Кіріспе

Француз жазушысы Шарль Пино (немесе Пино) Дюклос (12 ақпан 1704 – 26 наурыз 1772) – француз жазушысы және «Encyclopédie ou Dictionnaire raisonné des sciences, des arts et des métiers» энциклопедиясына үлес қосқан автор.

Өмірбаян

Дюклос Бриттаниядағы Динан қаласында дүниеге келді және Парижде білім алды. Біршама уақыт бекерлікке берілгеннен кейін, ол зиялы адамдардың арасында жүріп, олармен қарым-қатынас жасауды бастады және жас жігіттер клубына қосылды. Олар өз әдеби шығармаларын Recueil de ces messieurs, Étrennes de la saint Jean, Œufs de Pâques сияқты аттармен жариялап отырды. Оның "Acajou et Zirphile" романы клуб мүшелері арасындағы тікелей шарттың нәтижесі болды: Дюклос оны басқа бір туындыға арналған граверлік суреттер сериясы үшін жазған. Ол тағы екі роман жазды, олар жақсы қарсы алынды: "Баронесса де Луз" (1741) және графтың "Қияметі" (1747).

Француз академиясы

1739 жылы Дюкло жазулар академиясының, ал 1747 жылы Француз академиясының мүшесі болды және мәңгілік хатшы болып тағайындалды. 1747 жылы екі академия да оған көптеген құнды еңбектері үшін ғана емес, сонымен қатар бірнеше пайдалы ережелер мен жақсартулар енгізгені үшін де алғыс айтты. Жазулар академиясының мүшесі ретінде ол жекпе-жек арқылы сотталу, кельт және француз тілдерінің пайда болуы мен эволюциясы, сондай-ақ сахналық қойылымдар мен ежелгі драма туралы бірнеше естелік жазды. Француз академиясының мүшесі ретінде ол 1762 жылы жарық көрген сөздіктің жаңа басылымын дайындауға қатысты, сондай-ақ Пор-Рояль грамматикасы бойынша әділ және философиялық пікірлер білдірді. Ол бірнеше рет өзі мүше болып кірген қоғамдардың абыройын және артықшылықтарын, жалпы әдебиеттік беделді қорғап, өзін ерекшелендірді. Ол өзі туралы: «Мен әдебиетшілерге қадірлі есім қалдырамын» деуші еді. 1764 жылы Корольдік қоғамның мүшесі болып сайланды.

Мэр

Динан қаласының азаматтары, оның мүдделерін әрқашан ынтамен қорғаған, оны 1744 жылы қала әкімі етіп тағайындады, бірақ ол Парижде тұратын. Осы қызметінде ол Бретань штатының жиналысына қатысты. Осы органның өтінішімен король оған дворяндық грамотасын берді. 1763 жылы герцог д’Айгуйон мен М. де Ла Шалотаис арасындағы дау туралы пікірлерімен үкіметке ұнамайтындықтан, Франциядан уақытша кетуге кеңес берілді, М. де Ла Шалотаис – Дюклоның досы және отандасы. Сөйтіп, ол алдымен Англияға (1763), содан кейін Италияға (1766) аттанды. Отанына оралғаннан кейін Италия туралы ой-толғамдарын жазды. Ол Парижде қайтыс болды.

Мұра

Дуклос кейіпкері импульсивтілік пен сақтықтың қоспасы ретінде қарастырылды. Жан Жак Руссо оны "droit et adroit" деп қысқаша сипаттады. Оның мінез-құлқында тікелейлік танылып тұрды, ол көбінесе оны жағымсыз ететін; ал оның өткір зейіні оған жаулар жасады. Дегенмен, оны жақсы білетіндерге ол жағымды серік болды. Оның көптеген афоризмдері өмірбаяндарда сақталған.

Шығармалары

Оның алғашқы маңызды жарияланымдарының бірі – Льюи XI тарихы, ол құрғақ және афоризмдік стильде жазылған, бірақ зерттеу жұмысының мол күші мен бейтараптылығын көрсетеді. Дуклостың автор ретіндегі беделі оның 1751 жылы жарық көрген «Considérations sur les mœurs de ce siècle» еңбегімен нығайтылды. Ла Харп бұл еңбекті терең ойлы және тапқыр тұжырымдамаларға толы деп бағалады. Ол ағылшын және неміс тілдеріне аударылды. Автор бұл еңбекті алдыңғы жұмысының жалғасы ретінде қарастырған «Mémoires pour servir à l'histoire du dix huitième siècle» еңбегі стиль және мазмұн жағынан әлдеқайда нашар, шын мәнінде, романдық шығармадан да артық емес. Льюи XI тарихына байланысты ол Франция тарихшысы болып тағайындалды, бұл лауазым Вольтердің Пруссияға кеткеннен кейін бос қалды. Оның Людовик XIV және Людовик XV тұсындағы құпия естеліктері (осы үшін ол 1755 жылы жасырылған Людовик де Рувруа, Сен-Симон герцогінің естеліктерін пайдаланды) Француз революциясынан кейін ғана жарық көрді. Дуклостың шығармаларының толық жинағы, аяқталмаған автобиографиясымен бірге, Аугер (1821) баспасында жарияланды. Сондай-ақ, қарайды: Сен-Бев, «Causeries du lundi», 9-том; Рене Кервилер, «Ла Бретань және XVIII ғасырдағы Француз академиясы» (1889); Л. Мандон, «De la valeur historique des mémoires secrets de Duclos» (1872).