Кіріспе

Coleco Adam – 1983 жылы шыққан ColecoVision үй компьютері және кеңейту құрылғысы. Coleco Adam – американдық ойыншық және бейне ойын өндіруші Coleco компаниясының ColecoVision бейне ойын консолінің табысына қол жеткізуге жасаған әрекет болды. Adam, ColecoVision үшін №3 кеңейту модулі ретінде қол жетімді болды, оны үй компьютеріне айналдырып, дербес құрылғы ретінде де қолдануға болады. Осының арқасында ол барлық ColecoVision ойындарымен және қосымша құрылғыларымен толық үйлесімді болды. Компьютерде 64 КБ жад, Digital Data Packs деп аталатын арнайы форматтағы таспа драйвы, маргаритка тәрізді принтер, өнімділік бағдарламалары, сондай-ақ SmartBASIC және Buck Rogers: Planet of Zoom Super Game ойындары үшін екі DDP дискісі болды. Ол 1983 жылдың қазан айында 700 долларға сатылымға түсті. Оның презентациясы және идеясы жағымды қабылданғанымен, Adam шығарылғаннан кейін алғашқы үлгілердегі көптеген кемшіліктері үшін қатты сынға ұшырады. Пайдаланушылар диск және таспа драйвтарының сенімділігіне қатысты шағымдар білдірді. Атап айтқанда, компьютер іске қосылғанда қуат көзі өте күшті электромагниттік импульс шығарады, ол драйвтердің ішінде немесе компьютердің жанында қалған сақтау құралдарындағы деректерді бұзып немесе жоюы мүмкін. Digital Data Pack таспалары сақталған драйвтердің өзінде бұзылуы және машинаны қуат беру үшін принтерге қосу қажеттігі сияқты басқа да конструкциялық кемшіліктер анықталды. Adam иелерінің шамамен 60 пайызы кемшіліктерге байланысты құрылғыны қайтарды. Кемшіліктерден басқа, Adam дүкендерде қолжетімсіздік мәселесіне де тап болды, Coleco 1983 жылдың соңына дейін 500 000 данаға орнамақ болған мақсатына қарағанда, бар болғаны 95 000 дана жеткізді. Көптеген сапа мәселелері шешілді, бірақ Adam беделіне зиян келді және бағаны төмендетуге қарамастан, сатылымына кері әсер етті, нәтижесінде Coleco 258 миллион доллардан астам шығынға ұшырады. Adam 1985 жылдың қаңтарында өндірістен алынды, ал Coleco бұл шығындарды өтеуге ешқашан қол жеткізе алмады, ColecoVision өндірісін тоқтатты және 1988 жылы банкроттық жариялады. Көптеген компьютер журналистері Coleco Adam компьютерін ең нашарларының бірі деп санайды. Сәтсіздікке ұшырағанына қарамастан, ол энтузиасттардың арасында қолдау тапты, олар оның аппараттық және бағдарламалық жасақтамасын әзірлеуді жалғастыруда.

Техникалық мәліметтер

Адамның артықшылығы, бастапқыда үлкен бағдарламалық қамтамасыз ету кітапханасы болды. Ол ColecoVision бағдарламалық қамтамасыз етуімен және аксессуарларымен үйлесімді және одан туындаған, сонымен қатар, танымал CP/M операциялық жүйесі қосымша опция ретінде қолжетімді болды. Оның бағасы толық жүйені қамтиды: 64 КБ жадты компьютер, Digital Data Packs деп аталатын арнайы форматтағы таспа драйвы, жоғары сапалы маргаритка принтері, теру машинасы қолданбасы және SmartWriter деп аталатын мәтін редакторы, сонымен қатар SmartBASIC және Buck Rogers: Planet of Zoom Super Game ойындары үшін екі DDP. Coleco компаниясынан техникалық ақпарат алған бағдарламашылар өте шектеулі лицензия шартына келісуге міндетті болды. Coleco олардың бағдарламалық қамтамасыз етуін тексеру және өзгертулер енгізу құқығын талап етті, лицензияны кері қайтарып алған жағдайда бағдарламалық қамтамасыз ету қорын жоюға мәжбүр етті және оларға Coleco компаниясын кез келген жолмен жазалауға тыйым салды. Адамның бюджеттік нұсқасы ColecoVision құрылғысына қосылды, бұл ColecoVision иелеріне ойын жүйесін толыққанды компьютерлік жүйеге жаңарту мүмкіндігін беретін бастапқы уәделердің бірін орындады.

Принтер

Адам принтері маргариткалы дөңгелекті басып шығару технологиясын қолданды, бұл сол кездегі көптеген нүктелік матрицалы принтерлерге қарағанда жоғары сапалы басылымды қамтамасыз етті. Баспа таспасы IBM Selectric теріс машиналарында да қолданылған бір реттік таспа болды. Бір рет қолданылатын таспалар қайта пайдаланылатын таспалардан жақсы сапалы басылым беретін, бірақ оларды жиі алмастыру қажеттігі туатын. Басылым сапасы жоғары болғанымен, басып шығару жылдамдығы өте төмен еді. Әртүрлі шрифттермен жасалған маргариткалы дөңгелектер қолжетімді болды, бірақ оларды табу қиын болды. Принтерде қағазды тартқыш механизмнің орнына үйкеліс жүйесі болғандықтан, үздіксіз қағазды пайдалану қажеттілігі болмады. Принтер тек мәтінді басып шығара алатын, графикалық кескіндерді (ASCII өнерінен басқа) шығара алмады.

