Шет елде уақытша тұратын адамдар

Кіріспе

Шетелде уақытша тұратын адам. Экспатриант (көбінесе экспат деп қысқартылады) – өз ел азаматтығынан тыс жерде уақытша тұратын адам. Бұл термин көбінесе басқа елде тұру мақсатын орындағаннан кейін өз еліне оралу ниетіндегі кәсіби маман, білікті жұмысшы немесе студентті білдіреді. Дегенмен, ол өз елінен тыс жерде өмір сүруді таңдаған зейнеткерлерге, суретшілерге және басқа да адамдарға да қатысты болуы мүмкін. Біріккен Ұлттар Ұйымының Халықаралық көші-қон ұйымы бұл терминді «өз ұлттығынан ерікті түрде бас тартқан адам» деп анықтайды. Тарихи тұрғыдан алғанда, бұл термин жер аударылғандарға да қолданылған.

Этимология

"Экспатриант" сөзі латын тіліндегі және грек тіліндегі сөздерден туындаған.

Экспаттар қауымдастығының түрлері

XIX ғасырда пароходтар мен пойыз арқылы саяхаттау оңайлатылды. Адамдар шетелде бірнеше жыл өмір сүруді немесе жұмыс берушілердің оларды сол жаққа жіберуін оңай таңдауға мүмкіндік алды. Төмендегі кесте осы уақыттан бері дамыған экспаттар қауымдастығының маңызды мысалдары көрсетуге бағытталған:

Топ Кезең Туған ел Мақсатты ел Қонақ ел Ескертулер
Лондондағы австралиялықтар мен жаңа зеландиялықтар 1960-жылдар – қазір Австралия/Жаңа Зеландия Лондон Ұлыбритания
Beat Generation (Бит қауымы) 1950-жылдар АҚШ Танжер Марокко
Beat Generation (Бит қауымы) 1960-жылдар АҚШ Париж Франция Beat Hotel-ге қараңыз.
Британ зейнеткерлері 1970-жылдар – қазір Ұлыбритания Коста-дель-Соль Испания Тұрақты тұрғын болса, иммигранттар саналады.
Британ зейнеткерлері қазір Ұлыбритания Дордонь Франция Тұрақты тұрғын болса, иммигранттар саналады.
Британ Радж 1721–1949 Ұлыбритания Үндістан Көп жағдайда «англо-үндістер» деп аталады.
Танымал тұлғалар мен суретшілер 1800-жылдар – қазір әртүрлі Женева көлі Швейцария
Фильм жасаушылар 1910-жылдар – қазір Еуропа Лос-Анджелес АҚШ «Голливуд»
Jet set (жет-сеті) 1950-жылдар – 1970-жылдар әртүрлі әртүрлі
Lost Generation (жоғалған буын) 1920-жылдар – 1930-жылдар АҚШ Париж Франция «A Moveable Feast» (Қозғалмалы той) кітабына қараңыз.
Модернист суретшілер мен жазушылар 1870-жылдар – 1930-жылдар әртүрлі Франция Ривьерасы Франция
Олигархтар 1990-жылдар – қазір Ресей Лондон Ұлыбритания
Салариймен (қызметкерлер) қазір Жапония әртүрлі Жапон диаспорасын қараңыз.
Шанхай француз концессиясы 1849–1943 Франция Шанхай Қытай
Шанхай халықаралық келісімшарты 1863–1945 Ұлыбритания Шанхай Қытай Ұлыбританияның концессиясынан бұрын
Шанхай халықаралық келісімшарты 1863–1945 АҚШ Шанхай Қытай Америкалық концессиясынан бұрын
Салық төлеуден жалтарғандар 1860-жылдар (?) – қазір әртүрлі Монте-Карло Монако
«Үшінші мәдениеттің» балалары қазір әртүрлі әртүрлі «Әскери балалар» мен «дипломаттардың балалары» да кіреді. 1930-жылдары нацистік Германия Альберт Эйнштейн, Оскар Мария Граф, Вилли Брандт және Томас Манн сияқты көптеген қарсыластарының азаматтығын жоққа шығарды және көбінесе бүкіл отбасыларды елден шығарып жіберді. Басқа елде оқитын студенттер экспаттар деп есептелмейді.

