Шарль Колле: Француз драматуры және ән жазушысы

Кіріспе

Француз драматургі Шарль Колле (14 сәуір 1709 – 3 қараша 1783) – француз драматургі және ән жазушы.

Өмірбаян

Нотариустың ұлы, Париж қаласында дүниеге келген. Ол Париждегі ең танымал куплеттер жазушысы Жан Хегуаниедің рифмаларына қызығушылық танытты. Нотариустың кеңсесінен Колле қаржының бас қабылдаушысына ауыстырылды, онда ол шамамен жиырма жыл қызмет етті. Алайда, он жеті жасында Алексис Пиронмен танысып, кейін Галле (1698–1757) арқылы Панардпен жақындық құрды. Водевиль жанрындағы осы үш шебердің үлгісі оның болашақ жолын анықтады, бірақ сонымен бірге оны күмәндендірді; және біраз уақыт бойы ол тек амфигуристік өлеңдер жазды, олардың құндылығы олардың түсініксіздігімен бағаланды. Жас Кребильонмен болған достық оның көзқарасын кеңейтуге көмектесті, ал 1729 жылы ақыл-ойымен және жақсы серіктестігімен танымал "Кавеу қоғамы" атты әйгілі ішімдік клубының құрылуы оған халыққа арналған әндердегі өнерін көрсетуге мүмкіндік берді. 1739 жылы Кавеу қоғамы таратылды, оның құрамында Хельвеций, Шарль Пино Дюклос, Пьер Жозеф Бернар, Гентиль Бернар, Жан-Филипп Рамо, Алексис Пирон және екі Кребильон болған. Оның алғашқы және ең жақсы комедиясы – "La Vérité dans le vin" 1747 жылы жарық көрді. Осы уақытта Орлеан герцогы Людовик Филипп I, өте жақсы комедиялық актер, әсіресе төмендегі өмірді бейнелеуде, және өзіне қолайлы рөлдер жазатын автор іздеп жүрген, Колледі өзінің оқырманы етіп алды. Герцог пен оның жақтастары үшін Колле "Тэатр де сойце" атты шығармасының көп бөлігін жазды. 1763 жылы Колле Théâtre Français Dupuis et Desronais театрында сәтті сентиментальды комедия қойды, ал 1771 жылы "La Veuve" комедиясы толық сәтсіздікке ұшырады. 1774 жылы Кольдің соңғы және ең жақсы пьесасы – "Анри Котрдың аң аулауы" (ішінара Додслидің "Мансфилдтың королі мен диханы" пьесасынан алынған) пайда болды. 1748–1772 жылдары осы және көптеген әндермен қатар, Колле өзінің күнделігін жазды, онда әдеби және жеке сын-ескертпелер, оның серіктестері және жауы туралы, Пирон және Вольтер туралы, Ла Харп және Пьер Корнель туралы ойлары жинақталған. Колледің лирикасы ашық және көңілді, бірақ көбінесе адалсыз. Тақырыптары – махаббат пен шарап; бірақ кейде, 1756 жылғы "Порт-Махонды басып алу" туралы атақты лирикасында болғандай, автор 600 ливр зейнетақы алған, патриотизмнің нотасы шеберлікпен ойнатылады, ал көптеген басқаларында Колле айқын эпиграммалық күшін көрсетеді.

The son of a notary, he was born in Paris. He became interested in the rhymes of Jean Heguanier, the most famous writer of couplets in Paris. From a notary's office, Collé was transferred to that of the receiver general of finance, where he remained for nearly twenty years. When about seventeen, however, he made the acquaintance of Alexis Piron, and afterwards, through Gallet (1698?–1757), of Panard. The example of these three masters of the vaudeville decided his future but also made him diffident; and for some time he composed nothing but amphigouris—verses whose merit was measured by their unintelligibility. The friendship of the younger Crébillon helped broaden his horizons, and the establishment in 1729 of the famous "Société du Caveau", a drinking club known for its wit and good company, gave him a field for the display of his fine talent for popular song. In 1739 the Society of the Caveau, which numbered among its members Helvétius, Charles Pinot Duclos, Pierre Joseph Bernard, called Gentil Bernard, Jean Philippe Rameau, Alexis Piron, and the two Crébillons, was dissolved, and was not reconstituted till twenty years afterwards. His first and his best comedy, La Vérité dans le vin, appeared in 1747. Meanwhile, Louis Philippe I, Duke of Orléans, who was an excellent comic actor, particularly in representations of low life, and had been looking out for an author to write suitable parts for him, made Collé his reader. It was for the duke and his associates that Collé composed the greater part of his Théâtre de société. In 1763 Collé produced at the Théâtre Français Dupuis et Desronais, a successful sentimental comedy, which was followed in 1771 by La Veuve, which was a complete failure. In 1774 appeared La Partie de chasse de Henri Quatre (partly taken from Dodsley's King and the Miller of Mansfield), Collé's last and best play. From 1748 to 1772, besides these and a multitude of songs, Collé was writing his Journal, a curious collection of literary and personal strictures on his companions as well as on their enemies, on Piron as on Voltaire, on La Harpe as on Pierre Corneille. Collé's lyrics are frank and jovial, though often licentious. The subjects are love and wine; occasionally, however, as in the famous lyric (1756) On the capture of Port Mahon, for which the author received a pension of 600 livres, the note of patriotism is struck with no unskilful hand, while in many others Collé shows considerable epigrammatic force.