Қиындықтар

Адам атасының көптеген ерте нұсқалары ақаулы болды. Компьютер нұсқаулығының авторының мәлімдемесінше, Рождество аптасында «300 қоңырау» түскен. Сол кездегі ақаулы компьютерлерді жөндеу үшін тек Конектикуттағы Coleco компаниясына пошта арқылы жіберуге болатын. Өнім сапасын жақсартуға және Honeywell компаниясымен жөндеу бойынша серіктестікке қарамастан, компания компьютердің жаман беделін жақсарта алмады. Проблемалар:

Адам іске қосылғанда электромагниттік энергияның күрделі толқынын тудырады, ол дискіде немесе оның жанында қалған кез келген сыртқы құрылғыдағы мәліметтерді өшіруі мүмкін. Бұл мәселені одан да нашарлату үшін, Coleco нұсқаулықтарының кейбіреулерінде пайдаланушыға компьютерді қосу алдында таспаны дискіге салу ұсынылған. Coleco өз жүйесінде ColecoVision нұсқасындағы Donkey Kong ойынының көшірмесін көрсетуге шешім қабылдады. Nintendo компаниясы Atari компаниясымен Famicom (кейін Nintendo Entertainment System деп аталды) лицензиясын Жапониядан тыс елдерде тарату үшін келіссөздер жүргізіп жатқан еді. Atari үй компьютерлері үшін Donkey Kong ойынына эксклюзивті құқықтарға ие болды (Coleco консольдер үшін болғандай), және Atari Coleco компьютерде Donkey Kong ойынын көрсеткенін көрген кезде Nintendo-мен келісім кешіктірілді. Coleco Адам нұсқасындағы Donkey Kong ойынын сатпауға келісті. Ақырында, бұл Atari/Nintendo келісіміне әсер етпеді, себебі Atari компаниясының бас директоры Рей Кассар келесі айда жұмыстан босатылды және ұсыныс ешқайда жетпеді, Nintendo өз жүйесін өзі сатуға шешім қабылдады. 1983 жылғы қыркүйектегі Byte журналында Адамның таныстырылымы маусым айында Чикагода өткен CES көрмесінде «басымдық» көрсеткені хабарланды. Оның 599 долларлық бағасы, жиынтықтағы жабдықтары және ColecoVision және CP/M бағдарламалық жасақтамаларымен үйлесімділігін ескере отырып, журнал Адамның үй компьютерлер индустриясына тигізетін әсерін Osborne 1-ге теңеді. Ahoy! журналы 1984 жылғы қаңтарда «Адамның ең көп сатылатын компьютерге айналатыны туралы алғашқы белгілер болды» деп хабарлады, бірақ кешігулер, техникалық проблемалар және Coleco компаниясының ойыншық компаниясы ретіндегі беделі «сатып алушыларды көптеп қашықтыққа жіберуі керек» екенін болжады, сондай-ақ «Адам C64-ті тақтан түсіруінің себебі жоқ» деді. 1984 жылғы қаңтардағы Washington Post газетінің Т.Р. Рид Адамға «жасампаздығы үшін» «А» бағасын берді, бірақ оның өнімділігі үшін «С» бағасын беруге тырысуы керек еді. Ол пернетақтаны және SmartWriter-дің пайдалануға ыңғайлылығын мақтап, деректерді жинақтауды «әділ келісім» деп атады, бірақ құжаттаманы «толыққанды жеткіліксіз» және «кешіруге болмайтын» деп сипаттады. «Адамның ең қауіпті кемшілігі аппараттық құралдарда», - деді Рид, деректерді жинақтау құрылғысының, принтердің және оның ауыстыру құрылғысының ақауларын, сондай-ақ жұмыс істейтін принтерсіз компьютердің қолданылмайтынын атап өтті. Ол «мен Адамды ұсынуға ынталымын», бірақ «қазіргі уақытта, сізге сақтықпен әрекет етуді кеңес беремін», соның ішінде компьютердің дүкеннен шығар алдында жұмыс істейтінін растаңыз. 1984 жылғы ақпан айындағы Popular Mechanics журналы одан да жағымды баға берді. Ол «біз көрген үй компьютерін жасау және сатудың ең революциялық тұжырымы» деп атады, сондай-ақ пернетақтаны және SmartWriter-ді мақтап өтті. Журнал «баяу және өте шулы принтер» сияқты кемшіліктерді атап өткенімен, «Адам өз класындағы барлық басқа құрылғылармен бәсекелесіп, олардан басым түседі» деген қорытындыға келді, тек IBM PC және Apple IIe ғана одан жақсы. Compute! журналының 1984 жылғы наурыз айындағы шолуы да Адамның алдын ала жинақталған, бір жиынталған