Экспаттар әлемде таралған

Әлемде шетелде тұратын адамдардың санын анықтау қиын, себебі мемлекеттік санақ жүргізілмейді. Нарық зерттеу компаниясы Finaccord 2017 жылы осы санды 66,2 миллионға бағалады. 2013 жылы Біріккен Ұлттар Ұйымы 232 миллион адамның, яғни әлем халқының 3,2 пайызының өз елдерінен тыс жерде тұрғанын есептеді. 2019 жылғы Біріккен Ұлттар Ұйымының мәліметтері бойынша, әлемдегі халықаралық мигранттардың саны шамамен 272 миллионға жетіп, әлем халқының 3,5 пайызын құрады.

Шетелдік бизнес өкілдері

Кейбір көпұлтты корпорациялар қызметкерлерін шетелдерге филиалдарда немесе еншілес компанияларында жұмыс істеуге жібереді. Шетелде жұмыс істейтін қызметкерлер ана компанияға өз шетелдік еншілес компанияларын жақыннан бақылауға мүмкіндік береді. Олар сонымен қатар жаһандық үйлестіруді жақсарта алады. 2007 жылғы зерттеуде шетелдіктердің халықаралық мансапты ұмтылуына ықпал ететін негізгі факторлар: жауапкершіліктің ауқымдылығы, халықаралық ортаның сипаты (қауіп-қатер мен қиындықтар), халықаралық лауазымдардың жоғары дәрежедегі автономиясы және мәдени айырмашылықтар (ескі көзқарастарды қайта қарау). Дегенмен, шетелдік мамандар мен тәуелсіз шетелдік жұмысқа алынулар жергілікті қызметкерлерге қарағанда көбінесе қымбатқа түседі. Шетелдік қызметкерлердің жалақысына әдетте өмір сүру құнының жоғары болуына немесе шетелдегі қызметпен байланысты қиындықтарды өтеу үшін қосымша төлемдер беріледі. Денсаулық сақтау, тұрғын үй немесе халықаралық мектептерге төлем сияқты басқа да шығындар туындауы мүмкін. Отбасының және олардың мүліктерінің көшірілуіне де шығын жұмсалады. Тағы бір мәселе – шетелдегі үкімет тарапынан қойылған шектеулер. Жұбайлар мәдени шоктан, әдеттегі әлеуметтік байланыстардың үзілуінен, өз мансаптарындағы үзілістерден және балаларына жаңа мектепке бейімделуге көмектесуден қиындықтар сезінуі мүмкін. Бұл – шетелдегі қызметтік міндеттерді мерзімінен бұрын тоқтатудың басты себептері. Алайда, жұбайы шетелде жұмыс істейтін маманға қолдау көрсетуге қабілетті. Балалары бар отбасылар қабылдаушы және туған елдердің тілдік және мәдени ерекшеліктерін байланыстыруға көмектеседі, ал жұбайлар отбасының мәдениетке бейімделуін теңестіруде маңызды рөл атқарады. Кейбір корпорациялар шетелдік қызметке тағайындау туралы шешім қабылдағанда жұбайларды ертерек ескере бастады және отбасылар кетіп бұрын оқыту немесе бейімделу бойынша тренингтер ұсынады. Зерттеулер көрсеткендей, кетуге дейінгі мәдени дайындық оқытуын жекешелендіру және оның нақты маңыздылығы шетелдіктердің бейімделу үміттерін орындауға оң әсер етеді. 2012 жылғы «Жаһандық көші-қон трендтері» зерттеуінің есебіне сәйкес, жұбайлардың 88 пайызы көшіп кету ұсынысына қарсылық танытады. Тапсырманы қабылдамаудың ең көп таралған себептері – отбасылық мәселелер және жұбайдың мансабы. Шетелдік сәтсіздік – бұл өз еліне мерзімінен бұрын оралған немесе жұмысынан кеткен қызметкерді сипаттау үшін қолданылатын термин. Шетелдіктердің шамамен 7 пайызы ерте оралады, бірақ бұл көрсеткішке тапсырманы нашар орындаған немесе компаниядан толығымен кеткендер кірмейді. 57 көпұлтты компанияны қамтиған сауалнама бойынша, мерзімінен бұрын оралған шетелдік қызметкердің қайтуына орташа есеппен 225 000 АҚШ доллары жұмсалады.

