысу" рефлексін көрсетеді, оларды шайқап тастау қиын және шағу ықтималдығы артады. Аналықтары жұмыртқалары мен балаларын қатал қорғайды. Олар, әдетте, мазалауға қарсы ескерту жасап, ескертпеген жағдайда шабуылдап шағады. Жұмыртқа қаптары түрлеріне қарай әртүрлі болады. Мысалы, Heteropoda spp. түрлерінде жұмыртқалар аналықтың денесінің астында көтеріледі, ал Palystes және Pseudomicrommata spp. сияқты басқа түрлерде аналықтары жұмыртқаларын өсімдіктерге бекітеді.