табиғатын мақұлдады және пернетақтаны «көрнекті» деп атады, бірақ аппараттық ақаулар туралы кең таралған хабарламаларды келтірді. Byte журналының 1984 жылғы сәуірдегі шолуы әлдеқайда қатал болды, ол «Егер бір нәрсе шындыққа ұқсамайтын болса, онда ол мүмкін емес. Coleco Adam осы ережеден де ерекшеленбейді» деді. Ол таспалық дискі технологиясын «көрнекті» деп атады және пернетақтаны мақұлдады, бірақ таспалық дискілерді пайдаланғанда деректер қателері мен өшірулері, қате мәтін өңдеушісі және «мен көрген ең нашар» BASIC нұсқаулығы туралы бірнеше жағдайды хабарлады. Рецензент екі ай ішінде төрт жүйе бұзылғанын, ал бесінші Адамды күтіп отырғанын хабарлады; тек пернетақтасы ғана бұзылмады. «Компьютер өндіріске асығысқан сияқты», - деп болжап, ол «әзірге Адамды сатып алмаңыз. Coleco Адамның барлық қателерін түзетіп, барлық уәделерін орындағанша күтіңіз» деді, сондай-ақ «Coleco бүкіл компанияны Адамға тікелей салып отыр және ол бұл бәс жеңіп шығатыны әлі белгісіз» деген қорытындыға келді. Адам клавиатурасы мен принтерінің сапасына байланысты жақсы пікірлер алды, сондай-ақ бәсекеге қабілетті дыбыс пен графиканы ұсынды. Оның SmartBASIC деп аталатын BASIC интерпретаторы, AppleSoft BASIC-ке көптеп үйлесімді болды, бұл компьютерлік кітаптар мен журналдардан алынған көптеген бағдарламалар Адамда аз немесе ешқандай өзгеріссіз жұмыс істей алатынын білдірді. Сату өте нашар болды, әсіресе техникалық проблемалар анық болғаннан кейін. Coleco 1984 жылғы төртінші тоқсанда 35 миллион доллар зиянға ұшырады, өйткені қайтарымдар көптеп түсті. Ресми түрде Coleco «бірінші рет пайдаланушыға жеткілікті көмек көрсетілмеген нұсқаулықтарды» кінәлады. Coleco Адамды жаңа нұсқаулықпен, төмен бағамен және әрбір құрылғымен бірге баланың колледжіне 500 долларлық стипендиямен қайта ұсынды (колледждің әрбір аяқталған жылы үшін 125 доллар төленді). Барлығы 100 000-нан аз құрылғы сатылды. Нью-Йорк қаласындағы Ketchum Advertising атты жарнама агенттігі компьютерді жарнамалау жұмысын жеңіп алды. Агенттік жаңа бизнеспен айналысу үшін штаттық қызметкерлерді күшейтті. Бірақ 1985 жылғы 3 қаңтардағы The New York Times газеті Coleco компьютерді тастап кеткенін хабарлағанда, агенттік басшылары ешқандай ескертусіз алаңдап қалды. Адам 1985 жылы, таныстырылғаннан кейін екі жылдан кейін толығымен тоқтатылды. Coleco Адамды іске қосуға байланысты 258 миллион долларлық зиянды толыққанды өтемеді. Одан кейін компания ColecoVision консольдерінің сатылуын тоқтатты және 1988 жылы 11 тарау бойынша банкроттыққа өтініш берді. Көптеген ақаулары мен конструкциялық кемшіліктеріне байланысты бірнеше компьютер журналистері оны барлық уақыттағы ең нашар жеке компьютерлердің бірі деп санайды.

Мұра

Оның сын тұрғысынан және коммерциялық сәтсіздікке қарамастан, "Адам" компьютеріне ерте замандағы арнайы хабарламалардың көмегімен аппараттық және бағдарламалық жасақтаманы дамытуды жалғастыратын жанкүйерлер тобын тартты. "Колеко" компаниясы "Адамды" қолдауын тоқтатқаннан кейін, үшінші тарап әзірлеушілер компьютердің жалпы жетістігіне үлкен үлес қосты. "Orphanware", "In House Reps", "Thomas Electronics", "Oasis Pensive", "Eve", "E&T", "Micro Innovations", "Microfox Technologies" және тағы да басқалар бірнеше тығыздықпен жазба жасайтын дискілер, жадты кеңейту құрылғылары, дауыс синтезаторлары, тізбекті қосылым карталары, принтер карталары, IDE карталары және басқа да аппараттық құралдарды қосып, "Адамның" дамуына мүмкіндік берді, осылайша ол өзге компьютерлермен бірге жаңа заманға қадам басты. "Адамға" құмар жанкүйерлер тобы 1989 жылдан бері жыл сайын "АдамКон" деп аталатын шараға жиналады.