Some multinational corporations send employees to foreign countries to work in branch offices or subsidiaries. Expatriate employees allow a parent company to more closely control its foreign subsidiaries. They can also improve global coordination. A 2007 study found the key drivers for expatriates to pursue international careers were: breadth of responsibilities, nature of the international environment (risk and challenge), high levels of autonomy of international posts, and cultural differences (rethinking old ways). However, expatriate professionals and independent expatriate hires are often more expensive than local employees. Expatriate salaries are usually augmented with allowances to compensate for a higher cost of living or hardships associated with a foreign posting. Other expenses may need to be paid, such as health care, housing, or fees at an international school. There is also the cost of moving a family and their belongings. Another problem can be government restrictions in the foreign country. Spouses may have trouble adjusting due to culture shock, loss of their usual social network, interruptions to their own career, and helping children cope with a new school. These are chief reasons given for foreign assignments ending early. However, a spouse can also act as a source of support for an expatriate professional. Families with children help to bridge the language and culture aspect of the host and home country, while the spouse plays a critical role in balancing the families integration into the culture. Some corporations have begun to include spouses earlier when making decisions about a foreign posting, and offer coaching or adjustment training before a family departs. Research suggests that tailoring pre departure cross cultural training and its specific relevance positively influence the fulfilment of expectations in expatriates' adjustment. According to the 2012 Global Relocation Trends Survey Report, 88 per cent of spouses resist a proposed move. The most common reasons for refusing an assignment are family concerns and the spouse's career. Expatriate failure is a term which has been coined for an employee returning prematurely to their home country, or resigning. About 7% of expatriates return early, but this figure does not include those who perform poorly while on assignment or resign entirely from a company. When asked the cost of a premature expatriate's return, a survey of 57 multinational companies reported an average cost of about US$225,000.

Шетелге кету себептері мен мотивациялары

Адамдар шетелге көшудің себептері әр түрлі. Адамдарды көшіруге не түрткі болатынын түсіну – шетелге кету процесінің бірінші қадамы. Адамдар туған еліндегі әлеуметтік-экономикалық немесе саяси жағдайларға байланысты "қайта оралуға" мәжбүр болуы мүмкін, немесе жақсы жұмыс мүмкіндіктері мен жағдайлары үшін баратын елге "тартылуы" мүмкін. Бұл "тарту" жеке таңдауларды да қамтиды, мысалы, климат, өмір сапасының жақсы болуы немесе отбасы мен достарының сол жерде тұруы сияқты факторлар. Кейбір адамдар үшін шетелге көшу – саналы, мұқият жоспарланған шешім, ал енді біреулері үшін бұл "көктемгі сезімге" беріліп, спонтанды қабылданған шешім болуы мүмкін. Әрине, бұл шешімге адамның географиялық, әлеуметтік-экономикалық және саяси ортасы, сондай-ақ жеке жағдайы әсер етеді. Шетелге көшіп бару (немесе онда қалу) мотивациясы адамның өміріндегі өзгерістерге байланысты да өзгеріп отырады – мысалы, үйлену, балалы болу және т.б. Сонымен қатар, әртүрлі мінездер (немесе мінез типтері) жаңа елдің мәдениетіне бейімделудегі қиындықтарға әртүрлі реакция жасайды, және бұл реакциялар олардың шетелде өмір сүруді жалғастыру (немесе жалғастырмау) ниетіне әсер етеді. Халықаралық бәсекелестік дәуірінде компаниялар мен елдер үшін адамдарды басқа елге жұмыс істеуге не түрткі беретінін түсіну маңызды. Шетелдіктердің халықаралық мобильділікке деген мотивациясын түсіну ұйымдарға білікті жұмыскерлерді тарту және/немесе ұстап тұру үшін олардың күтілімдеріне сай жұмыс пакетін жасауға мүмкіндік береді.

