Француздық естелік жазушысы Франсуаза де Моттевиль
Françoise Bertaut de Motteville
Француздық мемуаршы Франсуаза де Моттевиль (1621-1689) өмірі мен шығармашылығы. Корольдік сарайдағы өсіп-өнуі, испандық байланыстары, және мансабы туралы ақпарат.
Ағылшыншамен салыстырыңыз: абзацты басыңыз — түпнұсқа терезеде ашылады. Абзац астындағы EN түймесі оны мәтін ішінде көрсетеді.
Кіріспе
Француз мемуарист (шамамен 1621 – 1689)
French memoir writer (c. 1621 – 1689)
Франсуаза Берто де Моттевиль (шамамен 1621 – 1689) – француз мемуарист.
Françoise Bertaut de Motteville (c. 1621 – 1689) was a French memoir writer.
Өмірбаян
Ол Пьер Бертоның қызы, король палатасының азаматы және епископ-ақын Жан Бертоның немере қызы болды. Оның испандық анасы Людовик XIII-нің әйелі, Австриялық Аннаның досы және жеке хатшысы еді. Жеті жасында Франсуаза да патшайымның үйінің мүшесі болып, үлестеме алды. Алайда, королеваны испандық байланыстарынан бөліп, ықпал етуді қалаған Ришелье, анасымен бірге Нормандияға жер аударды. 1639 жылы жас қыз Руан есеп палатасының президенті Николя Ланглоиге тұрмысқа шықты. Ол екі жылдан кейін сексен екі жасында қайтыс болды, ал 1642 жылы патшайым Мэм де Моттевиллді сарайға шақырды, Ришелье мен Людовик XIII-нің өлімінен кейін енді ол өзінің таңдауымен әрекет ете алатын болды. Фронданың барлық интригалары мен келекештері кезінде Мэм де Моттевилль әміршісіне адал қызмет етіп, ешқандай партиялық байланысқа немесе мүддеге түспеді. Оның хаттарының бір бөлігі сақталған, әсіресе Монпенсье герцогинясы, «La Grande Mademoiselle» Аннемен неке туралы қызықты хат алмасуы бар. Бірақ оның ең маңызды еңбегі – «Мемуарлары», ол Австриялық Аннаның тарихы болып табылады, Мэм де Моттевилльдің сарайға оралғанға дейін қысқаша жазылған, содан кейін толыққанды жазылған. Олар сол кездегі сарай өмірінің шынайы суретін береді. Оның «Мемуарларының» ең жақсы басылымы М. Ф. Рио (2-ші басылым, Париж, 1891, 4 томдық). Онда Сен-Бёвтің «Дүйсенбілік әңгімелерінен» алынған эссесі бар. «Мемуарлар» 1726 жылы ағылшын тіліне, ал 1902 жылы К. П. Вормели 3 томдық түрінде қайтадан аударылды. Оның отбасына қатысты толық мәліметтер үшін Шарль де Борепардың «Мадам де Моттевилль және оның отбасы туралы зерттеулер» (Руан, 1900) еңбегін қараңыз.
She was the daughter of Pierre Bertaut, a gentleman of the king's chamber, and niece of the bishop poet Jean Bertaut. Her mother, a Spaniard, was the friend and private secretary of Anne of Austria, wife of Louis XIII. At the age of seven Françoise was also made a member of the queen's household and given a pension. The influence of Richelieu, however, who wished to separate the queen from her Spanish connections, exiled mother and daughter to Normandy, where in 1639 the young girl was married to Nicolas Langlois, seigneur de Motteville, president of the Chambre des Comptes of Rouen. He died two years later at the age of eighty two, and in 1642 the queen summoned Mme de Motteville to court, being now her own mistress by the death of Richelieu and Louis XIII. Through all the intrigues and troubles of the Fronde Mme de Motteville preserved the honourable reputation of being devoted to her mistress without any party ties or interests. Some letters of hers are preserved, especially a curious correspondence with Anne, Duchess of Montpensier "La Grande Mademoiselle" on marriage, but her chief work is her Mémoires, which are in effect a history of Anne of Austria, written briefly till the date of Mme de Motteville's return to court, and then with fullness. They give a faithful picture of the life of the court at that time. The best edition of her Mémoires is that of M. F. Riaux (2nd ed., Paris, 1891, 4 vols. ), containing the essay by Sainte Beuve from vol. v. of his Causeries du lundi. The Mémoires were translated into English in 1726 and again by KP Wormeley in 3 vols., 1902. For details concerning her family see Recherches sur Madame de Motteville et sur sa famille, by Charles de Beaurepaire (Rouen, 1900).