Академиялық зерттеулер

Соңғы жылдары осы саладағы ғылыми зерттеулер артты. Мысалы, 2013 жылы Emerald Group Publishing "Жаһандық мобильділік журналы: экспаттарды басқару зерттеулерінің үйі" атты журналды жариялады. С. К. Канхилал және Р. Г. Шемуэли табысты экспатриация жеке, ұйымдық және жағдайға қатысты факторлардың жиынтығымен қамтамасыз етіледі деп санайды. Осы факторлардың ішіндегі ең маңыздылары мыналар: мәдениаралық құзыреттілік, отбасы мүшесінің қолдауы, мотивациялық мәселелер, тағайындалу мерзімі, эмоционалдық құзыреттілік, бұрынғы халықаралық тәжірибе, тілдік шеберлік, әлеуметтік қарым-қатынас дағдылары, мәдени ерекшеліктер және ұйымдық жұмысқа қабылдау және іріктеу процесі.

Көркем әдебиет

Шетелдік ортада көптеген романдар мен әңгімелер жазылған, көбінесе шетелде бірнеше жыл өмір сүрген авторлар жазған. Келесіде белгілі еңбектер мен авторлардың тізімі, шамамен жариялау күні бойынша берілген. XVIII ғасыр: «Персия хаттары» (фр. Lettres persanes) – 1721 жылы Монтескье жариялаған әдеби шығарма. Онда екі көркем парсы дворяны, Усбек пен Рика Францияда XIV Луи және Регенттік кезінде бірнеше жыл өткізіп, үйде қалған достарымен хат алысады. XIX ғасыр: Америка жазушысы Генри Джеймс жас кезінде Еуропаға көшіп барды және оның көптеген романдары, мысалы, «Леди портреті» (1881), «Амбасадорлар» (1903) және «Көгершіннің қанаттары» (1902), Жаңа әлем мен Ескі әлем арасындағы қарым-қатынастарды көрсетеді. 1890-1920 жылдары поляк туған Джозеф Конрад алыс колониялардағы теңіз саяхаттарының тәжірибесіне сүйене отырып, ағылшын тілінде бірқатар роман жазды, соның ішінде «Қараңғылық жүрегі» (1899), «Лорд Джим» (1900) және «Ностромо» (1904). 1900-1910 жылдар: Немец-американ жазушысы Герман Джордж Шеффоуэр 1900-1925 жылдары белсенді болды. Бұрынғы тыңшы болған ағылшын жазушысы У. Сомерсет Мом көптеген қысқа әңгімелер мен романдарды шетелде орналастырды, мысалы, «Ай мен алты пенс» (1919) – ағылшын биржалық брокері суретші болу үшін Таитиге қашып кетеді, ал «Жақыннан қарағанда» (1944) – күйзеліске ұшыраған американдық ұшқыш Франция мен Үндістанда өмірдің мәнін іздейді. Форд Мадокс Форд өзінің «Жақсы сарбаз» (1915) романында американдық жұп, британдық жұп және олардың адалдықсыздықтары туралы Еуропадағы шипажай қалаларын бейнеледі. 1920 жылдар: Э. М. Форстердің ең танымал кітаптарының бірі – «Үндістанға жол» (1924), Үндістанның тәуелсіздік қозғалысының аясында жазылған. Эрнест Хемингуэй өзінің тұңғыш романы «Күн де шығады» (1926) романымен шетелде қауіп-қатерге ұшыраған американдықтарды бейнеледі. 1930 жылдар: Грэм Грин – ынталы саяхатшы және бұрынғы тыңшы. 1930 жылдан бастап 1980 жылға дейін оның көптеген романдары мен әңгімелері ағылшындықтардың экзотикалық шетелдердегі қиындықтармен күресуі туралы болды. Ф. Скотт Фицджеральдтың соңғы толық романы «Түннің нұсқауы» (1934) Францияның оңтүстігінде ашылып жатқан ғажайып американдық жұп туралы. Джордж Оруэлл өзінің «Бирма күндері» (1934) романында отаршылдық полиция қызметкері ретінде өзінің жеке тәжірибесін пайдаланды. Эвелин Воу «Шапалақ» (1938) фильмінде шетелдік тілшілерді сатирамен қорлады. 1940 жылдар: 1940 жылдардың ортасынан 1990 жылдарға дейін америкалық Пол Боулз өзінің Мароккодағы үйінде көптеген әңгімелері мен романдарын, соның ішінде «Қорғау аспаны» (1949) жазды. Малкольм Лоури «Вулкан астында» (1947) романында Мексикадағы Өлгендер күнінде алкоголизмге ұшыраған британдық консул туралы әңгімелейді. 1950 жылдар: 1950 жылдан 1990 жылға дейін американдық автор Патриция Хайсмит өзінің көптеген психологиялық триллерлерін шетелде, соның ішінде «Талантты мистер Рипли» (1955) жазды. Джеймс Болдуиннің «Джованнидің бөлмесі» (1956) романы Парижде итальяндық барменмен қарым-қатынаста болған американдық адам туралы. Энтони Берджесс Малайяда мұғалім болып жұмыс істеді және оны «Малайялық трилогия» (1956-1959) фильмінің түсіріліміне пайдаланды. «Александрия квартеті» (1957-1960) – Үндістанда туған британдық ата-ананың баласы, өмірінің басым бөлігін шетелде өткізген Лоренс Дюррелдің ең танымал шығармасы. 1960 жылдар: Ағылшын жазушысы Пол Скотт Үндістанда Британ империясының соңғы жылдарымен айналысатын «Радж квартеті» (1965-1975) үшін танымал. Джон Ле Карре «Салқыннан келген тыңшы» (1963) және британдық тыңшылар туралы кейінгі көптеген романдарында шетелдегі жағдайларды пайдаланды. 1970 жылдар: «Қауіпті өмір сүру жылы» (1978) фильмінде Кристофер Кох Индонезиядағы 1965 жылғы төңкеріске дейін австралиялық журналист пен британдық дипломат көзімен сурет салды. Роберт Дрюдің «Жангал барындағы айқай» (1979) ролі Оңтүстік-Шығыс Азияда БҰҰ-да жұмыс істеген кездегі аустралиялық адамды бейнелейді. 1990 жылдар: «Кокаин түндері» (1996) және «Супер Канн» (2000) фильмдерінде Дж. Г. Баллардтың ағылшындық кейіпкерлері Францияның оңтүстігіндегі сәнді қақпалы қоғамдастықтардың қараңғы құпияларын ашады. 2000 жылдар: «Платформа» (2001) – француз жазушысы Мишель Хоуэллебектің Таиландтағы еуропалық секс туристер туралы романы. «Прага» (2002) – Артур Филлипстің тұңғыш романы, ол Қысқа соғыстың аяғында Венгриядағы американдықтар мен канадалықтарға арналған. «Шантарам» (2003) Грегори Дэвид Робертстің Үндістанға қашып кеткен австралиялық қылмыскер туралы бестселлер романы. 2010 жылдар: Америкалық романист Крис Павон өзінің дебюттік «The Expats» (2012) фильмінен бастап бірнеше триллерлерін шетелде жазды. Жанис Й. К. Ли «Шет елдіктер» (2016) романы мен телесериалы Гонконгтағы американдықтар туралы. Том Рахман өзінің тұңғыш романы «Кемшіліктер» (2010) романында Римдегі ағылшын тіліндегі газетте жұмыс істейтін журналистер туралы жазды.

Expatriate milieus have been the setting of many novels and short stories, often written by authors who spent years living abroad. The following is a list of notable works and authors, by approximate date of publication. 18th century : Persian Letters (French: Lettres persanes) is a literary work, published in 1721, by Montesquieu, relating the experiences of two fictional Persian noblemen, Usbek and Rica, who spend several years in France under Louis XIV and the Regency and who correspond with their respective friends staying at home. 19th century: American author Henry James moved to Europe as a young man and many of his novels, such as The Portrait of a Lady (1881), The Ambassadors (1903), and The Wings of the Dove (1902), dealt with relationships between the New World and the Old. From the 1890s to 1920s, Polish born Joseph Conrad wrote a string of English language novels drawing on his seagoing experiences in farflung colonies, including Heart of Darkness (1899), Lord Jim (1900) and Nostromo (1904). 1900s/1910s: German American writer Herman George Scheffauer was active from 1900 to 1925. English writer W. Somerset Maugham, a former spy, set many short stories and novels overseas, such as The Moon and Sixpence (1919) in which an English stockbroker flees to Tahiti to become an artist, and The Razor's Edge (1944) in which a traumatised American pilot seeks meaning in France and India. Ford Madox Ford used spa towns in Europe as the setting for his novel The Good Soldier (1915) about an American couple, a British couple, and their infidelities. 1920s: A Passage to India (1924), one of the best known books by E. M. Forster, is set against the backdrop of the independence movement in India. Ernest Hemingway portrayed American men in peril abroad, beginning with his debut novel, The Sun Also Rises (1926). 1930s: Graham Greene was a keen traveller and another former spy, and from the 1930s to 1980s many of his novels and short stories dealt with Englishmen struggling to cope in exotic foreign places. Tender is the Night (1934), the last complete novel by F. Scott Fitzgerald, was about a glamorous American couple unravelling in the South of France. George Orwell drew heavily on his own experiences as a colonial policeman for his novel Burmese Days (1934). Evelyn Waugh satirised foreign correspondents in Scoop (1938). 1940s: From the mid 1940s to the 1990s, American born Paul Bowles set many short stories and novels in his adopted home of Morocco, including The Sheltering Sky (1949). Malcolm Lowry in Under the Volcano (1947) told the tale of an alcoholic British consul in Mexico on the Day of the Dead. 1950s: From the 1950s to the 1990s, American author Patricia Highsmith set many of her psychological thrillers abroad, including The Talented Mr. Ripley (1955). James Baldwin's novel Giovanni's Room (1956) was about an American man having an affair in Paris with an Italian bartender. Anthony Burgess worked as a teacher in Malaya and made it the setting of The Malayan Trilogy (1956 1959). The Alexandria Quartet (1957 1960) was the best known work of Lawrence Durrell, who was born in India to British parents and lived overseas for most of his life. 1960s: English writer Paul Scott is best known for The Raj Quartet (1965 1975) dealing with the final years of the British Empire in India. John le Carré made use of overseas settings for The Spy Who Came in from the Cold (1963) and many of his subsequent novels about British spies. 1970s: In The Year of Living Dangerously (1978), Christopher Koch portrayed the lead up to a 1965 coup in Indonesia through the eyes of an Australian journalist and a British diplomat. A Cry in the Jungle Bar (1979) by Robert Drewe portrayed an Australian out of his depth while working for the UN in South East Asia. 1990s: In both Cocaine Nights (1996) and Super Cannes (2000), J. G. Ballard's English protagonists uncover dark secrets in luxurious gated communities in the South of France. 2000s: Platform (2001) was French author Michel Houellebecq's novel of European sex tourists in Thailand. Prague (2002) was a debut novel by Arthur Phillips which dealt with Americans and Canadians in Hungary towards the end of the Cold War. Shantaram (2003) was a bestselling novel by Gregory David Roberts about an Australian criminal who flees to India. 2010s: American novelist Chris Pavone has set several thrillers overseas since his debut The Expats (2012). Janice Y. K. Lee in The Expatriates (2016) and the miniseries deals with Americans in Hong Kong. Tom Rachman in his debut novel The Imperfectionists (2010) wrote of journalists working for an English language newspaper in Rome.

Мемуарлары

Шетелдегі өмір туралы естеліктерді, қонақ елде ұзақ тұрумен қатар, саяхат әдебиетінің бір түрі деп қарастыруға болады. Ең танымал мысалдар олар жарияланған күні тізімделген және егер басқаша көрсетілмесе, шамамен бірдей онжылдықтардағы оқиғаларды баяндайды. Орта ғасырлар: Марко Полоның саяхаттарында (шамамен 1300 ж.) Рустикелло да Пиза итальяндық саудагер Марко Полоның Жібек жолы арқылы Қытайға жасаған сапары туралы айтқан әңгімелерін жазды. 1930-1960 жылдар: «Париж бен Лондон тұрғындары» (1933) кітабының бірінші жартысында Джордж Оруэлл париждік мейрамханалардың асханаларында жұмыс істеген кездегі төмен жалақылы, жағдайсыз өмірді сипаттады. «Мен көрген Америка» (1949) еңбегінде египеттік исламист Саид Кутб АҚШ-та оқығаннан кейін оны сынап жазды. «Менің отбасым және басқа жануарлар» (1956) және оның жалғасында Джеральд Дюрелл 1930 жылдардың соңында Грекияның Корфу аралында ерекше ағылшын отбасында өсіп келе жатқан жас табиғатты зерттеуші ретіндегі өмірін суреттеді. «Бір жазғы күні таңертең» (1969) еңбегінде Лори Ли 1930 жылдардағы Испанияда көшпенділік өмір салтын және көшеде ән салып ақша табуын баяндады. 1970-1990 жылдар: «Голливудтан хаттар» (1986) кітабында Майкл Муркок Лос-Анджелестегі ағылшын жазушысының өмірі туралы досымен хат алмасты. «Прованстағы бір жыл» (1989) кітабында Питер Мейл және оның ағылшын отбасы Оңтүстік Францияда ескі шаруашылық үйді жөндеу кезінде жаңа өмірге бейімделеді. Америкалық жазушы Билл Брайсон «Кішкентай аралдан жазбалар» (1995) кітабында Ұлыбританияға қоштасу сапары туралы айтты. 2000 жылдар: «Мердеде бір жыл» (2004) кітабында ағылшын бодауынша Стивен Кларк Парижде жұмыс істеген кездегі қызықты оқиғаларын баяндады. «Жей, дұға ет, сүй» (2006) кітабында ажырасқан американдық Элизабет Гилберт Италия, Үндістан және Индонезияда өмірдің мәнін іздеді. «Өмірдің кереметтері» (2008) кітабының алғашқы тарауларында Дж. Г. Баллард 1930-1940 жылдардағы Шанхайдағы балалық шағы мен жасөспірімдік кезеңі туралы әңгімеледі.

Фильм

Шетелде тұратын адамдар туралы фильмдер көбінесе мәдени дүмпу туралы мәселелерді қамтиды. Олар драма, комедия, триллер, әрекетке толы және шытырман оқиғалы фильмдер, сондай-ақ махаббат туралы фильмдерді де қамтиды. Мысалдар, қабылдаушы елдер бойынша топтастырылған:

Теледидар

Реалити-теледидар шетелдегі жылжымайтын мүлік (House Hunters International және A Place in the Sun), Лондондағы бай ресейліктер (Meet the Russians), британдық эмигрант жұптары (No Going Back) және нашар басқарылған мейрамханалар (Ramsay's Costa del Nightmares) туралы баяндады. Британдық Радждың соңғы онжылдықтары драмаларда (Тақтың асыл тасы және Үндістан жаздары) бейнеленді. Шетелдегі дипломаттар драма (Эмбассариат), деректі фильм (Эмбассариат) және комедия (Елшілер) жанрындағы туындылардың негізі болды. Голливудтағы британдық жазушылар комедиялық сюжеттерге арналды (Эпизодтар). Басқа оқиғалар қатарында қазіргі Үндістандағы британдық дәрігерлер ("Жақсы Карма ауруханасы") және Кариб теңізіндегі әдемі аралға жіберілген британдық детективтер ("Жәннәттегі өлім") бар.